اول «شطرنج باد» توضیح زیر اومده:

فیلم در جشنواره‌ی جهانی فیلم تهران ۱۹۷۶ نمایش داده شد و سه سال بعد نظام اسلامی ممنوعش کرد.

از آن پس فیلم گم‌شده تلقی شد و فقط کپی‌های VHS بدکیفیت و سانسورشده‌اش دست علاقه‌مندان و کلکسیونرها بود.

سال ۲۰۱۵ نگاتیوهای اصلی/اولیه‌ی فیلم در یک عتیقه‌فروشی تهران پیدا و به کارگردان فیلم، محمدرضا اصلانی، که توانست آن‌ها رو به محل امنی انتقال دهد، برگردانده شدند.

ترمیم 4K شطرنج باد با استفاده از نگاتیو‌های اصلی ۳۵ میلیمتری تصویر و صدا یه انجام رسید.

تصحیح رنگ‌ها به کاری دقیق نیاز داشت، به‌خصوص در پرده‌های ۹ و ۱۰ که جلوه‌ی ته رنگ نارنجی گرفته بودند یادآور فیلم‌های اولیه‌ی سینمای صامت.

محمدرضا اصلانی و گیتا اصلانی شهرستانی به دقت ترمیم فیلم را نظارت کردند. همچنین هوشنگ بهارلو، فیلم‌بردار در آخرین مراحل تصحیح رنگ همکاری داشته است.

توضیح ابتدای «رگبار»:

ترمیم با حمایت بنیاد سینمای جهان امکان‌پذیر شده است. بنیاد سینمای جهان از سال ۲۰۰۷ که مارتین اسکورسیزی تأسیسش کرد به حفاظت و ترمیم فیلم‌های در معرض خطری که نمایان‌گر گوناگونی میراث فرهنگی هستند اختصاص دارد.

منبع این ترمیم چاپ پوزیتیو فیلم با زیرنویس انگلیسی است که از طرف کارگردان بهرام بیضایی فراهم شد.

از آن‌جا که تنها کپی پیداشده و نجات‌یافته‌ی فیلم همین بوده است - تمام منابع و نسخه‌های دیگر فیلم پس از مصادره‌شان ازبین‌رفته فرض می‌شوند - ترمیم نیازمند مقدار زیاد تعمیر فیزیکی و دیجیتالی بود.

چاپ بازمانده‌ی فیلم از خراش‌های بسیار، پارگی و سوراخ‌های پرفراژ و درهم‌تنیدگی میانی فریم‌ها به شدت آسیب دیده بود. با بیش از ۱۵۰۰ ساعت کار ترمیم به انجام رسید.

این‌ها رو مقدمه نوشتم تا بگم خیلی خوبه اگه واسه‌ی دوبله‌هایی که هر از چند گاهی بعد سال‌ها پیدا می‌شن همچین پرونده‌هایی باز کنیم.

نمونه‌های سال‌های اخیر که الان به ذهنم می‌رسن این‌هان:

پاتن - کابوی نیمه‌شب - رومئو و ژولیت - سگ‌های پوشالی - صلیب آهنین - کازابلانکا (دوبله‌ی اول)

(می‌دونید این دوبله‌ها چطور و کجا داشتن خاک می‌خوردن؟ ریل‌های استودیویی‌شون یافته شدن یا کپی سینمایی با حاشیه‌ی صدای دوبله یا ...؟)

۲) دیکتاتور بزرگ

۳) شاهد برای تعقیب

شما هم نام ببرید.

به نظر من حضور دوبلور ها در کسوت بازیگری یا مجری گری  باعث میشه از میزان افسونگری و خیال انگیز بودن صدای اونها کاسته بشه

شای شما بگید این حق یک دوبلره که در عرصه های مختلف طبع آزمایی بکنه و خودشو محک بزنه

 به عقیده من یک دوبلور باید "کف نفس" داشته باشه حرص و هوس دیده شدن در قاب تصویر رو در خودش بکشه و از بین ببره و این یک ریاضت و بینش والا ست

به عبارتی در این مورد خاص، داشتن یک فضیلت(دوبله) بهتر از داشتن چند فضیلته(دوبله+هنرپیشگی+مجریگری و...)

با این دیدگاه موافقید یا مخالف؟!

دنیا در جنگ

صداسیما چند سال پیش نسخه‌ای ازش را پخش کرده که چند دقیقه‌ی اولش با صدای جادویی فریدون فرح‌اندوز از دوبله‌ی اولش شروع می‌شه و در ادامه‌ش صداهای جدید کار گذاشته و دو قسمتش را هم اصلن پخش نکرده.

کسی هست که بدونه چرا؟ قبل این چهل سال هیچ کی این دوبله‌‌ای رو که می‌گن عالی و از هر نظر بی‌نقص بوده روی نوار کاست ضبط نکرده؟

ادامه دارد...

امیدوارم بتونیم در این مبحث این آثار رو لیست کنیم و برسیم به زمان و علت ناپدید شدن‌شون و آخرین باری که دیده شدن.

به ترتیب بر اساس الفبا بخوایم شروع کنیم  اولین موردی که به ذهن‌م می‌رسه الان:

آمارکورد

خسرو خسروشاهی درباره‌اش گفته: «دوبله‌ی این فیلم از لذت‌بخش‌ترین تجربه‌های عمرم است. لحظه به لحظه‌اش را یادم هست. کلاکت‌اش اندازه‌ی نصف این میز بود. بس که فیلم پر دیالوگ و پر شخصیتی بود.»

بر اساس روایات بسیاری از گویندگان نامی در دوبله‌‌ی آمارکورد هنرنمایی کرده‌ن.

آواز در باران

اگه درست یادم مونده باشه این فیلم دوبله شده به احتمال زیاد در استودیو مولن‌روژ ومنوچهر نوذری هم از گویندگانش بوده.

ادامه دارد...

لطفن تکمیل و تصحیح کنید

بر اساس نوشته‌های سینمادوستان در مطبوعات و چند کتاب منشر شده و خاطرات:

دست کم هشت موزیکال تولید قبل ۱۹۷۹ با ترجمه‌ی موزون و اجرای آهنگین و حرفه‌ای آوازها به فارسی و شماری دیگه با یک یا دو ترانه و بقیه‌‌ بدون شعرها دوبله شده‌ن.

۱) مهرویان شب (۱۹۵۲) ساخته‌ی رنه کلر محصول مشترک ایتالیا و فرانسه در سال ۱۳۳۴ به مدیریت دوبلاژ سیامک یاسمی در استودیو سانترال دوبله شد و با نام رویای شیرین برنامه‌ی افتتاحیه‌ی سینما رویال بود.

مهین کسمایی که در رویای شیرین بجای مارتین کارول صحبت می‌کرد به یاد می‌آورد: «از آنجا که نوار دیالوگ‌ها و آوازها و موسیقی به طور جداگانه وجود نداشت، نمی‌شد خواننده به زبان فارسی و روی موسیقی اصلی فیلم بخواند. بنابراین می‌بایست آواز و موسیقی با هم اجرا می‌شد. خانمها اولین باغچه‌بان و منیر وکیلی که خواننده‌ی اپرا بودند، با ارکستر مجلسی، آوازها را اجرا کردند.»

نسخه و نمونه‌ی صدایی از این دوبله، که به نظر می‌آد بسیار زیبا کار شده، هست و یا به کل از بین رفته، سوالی‌ه که فقط اساتید کافه شاید بتونن جواب بدن.

۲) آوای موسیقی (۱۹۶۵ در ایران اشکها و لبخندها) به اصرار نماینده‌ی فاکس قرن بیستم قرار شد فیلم با آوازهایش دوبله شود. روبیک گریگویان(معروف به روبیک دماوند) مسئولیت کار را به عهده گرفت و مدیریت دوبلاژ را به علی کسمایی سپرد، کریم فکور(یا تورج نگهبان) اشعار را ترجمه کرد و فیروز فلاحتی دیالوگ‌ها را. با مشورت رئیس گروه اپرای تهران، عنایت رضایی از میان اعضای گروه و هنرآموزان هنرستان عالی موسیقی خوانندگان انتخاب شدند. ضبط دیالوگ‌ها در استودیو دماوند ده روزه با صدای ژاله کاظمی بجای جولی اندروز، ابوالحس تهامی بجای کریستوفر پلامر، رفعت هاشم‌پور بجای النور پارکر، خسرو خسروشاهی بجای ریچارد هیدن و منیژه نویدی و ناهید امیریان و شهرام شکوفنده و منصور غزنوی بجای بچه‌ها انجام شد. آوازهای ماریا را سودابه صفائیه (خواننده‌ی سوپرانو)، کاپیتان و رالف را رشید وطن‌دوست و همایون معزی مقدم، لیزل را نازیلا زندکریمی و بقیه‌ را نسرین و آزیتا آزرمی، سیمین قدیری و شمسی شادمند خواندند.

با وجود مجهز بودن استودیو دماوند به دلیل کوچک بودن اتاق گویندگان، آوازها در استودیوی وزارت فرهنگ و هنر ضبط شدند و کار در ادامه برای میکس نهایی همراه  روبیک گریگوریان به آلمان رفت و چون سیستم صدابرداری استریوفونیک و شش باندی در ایران آن زمان وجود نداشت روبیک به ابتکار خود سه باند صدا (راست و چپ و وسط) برایش ساخت. فیلم برنامه‌ی افتتاحیه‌ی سینما دیاموند بود که شاهنشاه از جمله‌ی مدعوین سرشناس مدیرش پرویز فتوره‌چی بود و پس از نمایش فیلم گویندگان و خوانندگان از طرف مهمان عالی‌مقام تحسین شدند و به سودابه صفائیه بورس دوساله‌ای برای تحصیلات تکمیلی موسیقی در اتریش اعطا شد. آوازهای اشکها و لبخندها به قدری محبوبیت یافتند که صفحه‌هاشون هم به بازار آمد.

سوال: آیا در حال حاضر نسخه‌ی سینمایی دوبله‌ی فیلم یا نوار و ریل صدای سه بانده‌ی فیلم موجوده در جایی/انباری/آرشیوی؟

در ادامه: بانوی زیبای من، الیور، رنگین‌کمان ( ِ فینیان)، ویلن‌زن روی بام، تامی

چندی پیش فیلم آخرین مردان سرسخت (The Last Hard Men) را تماشا میکردم. ظاهرا فقط یکبار دوبله شده آنهم در دوران اعتصاب. با صداهایی کم و بیش غریب: خسرو شکیبایی، همایون ایرانپوی، فرزانه تاییدی، تورج مهرزادیان، احمد آقالو، علی اکبر هرانر و ... البته شاید غریبترین صدا فرزانه تاییدی باشد. بد ندیدم بخشی باز شود که بیشتر این دوران اعتصاب را واکاوی کنیم. فیلمهای کمی هم در این دوران دوبله نشد، شاید معروفترین آن طالع نحس 1 باشد. من از همه دوستانی که در رابطه با این موضوع اطلاعاتی دارند دعوت میکنم دانسته هایشان را با سایرین به اشتراک بگذارند. چه شد اعتصاب شد؟ اهداف چه بود؟ چرا برخی به اعتصاب پیوستند و نپیوستند؟ کیفیت ترجمه و دوبله چگونه بود؟ چه شد اعتصاب شکست؟ چه افرادی اعتصاب را شکستند؟ به هرحال این ماجرا قسمتی از دوران دوبله ایران است.

