"قرارداد اجتماعی یکی از مهمترین کتب سیاسی و اجتماعی است اهمیت این کتاب فقط بواسطه مطالب مندرجه در آن نیست بلکه بیشتر بسبب تاثیری که آن مطالب در تاریخ بشر داشته است . فی الحقیقه انقلاب کبیر فرانسه بیشتر بدست پیروان روسو انجام گرفت اینان بعد از خراب کردن عمارت کهنه اجتماعی دو هزار ساله فرانسه ، بنای تازه ای را پی ریختند که پایه آن بروی افکار و عقاید روسو گذاشته شد. بعد ها تمام ممالکی که حکومت مشروطه یا پارلمانی پیدا کردند در تدوین قانون اساسی خود از اولین قانون اساسی فرانسه تقلید نمودند و اصول کلی حق حاکمیت ملی، آزادی، مساوات، تفکیک قوای سه گانه و غیره را از همان قانون اقتباس نمودند و میدانیم که قانون مزبور مطابق نظریات روسو در قرارداد اجتماعی تنظیم شده است.

صرف نظر از تغییرات سیاسی ،اجتماعی، اقتصادی و غیره که در خود فرانسه سبب شده است، انقلاب کبیر در باقی دنیا تاثیری عظیم داشته است.جنگهای ناپلئون کنگره وین، نهضت های ازادیخواهی که گاهی با استقلال طلبی توام بوده، از سال 1830 ببعد در بلژیک، اطریش و مجارستان و بعضی از کشورهای دیگر اروپا بوقوع پیوست، جنبش های ملی استقلال طلبان و وحدت خواهان ایتالیا و آلمان که منجر بتشکیل دولت واحد ایتالیا و امپراطوری آلمان گشت، تمام اینها کم و بیش نتیجه آن اتقلاب است. از طرف دیگر کلیه نهضتهای اجتماعی که در دنیا پیدا شده و تا امروز در حال تحول و تکمیل بوده است، از قبیل سوسیالیست، کمونیست و غیره، بطور مستقیم یا غیر مستقیم زائیده انقلاب فرانسه است. بنابراین با در نظر گرفتن تاثیر کتاب قرارداد اجتماعی  در انقلاب فرانسه، باید اقرار کنیم این رساله کوچک یکی از بزرگترین آثار فکر بشر است."

غلامحسین زیرک زاده 

http://ketabnak.com/comment.php?dlid=50215