آنچه که شخصاً به عنوان یک ناظر غیر حرفه ای و صرفاً  علاقه مند در نقطه نظرات اساتید مشاهده کردم، از نوعی قضاوت دارای پیش فرض بهره مند است که قدری بحث را از حالت حرفه ای خارج می کند.

در ابتدا هم عرض می کنم، چنانچه جناب فرانکنشتاین در جعبۀ پیام فرمودند، بنده هم فیلم های کوبریک را فاقد ارزش انسانی و هنری می دانم.

برای پیشگیری از جریحه دار شدن علایق دوستان، به مثال هایی خارج از سینمای ایران و خارج از سینما اشاره می کنم.

زنده یاد تختی برای ما نماد یک پهلوان و بلکه حقیقتاً جهان پهلوان است. امّا او در 8 بار ورود به رقابت نهایی در جهان، تنها سه بار به نشان طلا دست یافت. در مقابل ما موحّد را داریم که همدورۀ تختی است و 6 بار به نشان طلای جهانی دست یافته است امّا کمتر کسی حتّی نام او را هم به خاطر می آورد. خب آنچه که پرواضح است از لحاظ فنّی در جهان قهرمانانی برتر از تختی بوده اند و او را نمی توان قوی ترین مرد دنیا نامید اما در حیطۀ مردمداری و اخلاق انسانی او توانسته خود را جاودانه کند.

در زمینۀ بازیگری نیز جان وین را مثال می زنم که در بین تودۀ مردم آمریکا، شخصیتی محبوب بوده و هست. امّا همین شخص تنها یک بار از ساختار شناخته شدۀ خود خارج شد و در نقش چنگیزخان بازی کرد که اصلاً مورد توجّه قرار نگرفت.

در مورد اقبال مردم پس از مرگ یک انسان نیز عرض می کنم، اگر به کشورهای آسیای میانه تشریف ببرید ملاحظه می فرمایید ایشان بر سر قبر تیمور لنگ و امیر اسماعیل سامانی و بسیاری پادشاهان آن خطّّه می روند و حتّی به ایشان تبرّک می جویند،  امّا یک مورّخ حرفه ای هیچگاه بر اساس باورهای مردم، در مورد اعمال و افعال این پادشاهان در زمان سلطنتشان قضاوت نمی کند.

اینجا دو مسأله مطرح است یکی بعد هنری اثر و دیگری اقبال عامّه. شاید بتوان برای مقایسۀ آثار هنری این دو جنبه را در واژه برد اثر جای داد که البتّه هم از لحاظ مکانی و هم زمانی قابل بررسی است. بسیاری از آثار هنری در چارچوب همان مملکتی که در آن تولید شده اند، جایگاه مردمی دارند امّا برای بقیۀ مردم دنیا مفهوم چندانی ندارند. عرض بنده این است که در کشور ما حداقل می توان این واقعیت را پذیرفت که برد آثار هنری سینمایی ما به لحاظ مکانی معمولاً کوتاه است و تنها در جامعۀ خودمان مورد توجّه قرا می گیرد. در صورتی که ما زمانی سینما را آغاز کردیم که حدود نیم قرن از پیدایش آن و ربع قرن از پیدایش ماندگارترین آثار سینمایی جهان می گذشت. پس حداقل می توانیم قبول کنیم که امکان شروعی حرفه ای تر و بهتر هم بود.

چاپلین زمانی فیلمسازی را آغاز کرد که عمر سینما و خود او به 30 سال نمی رسید امّا آثار او چنان جاودانه است که بعد از قریب به صدسال هنوز هم تازگی دارد. چاپلین هنر را با فطرت آدمی در آمیخت. او واقعاً در صحنه زندگی می کرد. او دغدغه های تمامی انسانها را در قالب فیلم ارائه می داد و این کاری است که از یک ایرانی هم می توانست برآید.