با سپاس

با همه کم و کاستی هایی که دارد اما در میان سایر برنامه های مزخرف صدا و سیما  حکم یک لنگه کفش در بیابان را دارد. شاید اگر به جای شبکه 3 , در شبکه 4 تهیه می شد حرفه ای و پربارتر از کار در می آمد اما احتمالا خواسته اند که در شبکه ای به اصطلاح جوان پسند باشد تا مخاطب بیشتری پیدا کند.

در قسمتی که من امروز دیدم یادی از پرویز نارنجی ها شد که جالب بود . آقای منوچهر والی زاده ( دوبلور ) درباره نارنجی ها گفت که استاد کسمایی همیشه نقش کشیش ها را به آقای نارنجی ها می دادند ! خانم مینو غزنوی هم گفتند که شخصیت او , مانند صدایش , بسیار مهربان بود. همچنین از نقش های ماندگاری مانند گروهبان گارسیا در زورو و داروغه در رابین هود سخن به میان آمد که گوینده آنها پرویز نارنجی ها بود و اینکه ایشان نسبت به بقیه دوبلورها چه زود از دنیا رفته اند.

جذاب ترین بخش برنامه ( تا آنجایی که من دیدم ) پخش کلیپ هایی از فیلم های مختلف و سپس صحبت های خود دوبلورها  است. خود مسابقه و شرکت کنندگان چیز مهمی نیست. به قول معروف مقصود توئی کعبه و بت خانه بهانه. امیدواریم صدا و سیما کمی بیشتر , بودجه های هنگفت خود را صرف برنامه های اینچنینی کند.

دانلود قسمت های مختلف برنامه جادوی صدا

بعد از کلی ترافیک در یک روز بارانی و یک تصادف مختصر با یک ساعت تأخیر به منزل استاد رسیدم. به اتاق کار ایشان راهنمایی شدم. میخواستم یک مصاحبه رسمی را ترتیب دهم تا در صورت امکان بتوانم فایل صوتی آن را هم در سایت قرار دهم اما صحبت های استاد به قدری شیرین بود که جمعمان بیشتر به یک صحبت خودمانی تبدیل شد!

سعی کردم همه مطالب خواسته شده دوستان را با ایشان مطرح کنم البته در طول صحبت خود به خود به خیلی از این سؤالات پاسخ داده شد. به شخصه از توضیحی که در مورد شخصیت گلام در کارتون گالیور دادند خیلی خوشم آمد البته برای این که شیرینی آن از بین نرود در خود مصاحبه مطلب ایشان را نقل خواهم کرد.

آقای منانی از کلیپی که جیسون بورن عزیز آماده کرده بودند بسیار خوششان آمد. جا دارد همین جا از زحمات جیسون عزیز واقعا قدردانی کنم. در ضمن ایشان فرمودند که من هیچکدام از این ها را در آرشیو ندارم. در خواست کردند اگر کلیپ کامل تری از کارهایشان هم آماده بود حتما به ایشان بدهیم.

دانلود کلیپ جیسون بورن

دوشنبه 13 آبان 1394

در یک بعد ازظهر بارانی به منزل استاد رسیدم. به اتاق کار ایشان راهنمایی شدم. اکبر منانی، مردی که سالها با صدایش زندگی کرده بودم در حالی که از عارضه کمردرد خانه نشین شده مشغول حل جدول بود.به گرمی از من استقبال کرد. یک اتاق کوچک با میز و صندلی به اضافه دی وی دی پلیر و تلویزیون.
صحبت های استاد به قدری شیرین بود که مصاحبه بیشتر به یک صحبت خودمانی تبدیل شد. دور میز کار استاد نشستیم :


لطفا از بیوگرافی خودتان بگویید و این که چطور شد از اصفهان به تهران آمدید

به هر حال تهران در گذشته مرکز همه چیز بود، بخصوص کار های هنری. من خیلی علاقه مند بودم که در آغاز هنرپیشه بشوم. در مدرسه هم مثل همۀ جوان‌ها کارهای نمایش می کردیم برنامه های مذهبی صبح را انجام می دادیم. از آنجا شروع شد.

بعد هم همین علاقه باعث شد ادامه دهم. آنجا موقعیت نبود. من در خیلی جاها امتحان می‌دادم بعد از دیپلم و قبول هم می شدم. خوشبختانه درس هایم بد نبود ولی خب، عشقم این طرف بود. خیلی دوست داشتم بیایم رادیو. آمدم دوره هنرپیشگی، نشد. حتی دوره کارگردانی دانشگاه را هم مدتی رفتم و اواسط کار به علت کثرت کار رها کردم. بعد اتفاقی شد.

من یک روز دیدم گوینده  می گیرند در رادیو، رفتیم امتحان دادیم. خیلی ها بودند هزاران نفر بودند که دوتا گوینده یک مرد و یک زن می خواستند و حالا از اتفاق روزگار یا هرچیزی بود نمی دانم من جزو آنها شدم، قبول شدم، یعنی جزو صد نفر اول. البته هفت خوان رستم بود. از آنجا یکی یکی آمدیم جلو تا بالاخره در پایان کار دوتا، من و یک خانم به اسم خانم امیرمعز بود فکر کنم، ما دونفر قبول شدیم. که البته مدتها، یکی دو سال طول کشید. من پشت در رادیو بودم هر روز تماشا می کردم، تمرین می کردم و خب، کار شروع نمی شد تا این که بالاخره شط باز شد و  به واقع یک شب که اولین بارهم بود داشت اجرا می شد در قبل از انقلاب من وارد این کار شدم بعد ما راه شب را از آنجا شروع کردیم.

برنامه ای بود به اسم برنامه 27000  به مردم کمک می کرد. هرکس مشکلی داشت تلفن می زد به  ما و ما توی رادیو کمک می خواستیم حالا چه بیمارستان چه... خلاصه از آنجا شروع شد. یک روز هم یکی دوتا تآتر بازی کردیم با بچه ها در تلویزیون قدیم.  روزی هم بچه ها گفتند جایی دوبله هست. کسی هم نمی دانست دوبله چیست؟ ما هم نمی دانستیم. خلاصه به اتفاق رفتیم وارد یک استودیویی شدیم. سی چهل نفر بودیم. گفتند همه تان بیایید همه‌مان نشستیم.

خلاصه بگویم بقیه همه رفتند و تنها کسی که توی این حرفه ماند من بودم.  همان زمان شب ها رادیو بودم روزها هم کار دوبله را شروع کردم. از الف ب بسم الله دوبله شروع کردیم و تا اینجا ادامه پیدا کرد. اتفاقی بود، واقعا می توانم بگویم اتفاقی بود. علاقه داشتم ولی نه آنچنان. دوست داشتم بروم رادیو هنر پیشه بشوم ولی آمدم این طرف ضمن این که در آنجا هم امتحان‌هایی دادم، خیلی امتحان دادم و موفق هم بودم ولی شرایط جوری بود که نمی گذاشتند هرکسی برود و هر کسی وارد شود، چون من خیلی تیپ های مختلفی می گفتم، بعضی ها هم ناراحت می شدند . همیشه اینطوری بوده است.

 رقیب را هیچوقت کسی دوست ندارد بالطبع. بعد استودیویی بود در وصال شیرازی مرحوم نوذری آنجا را گرفته بود با یک عده ای کارهای تلویزیونی می کردند. ما آنجا هم حاضر شدیم. برای اولین بار کارهای تلویزیونی می کردند ما آنجا آنگاژه شدیم. آنگاژه هم به این صورت بود که ماهیانه پول می گرفتیم با این که خیلی کم بود ولی آنگاژه این خاصیت را داشت که روی کار من اثر داشت چون خیلی آنجا حرف می زدم هر روز سه تا چهار تا سالن حرف می زدم تمام نقش های مختلف اول و دوم و همین باعث شد من در کارم ترقی کنم .همین. اتفاقی بود ما وارد شدیم همین اتفاق تبدیل به عشق و علاقه شد که من 24 ساعت هم تو کار دوبله مشغول فعالیت بودم و شب ها هم که توی رادیو بودم و خواب هم که نداشتم.

خوابم همین لحظاتی بود که تو ماشین بودم این هم اتفاقی شد من وارد کار گویندگی شدم ولی خیلی تمرین کردم و تحقیق کردم .هر جا هر نکته ای هرکس می گفت تو کتاب می‌نوشتم. البته کتابی ننوشتم، جمع آوری آن چیزهایی بود که از افراد به دست می آوردم. آنها را جمع کردم به صورت یک کتاب جزوه چاپ کردم به اسم «گویندگی در صدا و سیما». جزوه کوچکی است برای جوان ها، آن ها که میخواهند صدای خوبی داشته باشند، صدای رسایی داشته باشند، البته اگر همت و توانش را داشته باشند، چون خیلی باید تمرین کنند تا به اوج برسند.

چه رابطه ای بین دنیای رادیو و دنیای دوبله هست؟

من اعتقادم این است که گویندگی هیچ فرقی نمی کند. گوینده یعنی این که همه کاری بتواند بکند. گوینده وقتی گوینده است همه جا  بتواند گویندگی کند. رادیو تلویزیون دوبله تآتر. اولین علم دنیا گویندگی است به نظر من، و من متأسفم که الان چرا در دانشگاه‌های ما ,مدارس ما ,این علم را کنار گذاشته اند. الان شما تمام گویندگی هایی را که می بینید، توی قسمت های مختلف می بینید که چقدر ضعیف است. خیلی ها تلویزیون را نگاه نمی کنند. اگر یک گوینده خوب باشد من معتقدم نگاه می کنند، حتی بدترین برنامه هم  که باشد وقتی گوینده خوب باشد،صمیمی باشد، خوب حرف بزند، مطمئناً تماشا می کنند.

الان بزرگ ترین اشکال ما چه در رادیو ,چه در تلویزیون ,گویندگی است. هرکس هر جوری دلش بخواهد گویندگی می کند. گویندگی علم است، صنعت است، هنراست، فن است آن را باید یادگرفت. یادگرفتنش هم خیلی سخت است. البته من اخیرا در یک برنامه پیشنهادی دادم. گفتم گویندگی را باید از بچگی یاد گرفت. این را من اینجا توضیح می دهم برای آن کسانی که می بینند، تا با بچه هایشان با بچه های کوچکشان از بچگی درست حرف بزنند. نه این که بخواهند شیرینش کنند و فرم دیگری با بچه حرف بزنند. خوب بچه همان را یاد میگیرد. بچه بزرگ میشود، وقتی که بزرگ شد آن حالتها مانده. توی صدایش می ماند ولی اگر از بچگی با بچه درست حرف بزنیم، سالم حرف بزنیم، صحیح حرف بزنیم، جملات، کلمات را درست بگوییم بچه یاد می گیرد، عادت می کند ولی شما الان ببینید: 

ورزشکار، قهرمان،سیاسی، غیر سیاسی، دولتی، هرکس حرف می زند شما وقتی گوش کنید، اگر فنی گوش کنید همه اشکال دارند. حد اقل هرکدامشان 10 تا 15 تا حرف را درست نمی توانند ادا کنند. سین شین هایشان می زند، جیم نمی توانند بگویند، چ نمی توانند بگویند، و متأسفانه الان گوینده های بزرگ ما هم این اشکال را پیدا کرده اند. خیلی از حروفشان عوض شده. من تمام تلاشم این بوده که این اتفاق نیفتد دلیلش هم این است که با این حساب زبان ما دارد از بین می رود.

