موافقم. مقایسه فیلم ها با هم ( به خصوص موارد مشابه ) کار صحیحی نیست. مثل اینه که مثلا بخواهیم بگیم ادیسون دانشمند بهتری بوده یا انیشتین ؟!   حافظ بهتره یا سعدی ؟!  هر کدوم در نوع خودشون عالی و ممتاز بودن. داشتن و نداشتن هم همینه. کلا توی فیلم های هاوارد هاکس همیشه یه نوع سرخوشی و نگاه خوشبینانه به زندگی وجود داره که ذات اونه. مثلا ریوبراوو .

در داشتن و نداشتن یک نوع رابطه خاص بین شخصیت ها وجود داره که من دوست دارم. نوعی صمیمیت ناشناخته .  فیلم رو سالها پیش دیدم و الان که به ذهنم رجوع می کنم می بینم که فقط صحنه هایی که بوگی و باکال ( هری و ماری ) با هم بودن و همچنین صحنه هایی که بوگی با والتر برنان با هم بودن رو به یاد می آرم. تقریبا هچکدوم از شخصیت های فرعی رو به یاد نمی آرم ! حتی اون زوجی که  می خواستن از بندر فرار کنن هم اصلا چهره شون رو به خاطر نمی آرم. در واقع اصلا اسم هری و ماری رو هم فراموش کرده بودم چون به نظرم میاد که بوگارت و باکال بیشتر از اینکه بازی کرده باشن خودشون بودن و برای همینه که فیلم رو دربست به تسخیر خودشون در آوردن. بقیه شخصیت های فرعی داستان زیر سایه حضور این زوج گم هستند و فقط والتر برنان  در این میان عالی و برجسته است.

نظر شخصی و غیر کارشناسی :  از بوگارت در اینجا خیلی خوشم نمی آد ( نه اینکه بدم بیاد ) . بوگارت رو در نقش های شیک و تمیز بیشتر دوست دارم. شخصیتی که این بازیگر داره با اون نوع تیپ ها عالی در  میاد. این نوع نقش ها رو همه بازیگرها می تونن دربیارن اما اون نقش ها رو نه . این نقش ، با پس زمینه بوگارت گانگستری که بازنشسته شده یا کافه اش رو فروخته قابل تحمل است اما اگر بدون اون پشت زمینه ذهنی تصورش کنیم ، یک نقش عادی است. نمی دونم ! باید دوباره این فیلم رو ببینم شاید نظرم برگشت

نظر علمی و کارشناسی : فیلم خوبی است که می شود نمره 4 از 5 را بهش داد. دوبله بسیار خوبی دارد و هم نسخه با کیفیت DVD و هم نسخه رنگی شده آن در بازار وجود دارد. اگر دوستدار ارنست همینگوی (ره) هستید ، اگر طرفدار همفری بوگارت هستید یا از لورن باکال خوشتان می آید ، دیدن این فیلم را به شما توصیه می کنیم.

سکانس مورد علاقه:  تمام صحنه هایی که والتر برنان در آن هست  . سکانس مورد علاقه شما چیه ؟!