رضا تفنگچي درسقا خانه كمين كرده كالسكه ي اسماعيل خان رئيس انبار قله نزديك مي شود پسركي براي آب خوردن مي آيد و رضا را مي بيند رضا از ترس پسرك را مي كشد ابوالفتح دستور مي دهد رضا دوباره شليك مي كند اسماعيل خان به هلاكت مي رسد.

چه چيزي در وراي اين شاهكار مرحوم حاتمي نهفته است؟ آيا نمي توان به نوعي ديدگاه دلخواه حكومتي را در پس اين اثر ديد؟ علي حاتمي با آن روح لطيف وشاعرانه كه حتي نمي توانسته صحنه هاي خشونت بار را كار گرداني كند واز دستيارانش مي خواسته اين قبيل صحنه ها را كار گرداني كنند(مانند صحنه ي كشتن شعبان كفيل نظميه را) اثري چون هزار دستان را بسازد.

با اندكي دقت مي توان دو نظر را در پيرامون امر ترور در اين سريال شاهد بود اول نظر كساني چون ابوالفتح وديگر نظر آسيد ابراهيم روحاني ودر ميان هر دو نظراين رضا است كه نقش فاعلي دارد.ابوالفتح صحاف كه(( با جلد قرآن سر وكار دارد ونه بطن آن)) ملي گرايي است كه مي خواهد خائنين بملت را مجازات كند.(بحث تاريخي اين موضوع كه افرادي كه به دست كميته ي مجازات كشته شده اند آيا به راستي از خائنين به ملت بودند يا نه بماند براي مجال ديگر في الحال ما پيش فرض هاي سريال را مي پذيريم) وبراي اين كار رضا تفنگ چي را استخدام مي كند .در سكانسي از سريال وقتي كفيل نظميه (با بازي درخشان مرحوم فروهر) در كله پزي مشغول استنطاق است پيرمرد كوري به او مي گويد((اي جوياي حقيقت بدان قتل اين دوتن اگر چه لايق آن بودند جنايت بود ونه بر طريق عدالت زيرا به فرمان خدا صورت نگرفته بود))(نقل به مضمون) وچون كميته ي مجازات در نهايت به آلت دست خان مظفر تبديل مي شود رضا به ابوالفتح مي گويد((خشت كه به آسيا بدي خاك تحويل مي گيري)).

ديدگاه دوم اما در پي فتواي آسيد ابراهيم  شكل مي گيرد كه به قتل هزار دستان رضايت مي دهد.  پس از كشته شدن رضا، راوي بر روي تصوير مي گويد((هزار دستان وبود ابر دست غافل از آن كه دست خدا فوق دست هاست وآنچه امروز به دست رضا نشد ديگر روز به اذن خدا به دست مرتضي صورت گرفت))وسپس آيه ي معروف((يد الله فوق ايديهم)) بر صفحه نقش مي بندد.

در چنين برداشتي  به صورت پنهان والبته بسيار هنرمندانه اي اهداف سفارشي حكومت را در امر خشونت مي توان ديد.چون رضا وابوالفتح بي اذن خدا (يا ولي او)دست به خشونت زدند جنايت كرده اند اما اين امر چون توسط مرجعي الهي تاييد شد مشروعيت مي  يابد ،اين امر مخاطب را به ياد شخصيت هايي چون نواب صفوي وياران او مي اندازد  كه بنا بر فتوي اقدام به ترور مي كرده اند.بگذاريد در تاريخ به عقب بر گرديم زماني كه در زمان زندگاني پيامبر اكرم(ص) وبه اذن ايشان شاعري به نام كعب اشرف كه عليه مسلمين شعر مي سرود به هلاكت رسيد. در سير ه ي پيامبر تنها ما اين مورد را مي بينيم ودرز زندگاني ديگر معصومين (ع) به چنين موردي بر نمي خوريم حال آنكه دو امام اول(ع)از قدرت سياسي بر خوردار بودند وديگر ائمه ي اطهار(ع) نيز از تمكن مالي ونفوذ اجتماعي بر خوردار بودند وبراي ايشان چندان مشكل نبوده است كه فرد يا افرادي را براي حذف دشمنان اجير كنند اما مي بينيم كه هيچ كدام از آن بزرگواران دست به چنين امري نزدند.در باره ي پيامبر نيز به زعم من به دليل اتصال پيامبر به وحي نبايد تمام احكام ايشان را قابل الاجرا در زمان هاي پس از ايشان دانست چه امر الهي فراتر از هر سنت وقانوني است وچه بسا قدر ت قاهره ي خداوندي قوانين شريعت را نيز نقض كند(چنان كه در ازدواج زيد بن حارث با دختر عمه پيامبر زينب شاهد اين موضوع هستيم)  از اين رو اگر پيامبر در زمان خود عملي را انجام مي دادند اين خود دليل بر تابعيت از آن عمل وسنت قرار دادن ان نيست بلكه بايد موارد ديگري را نيز چون تعقل وشرايط زمانه ويگر اقوال واعمال حضرت نبي (ص) را در نظر آورد.

حال به سريال باز گرديم بحث من نه بر سر درستي يا اشتباه بودن اين قبيل نظر ها پيرامون امر ترور است زيرا اين قبيل مباحث به بحثي بس گسترده تر نياز دارد سخن من بر سر آن است كه مرحوم حاتمي براي ساختن هزار دستان وصد البته اختصاص بودجه ي هنگفتي براي شهرك غزالي(كه هرگز رابطه اش را با سينما نفهميدم وحتي مي شد اين شهرك را به نام خود علي حاتمي ناميد) تا چه ميزان در برابر ديدگاه رسمي وحكومتي زمان خود نرمش نشان داده است تولستوي با مثالي رابطه ي هنرمند را با صاحبان زر و زور چنين وصف ميكند((نوعي پروانه براي تخم گزاري به وزغ ها نزديك مي شود او وزغ ها را وسوسه مي كند وحتي خود در كامشان مي نشيند وزغ پروانه را فرو مي دهد اما پروانه در بدن وزغ تخم گذاري مي كند تا پروانه هاي ديگري پديد آيند))از اين رو هنرمند نيز مي گذارد تا صاحبان زر و زور اورا ببلعند تا با استفاده از آنها به مقصود مطلوب خود برسد حال سوال اين جاست كه علي حاتمي در اين اثر توانست از بطن حكومت بيرون بيايد يا نه؟