برای اینکه وقتی دال میشود ت، میگوید میکنت، میروت. یا جیم را چ می گویند البته بعضی ها هم لهجه دارند. اما مشکل این است که اینها می خواهند یک جوری بیان را شیرین کنند بعضی کلمات، بعضی حرف ها را عوض می کنند. بعضی ها دیدید سوت می زنند میگویند سین شینش می زند، و این اشکال است، اذیت کن است. روی گوش اثر میگذارد، روی مخاطب اثر بد می گذارد، ولی صدا وقتی طبیعی باشد نه کسی تقلیدش را می تواند بکند نه هیچی. این است که این مشکلات هست و من امیدوارم واگر خدا بخواهد دارم تمام تلاشم را می کنم که اصلا گویندگی در دانشگاه ها تدریس بشود. 
اساتید هستند. کسانی که واردند. این کار دارد ازبین می رود و من دلم می سوزد. یک وقتی دوبله ما می دانید در دنیا اول بوده الان آخر هم نیست چون اصلا دوبله ای نیست. این دوبله نیست، روزنامه خوانی است، کتاب خوانی است.

بزن در رو ؟

واقعاً. و تأسف‌بار است. من هم یک آدم تنها هستم و هیچ کاری نمی توانم بکنم، ولی چنین برنامه هایی هم که پیش می آید گاهی واقعاً التماس میکنم که نگذارید این حرفه از بین برود. گفتم حرفه گویندگی اولین حرفۀ دنیا بوده و باتمرین و تلاش هم آدم می تواند خودش را درست کند ولی متأسفانه کمتر کسی پیدا میشود که این تلاش را داشته باشد و این فعالیت را بکند تا بتواند صدا داشته باشد.

جناب منانی صدای شما انعطاف زیادی دارد از بم ترین صدا ها تا زیرترین اش. این انعطافی که توی صدای شما هست حاصل چه تمرین هایی بوده؟

خب ببینید من گفتم. یک اشتباهی که شده این است که گویندگی الان با حرف زدن یکی شده. من معتقدم همه حرف می زنند. وقتی اسمش گویندگی شد یک چیز دیگر است. این یک چیز توی ذات آدمهاست، البته تمرین مؤثراست، نمی خواهم بگویم نیست، ولی یک چیزهایی هست که بیشتر توی ذات خود آدم هاست، توی شخصیت خود آدم هاست، ضمن این که تمرین هم لازم دارد.
  بله من هم خودم صدای خیلی بدی داشتم، اقرار می کنم که واقعا صدای بسیار ناهنجار و بدی داشتم. خیلی ها همان اول که میخواستم گوینده شوم میگفتند «آقا دوبلور شده می خواهد برود گوینده بشود»، حالا با آن کلماتی که می گفتند. ولی من وقتی رفتم،دیدم که می شود. آدم باید بخواهد. وقتی آدم بخواهد هرچیزی توی زندگی می آید. من توی کتابم مثال زدم که بزرگ ترین ناطق عالم دموستن بوده، ایشان اصلاً نمی توانسته است حرف بزند، لکنت داشته. می رود خود کشی کند. کنار آب می نشیند، با آب حرف می زند، از غم وغصه هایش می گوید، می بیند آب اذیتش نمی کند، عادت میشود، هر روز می آمده با این دریا حرف می زده. بعد می شود بزرگ ترین خطیب. این می رساند که تمرین خیلی مهم است .

خیلی های دیگر هم بودند. هنری ، هنرپیشه معروف یکی از آن ها بوده بعد این ها می شوند بزرگ ترین ناطق ها. من یک چیزی برای شما بگویم خیلی جالب است. بزرگ ترین هنرپیشه های فعلی  در آمریکا و اروپا اول  گوینده بوده اند. از گویندگی شروع کردند. ولی خوب یک چیزهایی هم داشتند. ادامه دادند،خودمان هم داشتیم، خیلی ها آمدند گوینده شوند نشدند. بعد رفتند هنرپیشه شدند، ولی آن مایه را هم نداشتند که در گویندگی بمانند، چون اگر داشتند می ماندند. ولی رفتند هنرپیشه شدند، آنجا موفق هم بودند.

یکی از آنها  مرحوم خسروشکیبایی. خیلی های دیگر هم بودند. متأسفانه الان تنها چیزی که مطرح نیست گویندگی است. ولی من می گویم گویندگی مقداری توی ذات آدم باید باشد و تمرین می خواهد. من آدم هایی را که می دیدم، تیپ هایی را که می دیدم تمرین می کردم.  من هنوز در این سن هفتاد و پنج سالگی توی ماشین تمرین می کنم، اگر تمرین نمی کردم الان این صدا را نداشتم . تیپ هایم هم ساختگی هستند. من در مورد همین گالیور بگویم، توی کتاب هم بهش اشاره کردم که اصلاً این تیپ چرا آمد.

من بچه بودم یک گدایی می آمد در خانه ما و مادرم خدا رحمتش کند ما را می ترساند. شیطونی می کردیم،می ترساند ما را، می گفت که بابا گدا می آید می بردت ،این می آمد پشت در می گفت « بده در راه خدا »، این جوری می گفت من هم وحشت می کردم، کوچک بودم، این توی ذهن من بود. زمانی که من این گالیور را دیدم، یادم آمد اوهم عین همین قیافه یک همچین حالتی داشت، ولی خب، بزرگ بود.

من این صدا را گذاشتم روی این. اصلاً این هم نبود این تیپ نبود یکی دوبار گفتم «می دونم» بچه ها می خندیدند. هنر این کار اینجاست. من وقتی می دیدم اطرافیانم خوششان می آید از این تکیه کلامی که من می گویم تکرار کردم و بعد دیدم بیرون هم خیلی مؤثر جا افتاده. یا فرض کنید زبل خان ما اگر این را اسم گذاشتیم رویش این اصلا صدایی نداشت فیلم های اصلیش فیلمی بود مال اروپای شرقی یک چیزی بود این ور و آن ور می پرید من همین جوری وقتی این می پرید این ور می گفتم «زبل خان این جا» می پرید آن ور می گفتم «زبل خان آنجا» من دیدم بچه ها خوششان می آید، لبخند می زنند، زیرکی کار این هاست، من از همینها می گرفتم.

در کار دوبله و نقش آفرینی آدم باید نگاه کند ساخته شود خیلی سخت است الان این طور نیست البته . الان هر کس می نشیند با صدای خودش نقش را می گوید. من در مورد پوآرو چون صحبت تیپ سازی هست بگویم. بجای پوآرو خیلی ها تست دادند حالا نمی خواهم اسم بیاورم خیلی ها هم گفتند ولی نشد . مرحوم کاملی که آمد خدا رحمتشان کند اعتقاد خاصی به من داشت همیشه در مورد من می گفت این آکتور گویندگی است. وقتی که این فیلم را دید ، خیلی هم رویش حساسیت داشتند آن زمان. چون قصه مال آگاتا کریستی بود هنرمند بزرگی یک شکسپیرین در آن بازی می کرد. من گفتم باید ببینم رفتم دنبال این.

اولین کاری که کردم رفتم دنبال شخصیت دیوید سوشه دیدم او شش ماه رفته است بین مرز فرانسه و بلژیک و تمرین آن لهجه فرانسه- بلژیکی را کرده است. یا سه ماه تمرین راه رفتن و حرکات را کرده است. یک مقداری با کتاب های آگاتا کریستی ور رفتم چندتایی را خواندم بعد فیلم را دوسه بار گذاشتم دیدم حالات و رفتار او را گرفتم توی بیان و این تیپ را ساختم. روز اول هم که گفتم خودم راضی نبودم ولی دیدم همه استقبال کردند و می گفتند مثل این که خودش است ! دارد فارسی حرف می زند. شما می دانید که این فیلم را در انگلیس هم دوبله کردند و آنجا خیلی از کسانی که آن را می دیدند اعتراض کرده بودند .



یادم هست شبی خانمی در مورد گوینده سریال پرسید گفتند والله گوینده این نقش ایران است. ما هم دوست داشتیم که بیاید و نقش را بگوید ولی نیامد. منظور این هست که بیخودی نبود. تیپ وقتی ساخته می شود که رویش کار شود. حالا یک تیپی ساخته می شود کسی می آید آن را می گوید بعد این تکرار می شود و در ذهن ها باقی می ماند ولی اغلب تیپ سازی ها مال مردم است یعنی توی اجتماع ما همین تیپ ها هستند. ما باید بگردیم پیدا کنیم. و این ها را در حافظه نگه داریم و زمانی که می خواهیم در فیلمی جای نقشی صحبت کنیم از آن ها استفاده کنیم.

چه تیپ هایی را شما صحبت کردید؟

من در یک فیلم سینمایی بجای یک موش حرف زدم. خود بزرگان دوبله آن زمان حیران شده بودند خیلی از این ها بوده که من داشتم. چند تا نقش بوده که من زیاد گفتم یکی موش بوده. توی صبح جمعه نقش یک بچه با نمک بود به اسم فلفلی من در اولین کار انیمیشنم هم بجای بچه با همین صدا حرف می زدم در فیلمی بود به اسم کیمبا. تا جایی که یادم است اولین کارتونی بود که من صحبت می کردم. بعد ها از روی آن کارهای زیادی ساخته شد مثل شیر شاه. ولی اولش همین کارتون کیمبا بود.

یک آهو بود که من نقش آن را می گفتم و خانم امیریان که نقش کیمبا را می گفت. ایشان هم تازه امده بود و بچه بود. این داستان مال خیلی وقت پیش است حدود 40، 50 سال پیش که ما به جای این ها از آنجا شروع کردیم به تیپ گویی. بعد دیگر، تیپ های مختلف، مثلا عصر حجر بود من بجای بارنی حرف می زدم. من شخصیت این ها را می دیدم یک خورده با آن ها کار می کردم البته کمک اطرافیان هم بود که مثلا این خوب است یا این جایش را این طوری بگو و همین ها توی ذهن می ماند و تیپ ها ساخته می شد. تیپ سازی یک چیز شخصی است اما تقلید نباید باشد من خودم هم این کار را کردم. این اشتباه را داشتم. مثلا بجای چیچو من خودم گفتم سعی کردم مثل گوینده اش صحبت کنم چون باید آن طور گفته می شد ولی خودم راضی نبودم.



بجای چه هنر پیشه هایی صحبت کرده اید؟

تقریبا هیچ هنر پیشه خارجی نبوده که من بجایش حرف نزده باشم . تقریبا بجای همه شان گفته ام هر کسی که فکرکنید. هر نقشی. در داخل هم نه این که علاقه نداشته باشم چون من در تلویزیون بودم و آنگاژه بودم یعنی نمی توانستیم بیرون برویم مگر این که مثلاً فرض کنید یک اتفاقاتی می افتاد اوقات بیکاری بود یا یک روز کار نبود یا برنامه خاصی بود تیپ های خاصی بود می رفتم. چند فیلم فارسی هم مربوط به گذشته خودم دوبله کردم مثل شب بیست و نهم و تعدادی سریال بود ولی ما بیشتر در کار تلویزیونی بودیم .

من به خصوص درقبل از انقلاب تمام نقش های اصلی فیلم ها را می گفتم در نتیجه فرصتی نداشتم که به کار دیگری برسم. فقط گاهی در آن زمان می رفتم آگهی می گفتم که آن را هم فرض کنید موقع ناهار می رفتم یا مثلا دیر وقت شب. بیشتر این طوری بوده است. من این قدر زمان کم داشتم که متأسفانه دانشگاه را هم رها کردم با این که شاگرد اول بودم با این که بورسیه شامل ام می شد خیلی امتیازات داشتم چون هم درس هایم خوب بود هم بیان ام.

