اولین دائره المعارفی که با آن حدود سالهای 61-62 برخورد کردم، مرجعی بود تالیف (مرحوم؟)مهرداد مهرین حدود 800 صفحه که عمده اطلاعتش در حیطه تاریخ-جغرافیا- ادبیات و هنر (مجسمه سازی و نقاشی) بود.با وجود محدود بودن موضوعاتش، بعضی مقولات را (خاصه در مورد تاریخ)طوری زیبا و جذاب توضیح داده بود که که از همان زمان در ذهن ما ثبت گردید.مدتی پیش که همینطور تصادفی در خانه ی پدری در حال تورق آن و تجدید خاطره بودم، مطلبی در آن دیدم که علاوه بر نثر جذابش احساس کردم که برای دوستان (خصوصا علاقه مندان به تاریخ) می تواند جالب و (جدید) باشد.عین نوشته را تقدیم دوستان می کنم :

آشوکا

آشوکا در تاریخ هند همان مقام را دارد که کوروش در تاریخ ایران دارد.

ه.ج.ولز در ((خلاصه تاریخ)) خود بحق درباره او چنین اظهار نظر میکند:

((در میان ده ها هزار نام پادشاهان و حکمرانانی که ستون های تاریخ با القاب :عظیم الشان، آسمان اقتدار، کیوان پایگاه .... و کلماتی مشابه آن پر شده است، نام آشوکا همچون یک ستاره تنها و منفرد می درخشد و هنوز از ولگا تا ژاپن نام او با افتخار نقل می شود....

چین و تبت و حتی هند با اینکه تعالیم او را ترک گفته اند، هنوز سنت های باعظمتش را حفظ کرده اند...))

آشوکا به سال (268 ق.م.) پادشاه شد و امپراطوری او شامل هند شمالی و مرکزی بود.مانند اغلب شاهان نیرومند، او هم در آغاز به هوس جهانگیری افتاد و به این منظور به کالینگا که در سواحل شرقی هند قرار داشت حمله کرد.مردم کالینگا دلیرانه از خود دفاع کردند و آشوکا فقط پس از یک کشتار عظیم توانست بر آنها چیره شود.لیکن آشوکا از این پیروزی که بدست آورده بود هیچ خوشحال نشد بالعکس از جنگ و خونریزی بیزار شد و از آن پس به آئین بودا گرویدو این آئین را در هند ترویج و تقویت کرد.

آشوکا مانند داریوش کبیر کتیبه هایی از خود به یادگار گذاشت که برخی از آنها لبریز از حکمت است.مثلا در یکی از کتیبه هایش می گوید:پیروزی حقیقی، پیروزی بر نفس و پیروزی بر قلوب مردم است که از طریق خدمتگزاری و تامین خوشبختی دیگران بدست می آید.آشوکا پس از استقرار صلح کامل به آبادی کشور هند پرداخت و با ایجاد طرق و شوارع و باغهای عمومی و بیمارستانها و دانشگاهها قدمهای بزرگ در راه آبادی و عمران برداشت.

آشوکا آزادی بیشتری به زنان داد و قربانی کردن حیوانات و میخواری را ممنوع ساخت.

آشوکا 38 سال سلطنت کرد.پایتختش ((پاتالیپوترا))بود.اگرچه ازین شهر اثری باقی نمانده ولی نام آشوکا چون شعرای یمانی در تاریخ جهان می درخشد.....

بعد از نقل! :

-در سال 2001 فیلمی تاریخی به نام آشوکا در بالیوود تولید شده که در راهنمای فیلم روزنه به نوعی با فیلم گلادیاتور مقایسه شده است.

-در صفحات فارسی اینترنت، مطلبی که کامل کننده نوشته فوق باشد،ندیدم.تنها مورد قابل توجه ذکر شده، تاثیر پذیری آشوکا از شاهان هخامنشی در ایجاد سنگ نوشته ها می باشد.

با احترام: حمید هامون