هر استادی که کاری داشت به من مراجعه می کرد. این بود که خیلی موفق بودم ولی متأسفانه به خاطر همین حجم کار که خیلی زیاد بود و من خیلی درگیر بودم یعنی هم می نوشتم هم رادیو می رفتم قبلا هم گفتم فکر نمی کنم هیچ کس به اندازه من در دنیا کار کرده باشد. من بیست سال شب نخوابیم. فقط وقتی پشت میکروفون بودم 5 دقیقه، 10 دقیقه که استراحت بود می خوابیدم هرکس که از من پرسیده که چقدر کار کرده ای؟ گفتم من 200 سال کار کردم برای این که من در این مدت 24 ساعت کار کردم ازسال 38 الان نزدیک 57 سال است که در این کارم و واقعا 24 ساعت کار کردم. لحظات بیکاری هم اگر توان داشتم چیز هایی یاد داشت می کردم. الان هم هر وقت بشود جدول حل می کنم برای اینکه دچار فراموشی نشوم . همه عشقم هم این است که گویندگی از بین نرود و نسل جوان ما واقعا گوینده های درست بار بیایند.

تعدادی از نقش هایتان را برای ما بگویید

در سریال روزهای زندگی که 17 سال طول کشید و هفته ای 4 قسمت پخش می شدنقش اول را می گفتم. آقای دکتر هورتون. که هنر پیشه آن لئونارد مک ری بود که هنر پیشه معروف آن زمان بود. نقش اول بالاتر از خطر بود پیتر گریوز که نقش اصلی سریال بود. در پیشتازان فضا نقش اصلی، لئونارد نیموی – که چند وقت پیش فوت کرد -  آقای اسپایک. اولین آدم آهنی در کهکشان گفتم که برای اولین بار بود هنوز کسی نمی دانست که آدم آهنی چه جوری است؟


لئونارد نیموی در نقش آقای اسپایک در سریال پیشتازان فضا

سریال فراری بود من نقش های کلیدی اش  را می گفتم. کلا نقش دکتر زیاد گفتم ! سریالی بود به نام صد سال دوم داستان مردی بود که می رفت زیر برف بعد بیرون می آمد و نوه اش از خودش بزرگتر بود فکر کنم نامش دکتر مورتون چیلی بود. دکتر لاولس در غرب وحشی، دکتر هورتون در روزهای زندگی، سریال پرستاران نقش اصلی را می گفتم که 4، 5 سال طول کشید. چند وقت پیش هم دعوت کردند که من نرفتم .فیلم هایی که قبل از انقلاب من حرف زدم بالاتر از خطر، پیشتازان فضا، کهکشان، فراری، فیلیپر که کاملی دوبله می کرد، روزهای زندگی ، تابستان گرم و طولانی که خسرو شاهی دوبله می کرد، کیمبا، در دنیای والت دیزنی 12 سال بجای خود والت دیزنی حرف زدم و توی کارتون ها و فیلمهایش خیلی نقش های مختلف گفتم.


سریال چاپارل

غرب وحشی وحشی که آقای قنبری نقش اصلی را می گفتند، ماشین زمان یا مسافران زمان که آن وقت خیلی هم طرفدار داشت، صد سال دوم که آقای طهماسب دوبله می کرد که عرض کردم ، عصر حجر، دختر شاه پریان، جزیره گیلیگان که من و مرحوم نوذری با هم می گفتیم، ویرجینیایی بود که مدتی آقای قنبری دوبله می کرد و بعد خودم دوبله کردم. پری میسون، گرفتار که آقای خسرو شاهی دوبله می کرد، مرد شش میلیون دلاری نقش های زیادی برای آقای مانی گفتم، گریف، خانواده هایدی، مک کلود، دنیای حرکت، بارتا، وودی وود پیکر، سوئیچ، ماکو و اسلحه، هامی و کامی، کوئینسی، داستان دهکده، راهب پرنده، پزشک محله، دارا و ندار، پدر عزیز، داستان پلیس، مامفی، تعقیب، کلمبو، فرستاده، سرزمین عجایب، افسونگر که آقای خسرو شاهی دوبله می کرد، دلیران تنگستان که آقای لطیف پور دوبله می کرد، تونل زمان، جولیا، دنیای وحشی وحشی، لنسر، روح کاپیتان کرک، حادثه جویان، خانه کوچک، زنبور عسل، تنسی تاکسیدو، دکتر گیلبرت، چاپارل، پدر عزیز، سبزیجات، دود اسلحه، پیتون پلیس، دنیا در جنگ، حس ششم، راز بقا، مک میلان و همسر، فرستاده، کارآگاه خصوصی، لئوناردو داوینچی، دکتر بن کیسی، سه کله پوک که الان دوباره خودم مشغول دوبله آن هستم، کارآگاه راکفورد، وکلای جوان، بی قرار، و خیلی های دیگر.

 
سریال بالاتر از خطر - سریال فیلیپر


این ها کارهایی بوده که در قبل از انقلاب دوبله کردم که من بعضی ها را نقش اصلی گفتم و بعضی ها را هم نقش های فرعی. تعداد فیلم هایی که من حرف زدم اینقدر زیاد است که من فراموش کردم ,مثلا عمر مختار من یادم نمی آمد که حرف زده ام ولی الان که شما گفتید یادم آمد که حرف زدم , کارها اینقدر زیاد بوده که من خیلی هایشان را فراموش کرده ام . سریال مورس، شرلوک هلمزهای جدید که کار بی بی سیاست, توی سری خیلی قدیمش هم من دکتر واتسون را می گفتم. یکی از کارهاییکه دوست دارم در فیلم فارسی « ملک سلیمان » بوده است. نقش جادوگر را من گفتم که جایزه هم گرفت توی جشنواره هم مجری گفت این جایزه را باید به گوینده نقش بدهند من البته راضی نبودم. بعدا هم گفتم نباید این حرف را می زدی سه تا پلان می آید و می رود ولی شما ببین چی هست؟ تمام فیلم آن سه پلان است می گفتند وقتی این شروع به حرف زدن کرد سالن سینما به هم خورد. کارهای این جوری خیلی زیاد بوده اند ولی چون بیشتر تیپ است متوجه نمی شوند

از قسمت هایی از سریال پوآرو که در ایران – به هر دلیلی - دوبله نشد خبر دارید که دوبله شده یا خیر؟

والله اطلاعی ندارم. فعلا در این شرایط بعید است که دوبله شود.


خیلی ها هم بعدا" ساخته شد

بله. احتمالا بعدا" مجدد دوبله شود چون خیلی طرفدار دارد.


نفش هایتان را خودتان انتخاب می کردید یا به اجبار مدیر دوبلاژ بوده است؟

اصولا نقش به خود شخصیت بستگی دارد , شخصیتی که روی پرده میبینیم. البته کمتر اجرا می شود به ندرت دیدم کسی این کار را بکند. حالا یک کارهایی می شود ولی نه آن طور. دلیلش هم این است که در گذشته ما یک روز فیلم را می دیدیم بعد مدیر دوبلاژ نقش ها را معرفی می کرد. بعد از این که نقش ها معرفی می شد ما شب می آمدیم فکر می کردیم. من خودم اغلب این طوری بودم که من این را چه جوری بگویم چون من این را در ذهنم نگه می داشتم که چه طوری بگویم.

اگر آدم معمولی بود که معمولی می گفتم ولی اگر یک حالات خاصی داشت مثلا یادم است سریال 24 بود یک season آن را من می گفتم Uیک رئیس جمهور می گفتم . این رئیس جمهور گونه اش بالا آمده بود و صدایش می پیچید. کسی هم توجه نداشت ولی من خودم توی ضبط گونه ام را می گرفتم که حتی یکی از خانم های گوینده پرسید چرا به خودت نیشگون می گیری؟ گفتم شما خودتان باید بدانید. گفت نه یک چیزی هست. گفتم ببین این لپش این جاست. هنر گویندگی در همین است.

من الان که می گویم این صدا خودش توی دهان می پیچد به خاطر این که این فشاری که می آید دهان حالت اکو پیدا می کند. گوینده خودش باید ذوق داشته باشد. البته این ها مال قدیم است الان هرکسی می گوید قاتل همان جور است کشیش همان جور است . همه خودشانند. ولی گویندگی در دوبله عبارت از این هست که من او باشم. نه او من. الان متأسفانه او من شده است در حالی که این غلط است من باید او باشم ببینم او چه حالتی دارد چه هیبتی دارد چه شکلی دارد چه اشکالاتی دارد. حتی راه رفتن خوابیدن نشستن همه این ها اثر دارد.

این ها را باید در فیلم ببینید ولی اصلا نمی بینید. توی فیلم هم یکنواخت گفته شد و رفت. در گذشته هم نه همه، تعدادی که علاقه مند بودند این طوری می گفتند خیلی ها هم بودند که بی تفاوت می گفتند ولی اصول این کار این است که ما باید این شخصیت را بسازیم. شخصیت کیست؟ آن کسی که روی پرده است. ما باید ببینیم چطوری است ممکن است پایش مشکل داشته باشد بد راه برود این هیچ وقت نمی تواند مثل یک آدم که سالم است حرف بزند. فرم حرف زدنش طور دیگری است . به این خاطر است که هر شخصیتی یک حالت خاص دارد. گویندگی دوبله اگر می گویند مشکل است این جاهایش مشکل است. وگرنه خیلی ساده است هرکسی می تواند یکبار ببیند بعد خودش  بنشیند و کار کند. این چیز ها هست که به دوبله اهمیت داده که متأسفانه، متأسفانه، متأسفانه اصلا رعایت نمی شود.


شما سبک خاصی را در گویندگی مستند به کار می گیرید ویژگی این نوع گویندگی چیست؟ آیا شما لحن سایر گویندگان مستند را می پسندید؟

من اصلا به کسی کاری ندارم. من مستند را زنده کردم ولی تأسف می خورم که کسی توجه نکرد. مستند یعنی این که وقتی جایی که ماهی هست حرف می زنید با جایی که کوسه هست حرف می زنید خیلی فرق می کند. ماهی به آدم آرامش می دهد ولی فرض کنید این حس در مورد تمساح وحشت است. ماهی را که می بینیم دلمان می خواهد بخوابیم ولی شما می بینید که همانطور که آن جا حرف می زند همانطور این جا هم می گوید.

من آمدم زندگی را وارد مستند کردم. کارهای شاخصی بود کار های دیوید اتن برو بود. همه دوستان بجایش گفته بودند .چندین بار صدا گذاری شده است. ولی ای کاش نقادی بود که می نشست این ها را می گذاشت و می دید که فرقش چی هست. من خیلی از خودش کمک گرفتم وقتی آنجا هیجان دارد، از مرگ حرف می زند ، مرگ مسلما زندگی نیست مرگ یک حالت دیگر دارد زندگی یک حالت دیگر. من آمدم این چیز ها را رعایت کردم کاری هم به بیرون ندارم حتی توجه خیلی از مردم جلب شد جایزه هم دادند البته جایزه را به کس دیگری دادند حالا نمی خواهم وارد این مقوله شوم . من 50 برنامه بجای این حرف زدم برنامه هایش را هم دارم بگذارند و مقایسه کنند.

ولی مردم عادی خیلی استقبال کردند. تلفن هایی که من داشتم محبتی که مردم داشتند واقعا بی اندازه بود. کسی بود که می گفت بچه من می گوید من  با این صدا می خواهم بخوابم. در حالی که خیلی جاها در مورد مرگ بود فیلم کوچ هست . توی آن زندگی هست اگر مرگ هست مرگ را می بینید اگر زندگی است زندگی را می بینید اگر خوبی هست خوبی را می بینید این می شود گویندگی. و الا آن بیچاره ای که 4 سال زحمت کشیده است فیلم را ساخته است ما همین جوری بر و بر می گوییم. الان در تلویزیون همین است . من باید به آن جان بدهم 50 درصدش این است 50 درصدش هم منم. منی که می گویم منظورم گوینده است. خب حالا اگر این 50 درصد را من ندهم بیننده فقط 50 درصدش را می بینید.

الان گوینده ها فقط صدا را کلفت می کنند. به اضافه این که چقدر اشکال دارد. دارد ماهی نشان می دهد گوینده درباره قورباغه حرف می زند. فقط می خواند همین. چندی پیش یک سریال کار کرده بودم راجع به جهان بود. خیلی جالب هم بود.  راجع به جنگ ها و اتفاقات بزرگ دنیا بود. قبلا یکی آن را گفته بود نپسندیدند من دوباره گفتم. شما حس می کنید واقعا توی جنگ هستید. فقط گوینده است که شما را توی جنگ می برد. من واقعا سنگ تمام گذاشتم با این که خیلی عجله ای بود. الآن اسمش یادم نیست ولی خیلی جذاب بود. چی بود؟ گویندگی داشت کار خودش را انجام می داد.

خیلی دوست داشتم آن را پیدا می کردم. از آن کارهای شاخصی بوده که انجام داده ام. فکر کنم نامش «برگ هایی از تاریخ » یا « قرن بیستم»  بود. مستند های دیگری که حرف زدم ماهی گیری در غرب، ناخدا کاستو، به سوی2000 که بعدها خیلی های دیگر هم خواندند، اسرار امپراطوری های جهنمی، یک سریال هم بود که مستند بود عمر شریف بازی کرده بود مال کشور ایتالیا. قرار بود آقای مقامی بگوید ولی نیامد. در گذشته کسانی که دست اندر کار بودند خیلی هم استقبال کردند. به من لطف کردند و گفتند این یک سبک نو است. ولی متأسفانه یک از اشکالات ما این است که همه دنبال اسم هستند. به اصل کار کار ندارند دنبال اسم هستند .

الان شما ببینید دوبلور هر جا باشد همه فکر می کنند این شاخ شمشاد است. توی رادیو، تلویزیون همه جه او را می خواهند به این دلیل که دوبلور است در حالی که این طور نیست . توی دوبله هم یک عده ای خوب هستند و یک عده ای هم متأسفانه  اصلا اشتباه توی این حرفه آمده اند. من به جرئت می گویم و نمی ترسم. اشتباه آمده اند توی این کار. بیکار بودند این جا هم آشنایی بوده راهی بوده آمده اند. من می گویم کسی که این کار را بلد است باید بیاید و انجام بدهد. بلد بودن هم کافی نیست باید یاد بگیرد تمرین کند. ببینیم آن استعداد آن هوش را دارد یا نه؟ فقط  کافی است که صدا کلفت باشد می گویند آقا! بیاید. همین! خیلی هم داریم الان هم توی دوبله هم توی رادیو. شما در تلویزیون هم که نگاه می کنید می بینید که این مشکلات متأسفانه هست. اصلا طرف نباید پشت تلویزیون بیاید. دلیلش این است که به گوینده توجه نمی شود. من خودم مسئولیت این کار را داشتم ,خودم گوینده انتخاب می کردم خیلی از گوینده های خوبی که الان هستند با وجودی که من انتخاب نکردم دست رنج من بوده اند. با این که همان ها هم برایشان عادت شده و خیلی چیز ها را رعایت نمی کنند ولی باز هم نسبت به بقیه بهترند.

بیشتر کارهای خارجی رامدیریت کرده اید یا ایرانی؟

صد در صد خارجی

دلیل خاصی داشته؟

نه به خاطر این که ما درتلویزیون بودیم. بیشتر کارهای تلویزیون هم خارجی بود. داخلی هم بود ولی خیلی کم بودند. می توانم بگویم بیشتر از هزار فیلم و سریال من کار کرده ام. فرض کنید از دو، سه، چهار قسمت بوده است تا الی غیر النهایه. بیشتر کارهایم مال تلویزیون بود. مگر اتفاقی یک برنامه های خاصی بود یا بیرون دعوت می کردند کاری بود می رفتیم ولی اصولا کار من بیشتر تلویزیون بود. البته فیلم سینمایی هم بوده خیلی هم زیاد بوده ولی بیشتر کارهای تلویزیونی بوده است به خصوص سریال ها. همان فیلم هایی که قبلا بیرون دوبله شده بودند مجددا در تلویزیون هم دوبله شدند که اغلب شان را یا دوبله کردم یا توی آن ها گویندگی کرده ام.

در مورد کتاب " سرگذشت دوبله و صداهای ماندگارش" چطور شد که آن را ادامه ندادید؟

داستان این کتاب اینطوربود که فکر کنم از سال 43، 44 بود آدم های زیادی بود که می خواستند این کتاب را بنویسند ,حتی شروع هم کردند. مثل همین آقای کاملی مثل آقای مستان خیلی ها بودند خیلی هایشان هم الان فوت کرده اند. این ها خیلی به دنبال این بودند که کتابی در این مورد بنویسند ولی هیچکدام ادامه ندادند. من در همان زمان ها خیلی زحمت کشیدم ولی می توانم بگم هیچکس با من همکاری نکرد. با این که من یک ورقه نوشتم از همه  خواستم که هر کسی از زندگی خودش، از کارهایی که کرده {بنویسد} ولی هیچکس اینکار را نکرد.

من تمام مجلاتی که حتی یک کلمه درمورد دوستان نوشته بود من آن ها را می خریدم . خیلی بابت این قضیه هزینه کردم و این ها را در می آوردم و بریده بریده نگه می داشتم و یک چیزی هم پیدا کردم تولد همکارها بود این ها را با هم قاطی کردم و من فقط شمایی از این ها را نوشته ام کسانی را هم آورده ام که خیلی ها واقعا حیران می شوند که این ها را از کجا آوردی؟ در مورد کارهای هر کدام از این ها می شود یک کتاب نوشت این را نمی شود انکار کرد ولی من در آن حد که معرفی این که چنین  کسانی بوده اند و یک سری کارهای شاخص شان را آوردم و این قضیه هم مربوط می شود به سالهای 70 به بعد  تا تقریبا 7، 8 سال پیش که چاپ شد. بعد هم این کتاب قرار شد ویراستاری شود ,درست باشد , من به هوای این که این کارها را ناشر انجام می دهد بودم که متأسفانه نکرد و همین باعث شد که کتاب زیاد دلچسب من نباشد به همین خاطر تحقیق هم رویش نکردم خیلی اشکالات داشت .

اسم کتاب این نبوده است، اسم کتاب دنیای بی آفتاب بوده است و من نمی دانم چرا ناشر اسم این کتاب را عوض کرده است. من اسامی گویندگان را تا آن سال داشتم و البته تعدادی هم بعدا اضافه شدند که آنها را هم دارم. البته ناشر رضایت نمی دهد و گرنه تصمیم دارم درچاپ دوم تصمیم دارم کمی تغییرات بدهم. کمی اضافات خواهد داشت. عکسها رنگی می شوند . من برای این کتاب زحمت زیادی کشیده ام ، جمله به جمله آن را از روزنامه ها و مجلات جمع آوری می کردم. حتی از خانم گوینده ای خواهش کردم تا مشخصاتش را بگوید اما نمی گفت و بعد در روزنامه ای که لای آن سبزی پیچیده شده بود مصاحبه ای از او پیدا کردم !



روزنامه را به همان صورت نزدش بردم و نشان اش دادم و گفتم من تصمیم دارم شما را ببرم داخل کتاب . به خانه های مردم می روی و مشهور می شوید. با روزنامه ای مصاحبه می کنید که آخرش در آن سبزی می پیچند و من آنرا در آشغالها پیدا کردم. اکنون او آمریکاست. من اینگونه به دنبال جمع آوری اطلاعات برای این کتاب بودم، وگرنه ادعای نویسندگی ندارم. حتی از عنوان تدوین و جمع آوری بجای نویسندگی استفاده نمودم. من چیزهایی که گویندگان می گفتند و من می دیدم بدرد می خورد را یادداشت کردم و شد کتاب گویندگی. بیشتر مطالب را نیز از روزنامه ها جمع آوری کردم . از آنان عکس گرفتم و تا حدی که در توان ام بوده تلاش کردم. زیرا کسی همکاری نمی کرد.

خودم راضی نیستم اما مشتاقان زیادی دارد. حتی برخی از دوستان برای طرح روی جلد ازشهرستانها برایم طرح فرستادند و به انها گفتم اگر خدا بخواهد برای چاپ دوم از انها استفاده می کنم. این کتاب تاریخ دوبله است و افتخارم این است که از پاکستان با من تماس گرفتند و به من گفتند که در دانشگاه می خواهند درباره دوبله ایران بحث کنند و از من اجازه خواستند که از روی کتاب کپی بگیرند و از آن استفاده کنند. و باز افتخار می کنم که از آمریکا کسی با من تماس گرفت و گفت در بزرگترین کتابفروشی آمریکاست و کتاب شما پشت ویترین این کتابفروشی هست. یعنی این کتاب اینقدر در آنجا جذاب است. 

چندی پیش از صدا و سیما یک کتاب به من دادند. من آنرا خواندم و دیدم همان حرفهای من است . من آنها را 25 سال پیش نوشتم و حالا همانها را خانمی درآمریکا نوشته است که برایم جذاب بود و به آنها گفتم من این حرفها را 25 سال پیش نوشتم. الان با کمی جابجا کردن درباره دوبله کتابهای جدیدی نوشته می شود. البته اشکالی ندارد چون من دنبال هیاهو نیستم . در یکی از کتابهای معروف که دو جلد هم چاپ شده است حتی اسمی هم از من برده نشده است. عشق من اینست که کار گویندگی از بین نرود. نسل جوان باید ضمن آشنایی با گویندگی با آن آشتی کند. من پیشنهاد داده ام در دانشگاهها گویندگی بعنوان واحد درسی ارائه گردد. من بسیار پیگیر این موضوع هستم و انشالله این اتفاق خواهد افتاد. مردم باید بدانند که گویندگی چیری نیست که ما می بینیم.

 ارتباط شما با مدیر دوبلازهایی مانند هوشنگ لطیف پور - مرحوم کسمایی و شرافت چگونه بوده است؟

من با مرحوم کسمایی اصلا کار نکردم. متاسفانه اینکار گاهی بصورت باندی هدایت می شود. ایشان با عده خاصی کار میکردند که معمولا دربیرون فعالیت داشتند و در تلویزیون زیاد نبودند. ولی با مرحوم شرافت چند فیلم کار کردم ایشان بهمن خیلی اعتقاد داشتند اما با اقای لطیف پور خیلی کار کردم. من هرچه دارم از اقای لطیف پور دارم.ایشان استاد من بودند وقتی هم از ایشان تقدیرشد خودم یک لوح یاد بود برایش بردم و از ایشان تجلیل کردم. زیرا بنظر من مدیر دوبلاژ واقعی هوشنگ لطیف پوربود. هرچند مرحوم شرافت هم خوب و با سوادبودند. فرهنگ اینکار را داشتند. البته بقیه مدیر دوبلاژها هم خوب بودند اما منبا اقای لطیف پور بیشتر کارکردم. آقای لطیف پور وقتی والت دیزنی را کارمیکردند مرا دعوت بکار نمودند و نقش والت دیرنی را من می گفتم. ایشان با شجاعت تمام نقشهای بزرگی را به من دادند.

ایشان اولین نقشی را که به من دادند در فیلم همسایه خوب سام بود که  جک لمون در آن بازی می کرد. آنجا بود که با نوذری آشنا شدم. از آنجا که ایشان علاقه زیادی به من داشتند بعد از مدتی والت دیزنی را رها کردند و به من گفتند آنرا ادامه بده و من سالها مدیر دوبلاژ والت دیزنی بودم. از نظر من اقای لطیف پور اسطوره دوبله هستند.




شما مدتی بکار گویندگی اخبار مشغول بودید. چرا آنرا ادامه ندادید؟

من بازنشسته شدم و تا زمانیکه بازنشست نشده بودم آنرا ادامه میدادم. خبر خواندن کار ساده ای نیست. ما فقط ظاهر آنرا می بینیم. در خبر باید زندگی جریان داشته باشد. شما وقتی در رادیو یا تلویزیون گویندگی می کنید باید گفتار شما اثر داشته باشد. الان کدامش اثر دارد؟ هیچی ، چون گویندگی درست نیست. اگر گویندگی درست باشد اثر گذار خواهدبود. حتی بدترین مطلب هم اثر گذار می شود.

یک مثال میزنم. شما باید مالیات بدهید. در ذات بشر دادن چنین پولهایی سخت است. حالا اگر یک گوینده ای بیاید بگوید مالیات بدهید و آنرا خیلی خوب و با فرم بگوید که اثر بگذارد شما مالیات را با میل می دهید. گویندگی فقط به شکل و شمایل و تصویر نیست. هفتاد درصد گویندگی به بیان است. بیان باید اثرگذار باشد. باید درست باشد. تقلیدی نباشد. گوینده باید همه حروف را درست بیان کند. باید در بیانش صداقت داشته باشد. اوایل انقلاب که من گویندگی می کردم پیامهای امام را من می خواندم. من با قران آشنایی داشتم. وارد بودم . غلط نمی خواندم. الان سوای فارسی ، عربی را هم غلط می خوانند.

تا زمانیکه بودم اخبار را می خواندم. تا اینکه بازنشسته شدم. البته زودتر از موعد بازنشسته شدم. دلایلش هم زیاد بود. خیلی فعالیت می کردم . خسته شده بودم. ضمنا در حال نوشتن کتاب هم بودم. مدیر وقت صدا و سیما اقای هاشمی بودند. ایشان مدیر روشنی بودند و نمی گذاشتند من بازنشست شوم و می گفتند تو سرمایه اینکار هستی و من هم قول دادم که همکاری خود را ادامه بدهم. همین همکاری باعث شد تا اولین دوره گویندگی را در زیبا کنار شمال برگزار نمایم. از آن کلاس گویندگان و خبرنگاران زیادی بیرون آمدند. بعضی از آنها مدیر شدند. بعضیها الان بازنشست شده اند و بعضی هم هنوز مشغول بکارند.

البته الان ماشاالله کلاسهای گویندگی زیادی برگزار می شود. طرف خودش نمی تواند حرف بزند، کلاس گویندگی هم گذاشته است. درست مثل این است که کسی پا ندارند آنوقت کلاس فوتبال هم می گذارد. من بارها هنرجویانی را دیده ام که حتی الفبای فارسی را درست بلد نیستند. 32 حرف الفبا را]]> مصاحبه زیر چند روز پیش توسط جناب اسپونز در جوی صمیمی با دوبلور خوب و پیشکوست کشورمان اکبر منانی انجام گرفته است :

بعد از کلی ترافیک در یک روز بارانی و یک تصادف مختصر با یک ساعت تأخیر به منزل استاد رسیدم. به اتاق کار ایشان راهنمایی شدم. میخواستم یک مصاحبه رسمی را ترتیب دهم تا در صورت امکان بتوانم فایل صوتی آن را هم در سایت قرار دهم اما صحبت های استاد به قدری شیرین بود که جمعمان بیشتر به یک صحبت خودمانی تبدیل شد!

سعی کردم همه مطالب خواسته شده دوستان را با ایشان مطرح کنم البته در طول صحبت خود به خود به خیلی از این سؤالات پاسخ داده شد. به شخصه از توضیحی که در مورد شخصیت گلام در کارتون گالیور دادند خیلی خوشم آمد البته برای این که شیرینی آن از بین نرود در خود مصاحبه مطلب ایشان را نقل خواهم کرد.

آقای منانی از کلیپی که جیسون بورن عزیز آماده کرده بودند بسیار خوششان آمد. جا دارد همین جا از زحمات جیسون عزیز واقعا قدردانی کنم. در ضمن ایشان فرمودند که من هیچکدام از این ها را در آرشیو ندارم. در خواست کردند اگر کلیپ کامل تری از کارهایشان هم آماده بود حتما به ایشان بدهیم.

دانلود کلیپ جیسون بورن

دوشنبه 13 آبان 1394

در یک بعد ازظهر بارانی به منزل استاد رسیدم. به اتاق کار ایشان راهنمایی شدم. اکبر منانی، مردی که سالها با صدایش زندگی کرده بودم در حالی که از عارضه کمردرد خانه نشین شده مشغول حل جدول بود.به گرمی از من استقبال کرد. یک اتاق کوچک با میز و صندلی به اضافه دی وی دی پلیر و تلویزیون.
صحبت های استاد به قدری شیرین بود که مصاحبه بیشتر به یک صحبت خودمانی تبدیل شد. دور میز کار استاد نشستیم :


لطفا از بیوگرافی خودتان بگویید و این که چطور شد از اصفهان به تهران آمدید

به هر حال تهران در گذشته مرکز همه چیز بود، بخصوص کار های هنری. من خیلی علاقه مند بودم که در آغاز هنرپیشه بشوم. در مدرسه هم مثل همۀ جوان‌ها کارهای نمایش می کردیم برنامه های مذهبی صبح را انجام می دادیم. از آنجا شروع شد.

بعد هم همین علاقه باعث شد ادامه دهم. آنجا موقعیت نبود. من در خیلی جاها امتحان می‌دادم بعد از دیپلم و قبول هم می شدم. خوشبختانه درس هایم بد نبود ولی خب، عشقم این طرف بود. خیلی دوست داشتم بیایم رادیو. آمدم دوره هنرپیشگی، نشد. حتی دوره کارگردانی دانشگاه را هم مدتی رفتم و اواسط کار به علت کثرت کار رها کردم. بعد اتفاقی شد.

من یک روز دیدم گوینده  می گیرند در رادیو، رفتیم امتحان دادیم. خیلی ها بودند هزاران نفر بودند که دوتا گوینده یک مرد و یک زن می خواستند و حالا از اتفاق روزگار یا هرچیزی بود نمی دانم من جزو آنها شدم، قبول شدم، یعنی جزو صد نفر اول. البته هفت خوان رستم بود. از آنجا یکی یکی آمدیم جلو تا بالاخره در پایان کار دوتا، من و یک خانم به اسم خانم امیرمعز بود فکر کنم، ما دونفر قبول شدیم. که البته مدتها، یکی دو سال طول کشید. من پشت در رادیو بودم هر روز تماشا می کردم، تمرین می کردم و خب، کار شروع نمی شد تا این که بالاخره شط باز شد و  به واقع یک شب که اولین بارهم بود داشت اجرا می شد در قبل از انقلاب من وارد این کار شدم بعد ما راه شب را از آنجا شروع کردیم.

برنامه ای بود به اسم برنامه 27000  به مردم کمک می کرد. هرکس مشکلی داشت تلفن می زد به  ما و ما توی رادیو کمک می خواستیم حالا چه بیمارستان چه... خلاصه از آنجا شروع شد. یک روز هم یکی دوتا تآتر بازی کردیم با بچه ها در تلویزیون قدیم.  روزی هم بچه ها گفتند جایی دوبله هست. کسی هم نمی دانست دوبله چیست؟ ما هم نمی دانستیم. خلاصه به اتفاق رفتیم وارد یک استودیویی شدیم. سی چهل نفر بودیم. گفتند همه تان بیایید همه‌مان نشستیم.

خلاصه بگویم بقیه همه رفتند و تنها کسی که توی این حرفه ماند من بودم.  همان زمان شب ها رادیو بودم روزها هم کار دوبله را شروع کردم. از الف ب بسم الله دوبله شروع کردیم و تا اینجا ادامه پیدا کرد. اتفاقی بود، واقعا می توانم بگویم اتفاقی بود. علاقه داشتم ولی نه آنچنان. دوست داشتم بروم رادیو هنر پیشه بشوم ولی آمدم این طرف ضمن این که در آنجا هم امتحان‌هایی دادم، خیلی امتحان دادم و موفق هم بودم ولی شرایط جوری بود که نمی گذاشتند هرکسی برود و هر کسی وارد شود، چون من خیلی تیپ های مختلفی می گفتم، بعضی ها هم ناراحت می شدند . همیشه اینطوری بوده است.

 رقیب را هیچوقت کسی دوست ندارد بالطبع. بعد استودیویی بود در وصال شیرازی مرحوم نوذری آنجا را گرفته بود با یک عده ای کارهای تلویزیونی می کردند. ما آنجا هم حاضر شدیم. برای اولین بار کارهای تلویزیونی می کردند ما آنجا آنگاژه شدیم. آنگاژه هم به این صورت بود که ماهیانه پول می گرفتیم با این که خیلی کم بود ولی آنگاژه این خاصیت را داشت که روی کار من اثر داشت چون خیلی آنجا حرف می زدم هر روز سه تا چهار تا سالن حرف می زدم تمام نقش های مختلف اول و دوم و همین باعث شد من در کارم ترقی کنم .همین. اتفاقی بود ما وارد شدیم همین اتفاق تبدیل به عشق و علاقه شد که من 24 ساعت هم تو کار دوبله مشغول فعالیت بودم و شب ها هم که توی رادیو بودم و خواب هم که نداشتم.

خوابم همین لحظاتی بود که تو ماشین بودم این هم اتفاقی شد من وارد کار گویندگی شدم ولی خیلی تمرین کردم و تحقیق کردم .هر جا هر نکته ای هرکس می گفت تو کتاب می‌نوشتم. البته کتابی ننوشتم، جمع آوری آن چیزهایی بود که از افراد به دست می آوردم. آنها را جمع کردم به صورت یک کتاب جزوه چاپ کردم به اسم «گویندگی در صدا و سیما». جزوه کوچکی است برای جوان ها، آن ها که میخواهند صدای خوبی داشته باشند، صدای رسایی داشته باشند، البته اگر همت و توانش را داشته باشند، چون خیلی باید تمرین کنند تا به اوج برسند.

چه رابطه ای بین دنیای رادیو و دنیای دوبله هست؟

من اعتقادم این است که گویندگی هیچ فرقی نمی کند. گوینده یعنی این که همه کاری بتواند بکند. گوینده وقتی گوینده است همه جا  بتواند گویندگی کند. رادیو تلویزیون دوبله تآتر. اولین علم دنیا گویندگی است به نظر من، و من متأسفم که الان چرا در دانشگاه‌های ما ,مدارس ما ,این علم را کنار گذاشته اند. الان شما تمام گویندگی هایی را که می بینید، توی قسمت های مختلف می بینید که چقدر ضعیف است. خیلی ها تلویزیون را نگاه نمی کنند. اگر یک گوینده خوب باشد من معتقدم نگاه می کنند، حتی بدترین برنامه هم  که باشد وقتی گوینده خوب باشد،صمیمی باشد، خوب حرف بزند، مطمئناً تماشا می کنند.

الان بزرگ ترین اشکال ما چه در رادیو ,چه در تلویزیون ,گویندگی است. هرکس هر جوری دلش بخواهد گویندگی می کند. گویندگی علم است، صنعت است، هنراست، فن است آن را باید یادگرفت. یادگرفتنش هم خیلی سخت است. البته من اخیرا در یک برنامه پیشنهادی دادم. گفتم گویندگی را باید از بچگی یاد گرفت. این را من اینجا توضیح می دهم برای آن کسانی که می بینند، تا با بچه هایشان با بچه های کوچکشان از بچگی درست حرف بزنند. نه این که بخواهند شیرینش کنند و فرم دیگری با بچه حرف بزنند. خوب بچه همان را یاد میگیرد. بچه بزرگ میشود، وقتی که بزرگ شد آن حالتها مانده. توی صدایش می ماند ولی اگر از بچگی با بچه درست حرف بزنیم، سالم حرف بزنیم، صحیح حرف بزنیم، جملات، کلمات را درست بگوییم بچه یاد می گیرد، عادت می کند ولی شما الان ببینید: 

ورزشکار، قهرمان،سیاسی، غیر سیاسی، دولتی، هرکس حرف می زند شما وقتی گوش کنید، اگر فنی گوش کنید همه اشکال دارند. حد اقل هرکدامشان 10 تا 15 تا حرف را درست نمی توانند ادا کنند. سین شین هایشان می زند، جیم نمی توانند بگویند، چ نمی توانند بگویند، و متأسفانه الان گوینده های بزرگ ما هم این اشکال را پیدا کرده اند. خیلی از حروفشان عوض شده. من تمام تلاشم این بوده که این اتفاق نیفتد دلیلش هم این است که با این حساب زبان ما دارد از بین می رود.

برای اینکه وقتی دال میشود ت، میگوید میکنت، میروت. یا جیم را چ می گویند البته بعضی ها هم لهجه دارند. اما مشکل این است که اینها می خواهند یک جوری بیان را شیرین کنند بعضی کلمات، بعضی حرف ها را عوض می کنند. بعضی ها دیدید سوت می زنند میگویند سین شینش می زند، و این اشکال است، اذیت کن است. روی گوش اثر میگذارد، روی مخاطب اثر بد می گذارد، ولی صدا وقتی طبیعی باشد نه کسی تقلیدش را می تواند بکند نه هیچی. این است که این مشکلات هست و من امیدوارم واگر خدا بخواهد دارم تمام تلاشم را می کنم که اصلا گویندگی در دانشگاه ها تدریس بشود. 
اساتید هستند. کسانی که واردند. این کار دارد ازبین می رود و من دلم می سوزد. یک وقتی دوبله ما می دانید در دنیا اول بوده الان آخر هم نیست چون اصلا دوبله ای نیست. این دوبله نیست، روزنامه خوانی است، کتاب خوانی است.

بزن در رو ؟

واقعاً. و تأسف‌بار است. من هم یک آدم تنها هستم و هیچ کاری نمی توانم بکنم، ولی چنین برنامه هایی هم که پیش می آید گاهی واقعاً التماس میکنم که نگذارید این حرفه از بین برود. گفتم حرفه گویندگی اولین حرفۀ دنیا بوده و باتمرین و تلاش هم آدم می تواند خودش را درست کند ولی متأسفانه کمتر کسی پیدا میشود که این تلاش را داشته باشد و این فعالیت را بکند تا بتواند صدا داشته باشد.

جناب منانی صدای شما انعطاف زیادی دارد از بم ترین صدا ها تا زیرترین اش. این انعطافی که توی صدای شما هست حاصل چه تمرین هایی بوده؟

خب ببینید من گفتم. یک اشتباهی که شده این است که گویندگی الان با حرف زدن یکی شده. من معتقدم همه حرف می زنند. وقتی اسمش گویندگی شد یک چیز دیگر است. این یک چیز توی ذات آدمهاست، البته تمرین مؤثراست، نمی خواهم بگویم نیست، ولی یک چیزهایی هست که بیشتر توی ذات خود آدم هاست، توی شخصیت خود آدم هاست، ضمن این که تمرین هم لازم دارد.
  بله من هم خودم صدای خیلی بدی داشتم، اقرار می کنم که واقعا صدای بسیار ناهنجار و بدی داشتم. خیلی ها همان اول که میخواستم گوینده شوم میگفتند «آقا دوبلور شده می خواهد برود گوینده بشود»، حالا با آن کلماتی که می گفتند. ولی من وقتی رفتم،دیدم که می شود. آدم باید بخواهد. وقتی آدم بخواهد هرچیزی توی زندگی می آید. من توی کتابم مثال زدم که بزرگ ترین ناطق عالم دموستن بوده، ایشان اصلاً نمی توانسته است حرف بزند، لکنت داشته. می رود خود کشی کند. کنار آب می نشیند، با آب حرف می زند، از غم وغصه هایش می گوید، می بیند آب اذیتش نمی کند، عادت میشود، هر روز می آمده با این دریا حرف می زده. بعد می شود بزرگ ترین خطیب. این می رساند که تمرین خیلی مهم است .

خیلی های دیگر هم بودند. هنری ، هنرپیشه معروف یکی از آن ها بوده بعد این ها می شوند بزرگ ترین ناطق ها. من یک چیزی برای شما بگویم خیلی جالب است. بزرگ ترین هنرپیشه های فعلی  در آمریکا و اروپا اول  گوینده بوده اند. از گویندگی شروع کردند. ولی خوب یک چیزهایی هم داشتند. ادامه دادند،خودمان هم داشتیم، خیلی ها آمدند گوینده شوند نشدند. بعد رفتند هنرپیشه شدند، ولی آن مایه را هم نداشتند که در گویندگی بمانند، چون اگر داشتند می ماندند. ولی رفتند هنرپیشه شدند، آنجا موفق هم بودند.

یکی از آنها  مرحوم خسروشکیبایی. خیلی های دیگر هم بودند. متأسفانه الان تنها چیزی که مطرح نیست گویندگی است. ولی من می گویم گویندگی مقداری توی ذات آدم باید باشد و تمرین می خواهد. من آدم هایی را که می دیدم، تیپ هایی را که می دیدم تمرین می کردم.  من هنوز در این سن هفتاد و پنج سالگی توی ماشین تمرین می کنم، اگر تمرین نمی کردم الان این صدا را نداشتم . تیپ هایم هم ساختگی هستند. من در مورد همین گالیور بگویم، توی کتاب هم بهش اشاره کردم که اصلاً این تیپ چرا آمد.

من بچه بودم یک گدایی می آمد در خانه ما و مادرم خدا رحمتش کند ما را می ترساند. شیطونی می کردیم،می ترساند ما را، می گفت که بابا گدا می آید می بردت ،این می آمد پشت در می گفت « بده در راه خدا »، این جوری می گفت من هم وحشت می کردم، کوچک بودم، این توی ذهن من بود. زمانی که من این گالیور را دیدم، یادم آمد اوهم عین همین قیافه یک همچین حالتی داشت، ولی خب، بزرگ بود.

من این صدا را گذاشتم روی این. اصلاً این هم نبود این تیپ نبود یکی دوبار گفتم «می دونم» بچه ها می خندیدند. هنر این کار اینجاست. من وقتی می دیدم اطرافیانم خوششان می آید از این تکیه کلامی که من می گویم تکرار کردم و بعد دیدم بیرون هم خیلی مؤثر جا افتاده. یا فرض کنید زبل خان ما اگر این را اسم گذاشتیم رویش این اصلا صدایی نداشت فیلم های اصلیش فیلمی بود مال اروپای شرقی یک چیزی بود این ور و آن ور می پرید من همین جوری وقتی این می پرید این ور می گفتم «زبل خان این جا» می پرید آن ور می گفتم «زبل خان آنجا» من دیدم بچه ها خوششان می آید، لبخند می زنند، زیرکی کار این هاست، من از همینها می گرفتم.

در کار دوبله و نقش آفرینی آدم باید نگاه کند ساخته شود خیلی سخت است الان این طور نیست البته . الان هر کس می نشیند با صدای خودش نقش را می گوید. من در مورد پوآرو چون صحبت تیپ سازی هست بگویم. بجای پوآرو خیلی ها تست دادند حالا نمی خواهم اسم بیاورم خیلی ها هم گفتند ولی نشد . مرحوم کاملی که آمد خدا رحمتشان کند اعتقاد خاصی به من داشت همیشه در مورد من می گفت این آکتور گویندگی است. وقتی که این فیلم را دید ، خیلی هم رویش حساسیت داشتند آن زمان. چون قصه مال آگاتا کریستی بود هنرمند بزرگی یک شکسپیرین در آن بازی می کرد. من گفتم باید ببینم رفتم دنبال این.

اولین کاری که کردم رفتم دنبال شخصیت دیوید سوشه دیدم او شش ماه رفته است بین مرز فرانسه و بلژیک و تمرین آن لهجه فرانسه- بلژیکی را کرده است. یا سه ماه تمرین راه رفتن و حرکات را کرده است. یک مقداری با کتاب های آگاتا کریستی ور رفتم چندتایی را خواندم بعد فیلم را دوسه بار گذاشتم دیدم حالات و رفتار او را گرفتم توی بیان و این تیپ را ساختم. روز اول هم که گفتم خودم راضی نبودم ولی دیدم همه استقبال کردند و می گفتند مثل این که خودش است ! دارد فارسی حرف می زند. شما می دانید که این فیلم را در انگلیس هم دوبله کردند و آنجا خیلی از کسانی که آن را می دیدند اعتراض کرده بودند .



یادم هست شبی خانمی در مورد گوینده سریال پرسید گفتند والله گوینده این نقش ایران است. ما هم دوست داشتیم که بیاید و نقش را بگوید ولی نیامد. منظور این هست که بیخودی نبود. تیپ وقتی ساخته می شود که رویش کار شود. حالا یک تیپی ساخته می شود کسی می آید آن را می گوید بعد این تکرار می شود و در ذهن ها باقی می ماند ولی اغلب تیپ سازی ها مال مردم است یعنی توی اجتماع ما همین تیپ ها هستند. ما باید بگردیم پیدا کنیم. و این ها را در حافظه نگه داریم و زمانی که می خواهیم در فیلمی جای نقشی صحبت کنیم از آن ها استفاده کنیم.

چه تیپ هایی را شما صحبت کردید؟

من در یک فیلم سینمایی بجای یک موش حرف زدم. خود بزرگان دوبله آن زمان حیران شده بودند خیلی از این ها بوده که من داشتم. چند تا نقش بوده که من زیاد گفتم یکی موش بوده. توی صبح جمعه نقش یک بچه با نمک بود به اسم فلفلی من در اولین کار انیمیشنم هم بجای بچه با همین صدا حرف می زدم در فیلمی بود به اسم کیمبا. تا جایی که یادم است اولین کارتونی بود که من صحبت می کردم. بعد ها از روی آن کارهای زیادی ساخته شد مثل شیر شاه. ولی اولش همین کارتون کیمبا بود.

یک آهو بود که من نقش آن را می گفتم و خانم امیریان که نقش کیمبا را می گفت. ایشان هم تازه امده بود و بچه بود. این داستان مال خیلی وقت پیش است حدود 40، 50 سال پیش که ما به جای این ها از آنجا شروع کردیم به تیپ گویی. بعد دیگر، تیپ های مختلف، مثلا عصر حجر بود من بجای بارنی حرف می زدم. من شخصیت این ها را می دیدم یک خورده با آن ها کار می کردم البته کمک اطرافیان هم بود که مثلا این خوب است یا این جایش را این طوری بگو و همین ها توی ذهن می ماند و تیپ ها ساخته می شد. تیپ سازی یک چیز شخصی است اما تقلید نباید باشد من خودم هم این کار را کردم. این اشتباه را داشتم. مثلا بجای چیچو من خودم گفتم سعی کردم مثل گوینده اش صحبت کنم چون باید آن طور گفته می شد ولی خودم راضی نبودم.



بجای چه هنر پیشه هایی صحبت کرده اید؟

تقریبا هیچ هنر پیشه خارجی نبوده که من بجایش حرف نزده باشم . تقریبا بجای همه شان گفته ام هر کسی که فکرکنید. هر نقشی. در داخل هم نه این که علاقه نداشته باشم چون من در تلویزیون بودم و آنگاژه بودم یعنی نمی توانستیم بیرون برویم مگر این که مثلاً فرض کنید یک اتفاقاتی می افتاد اوقات بیکاری بود یا یک روز کار نبود یا برنامه خاصی بود تیپ های خاصی بود می رفتم. چند فیلم فارسی هم مربوط به گذشته خودم دوبله کردم مثل شب بیست و نهم و تعدادی سریال بود ولی ما بیشتر در کار تلویزیونی بودیم .

من به خصوص درقبل از انقلاب تمام نقش های اصلی فیلم ها را می گفتم در نتیجه فرصتی نداشتم که به کار دیگری برسم. فقط گاهی در آن زمان می رفتم آگهی می گفتم که آن را هم فرض کنید موقع ناهار می رفتم یا مثلا دیر وقت شب. بیشتر این طوری بوده است. من این قدر زمان کم داشتم که متأسفانه دانشگاه را هم رها کردم با این که شاگرد اول بودم با این که بورسیه شامل ام می شد خیلی امتیازات داشتم چون هم درس هایم خوب بود هم بیان ام.

هر استادی که کاری داشت به من مراجعه می کرد. این بود که خیلی موفق بودم ولی متأسفانه به خاطر همین حجم کار که خیلی زیاد بود و من خیلی درگیر بودم یعنی هم می نوشتم هم رادیو می رفتم قبلا هم گفتم فکر نمی کنم هیچ کس به اندازه من در دنیا کار کرده باشد. من بیست سال شب نخوابیم. فقط وقتی پشت میکروفون بودم 5 دقیقه، 10 دقیقه که استراحت بود می خوابیدم هرکس که از من پرسیده که چقدر کار کرده ای؟ گفتم من 200 سال کار کردم برای این که من در این مدت 24 ساعت کار کردم ازسال 38 الان نزدیک 57 سال است که در این کارم و واقعا 24 ساعت کار کردم. لحظات بیکاری هم اگر توان داشتم چیز هایی یاد داشت می کردم. الان هم هر وقت بشود جدول حل می کنم برای اینکه دچار فراموشی نشوم . همه عشقم هم این است که گویندگی از بین نرود و نسل جوان ما واقعا گوینده های درست بار بیایند.

تعدادی از نقش هایتان را برای ما بگویید

در سریال روزهای زندگی که 17 سال طول کشید و هفته ای 4 قسمت پخش می شدنقش اول را می گفتم. آقای دکتر هورتون. که هنر پیشه آن لئونارد مک ری بود که هنر پیشه معروف آن زمان بود. نقش اول بالاتر از خطر بود پیتر گریوز که نقش اصلی سریال بود. در پیشتازان فضا نقش اصلی، لئونارد نیموی – که چند وقت پیش فوت کرد -  آقای اسپایک. اولین آدم آهنی در کهکشان گفتم که برای اولین بار بود هنوز کسی نمی دانست که آدم آهنی چه جوری است؟


لئونارد نیموی در نقش آقای اسپایک در سریال پیشتازان فضا

سریال فراری بود من نقش های کلیدی اش  را می گفتم. کلا نقش دکتر زیاد گفتم ! سریالی بود به نام صد سال دوم داستان مردی بود که می رفت زیر برف بعد بیرون می آمد و نوه اش از خودش بزرگتر بود فکر کنم نامش دکتر مورتون چیلی بود. دکتر لاولس در غرب وحشی، دکتر هورتون در روزهای زندگی، سریال پرستاران نقش اصلی را می گفتم که 4، 5 سال طول کشید. چند وقت پیش هم دعوت کردند که من نرفتم .فیلم هایی که قبل از انقلاب من حرف زدم بالاتر از خطر، پیشتازان فضا، کهکشان، فراری، فیلیپر که کاملی دوبله می کرد، روزهای زندگی ، تابستان گرم و طولانی که خسرو شاهی دوبله می کرد، کیمبا، در دنیای والت دیزنی 12 سال بجای خود والت دیزنی حرف زدم و توی کارتون ها و فیلمهایش خیلی نقش های مختلف گفتم.


سریال چاپارل

غرب وحشی وحشی که آقای قنبری نقش اصلی را می گفتند، ماشین زمان یا مسافران زمان که آن وقت خیلی هم طرفدار داشت، صد سال دوم که آقای طهماسب دوبله می کرد که عرض کردم ، عصر حجر، دختر شاه پریان، جزیره گیلیگان که من و مرحوم نوذری با هم می گفتیم، ویرجینیایی بود که مدتی آقای قنبری دوبله می کرد و بعد خودم دوبله کردم. پری میسون، گرفتار که آقای خسرو شاهی دوبله می کرد، مرد شش میلیون دلاری نقش های زیادی برای آقای مانی گفتم، گریف، خانواده هایدی، مک کلود، دنیای حرکت، بارتا، وودی وود پیکر، سوئیچ، ماکو و اسلحه، هامی و کامی، کوئینسی، داستان دهکده، راهب پرنده، پزشک محله، دارا و ندار، پدر عزیز، داستان پلیس، مامفی، تعقیب، کلمبو، فرستاده، سرزمین عجایب، افسونگر که آقای خسرو شاهی دوبله می کرد، دلیران تنگستان که آقای لطیف پور دوبله می کرد، تونل زمان، جولیا، دنیای وحشی وحشی، لنسر، روح کاپیتان کرک، حادثه جویان، خانه کوچک، زنبور عسل، تنسی تاکسیدو، دکتر گیلبرت، چاپارل، پدر عزیز، سبزیجات، دود اسلحه، پیتون پلیس، دنیا در جنگ، حس ششم، راز بقا، مک میلان و همسر، فرستاده، کارآگاه خصوصی، لئوناردو داوینچی، دکتر بن کیسی، سه کله پوک که الان دوباره خودم مشغول دوبله آن هستم، کارآگاه راکفورد، وکلای جوان، بی قرار، و خیلی های دیگر.

 
سریال بالاتر از خطر - سریال فیلیپر


این ها کارهایی بوده که در قبل از انقلاب دوبله کردم که من بعضی ها را نقش اصلی گفتم و بعضی ها را هم نقش های فرعی. تعداد فیلم هایی که من حرف زدم اینقدر زیاد است که من فراموش کردم ,مثلا عمر مختار من یادم نمی آمد که حرف زده ام ولی الان که شما گفتید یادم آمد که حرف زدم , کارها اینقدر زیاد بوده که من خیلی هایشان را فراموش کرده ام . سریال مورس، شرلوک هلمزهای جدید که کار بی بی سیاست, توی سری خیلی قدیمش هم من دکتر واتسون را می گفتم. یکی از کارهاییکه دوست دارم در فیلم فارسی « ملک سلیمان » بوده است. نقش جادوگر را من گفتم که جایزه هم گرفت توی جشنواره هم مجری گفت این جایزه را باید به گوینده نقش بدهند من البته راضی نبودم. بعدا هم گفتم نباید این حرف را می زدی سه تا پلان می آید و می رود ولی شما ببین چی هست؟ تمام فیلم آن سه پلان است می گفتند وقتی این شروع به حرف زدن کرد سالن سینما به هم خورد. کارهای این جوری خیلی زیاد بوده اند ولی چون بیشتر تیپ است متوجه نمی شوند

از قسمت هایی از سریال پوآرو که در ایران – به هر دلیلی - دوبله نشد خبر دارید که دوبله شده یا خیر؟

والله اطلاعی ندارم. فعلا در این شرایط بعید است که دوبله شود.


خیلی ها هم بعدا" ساخته شد

بله. احتمالا بعدا" مجدد دوبله شود چون خیلی طرفدار دارد.


نفش هایتان را خودتان انتخاب می کردید یا به اجبار مدیر دوبلاژ بوده است؟

اصولا نقش به خود شخصیت بستگی دارد , شخصیتی که روی پرده میبینیم. البته کمتر اجرا می شود به ندرت دیدم کسی این کار را بکند. حالا یک کارهایی می شود ولی نه آن طور. دلیلش هم این است که در گذشته ما یک روز فیلم را می دیدیم بعد مدیر دوبلاژ نقش ها را معرفی می کرد. بعد از این که نقش ها معرفی می شد ما شب می آمدیم فکر می کردیم. من خودم اغلب این طوری بودم که من این را چه جوری بگویم چون من این را در ذهنم نگه می داشتم که چه طوری بگویم.

اگر آدم معمولی بود که معمولی می گفتم ولی اگر یک حالات خاصی داشت مثلا یادم است سریال 24 بود یک season آن را من می گفتم Uیک رئیس جمهور می گفتم . این رئیس جمهور گونه اش بالا آمده بود و صدایش می پیچید. کسی هم توجه نداشت ولی من خودم توی ضبط گونه ام را می گرفتم که حتی یکی از خانم های گوینده پرسید چرا به خودت نیشگون می گیری؟ گفتم شما خودتان باید بدانید. گفت نه یک چیزی هست. گفتم ببین این لپش این جاست. هنر گویندگی در همین است.

من الان که می گویم این صدا خودش توی دهان می پیچد به خاطر این که این فشاری که می آید دهان حالت اکو پیدا می کند. گوینده خودش باید ذوق داشته باشد. البته این ها مال قدیم است الان هرکسی می گوید قاتل همان جور است کشیش همان جور است . همه خودشانند. ولی گویندگی در دوبله عبارت از این هست که من او باشم. نه او من. الان متأسفانه او من شده است در حالی که این غلط است من باید او باشم ببینم او چه حالتی دارد چه هیبتی دارد چه شکلی دارد چه اشکالاتی دارد. حتی راه رفتن خوابیدن نشستن همه این ها اثر دارد.

این ها را باید در فیلم ببینید ولی اصلا نمی بینید. توی فیلم هم یکنواخت گفته شد و رفت. در گذشته هم نه همه، تعدادی که علاقه مند بودند این طوری می گفتند خیلی ها هم بودند که بی تفاوت می گفتند ولی اصول این کار این است که ما باید این شخصیت را بسازیم. شخصیت کیست؟ آن کسی که روی پرده است. ما باید ببینیم چطوری است ممکن است پایش مشکل داشته باشد بد راه برود این هیچ وقت نمی تواند مثل یک آدم که سالم است حرف بزند. فرم حرف زدنش طور دیگری است . به این خاطر است که هر شخصیتی یک حالت خاص دارد. گویندگی دوبله اگر می گویند مشکل است این جاهایش مشکل است. وگرنه خیلی ساده است هرکسی می تواند یکبار ببیند بعد خودش  بنشیند و کار کند. این چیز ها هست که به دوبله اهمیت داده که متأسفانه، متأسفانه، متأسفانه اصلا رعایت نمی شود.


شما سبک خاصی را در گویندگی مستند به کار می گیرید ویژگی این نوع گویندگی چیست؟ آیا شما لحن سایر گویندگان مستند را می پسندید؟

من اصلا به کسی کاری ندارم. من مستند را زنده کردم ولی تأسف می خورم که کسی توجه نکرد. مستند یعنی این که وقتی جایی که ماهی هست حرف می زنید با جایی که کوسه هست حرف می زنید خیلی فرق می کند. ماهی به آدم آرامش می دهد ولی فرض کنید این حس در مورد تمساح وحشت است. ماهی را که می بینیم دلمان می خواهد بخوابیم ولی شما می بینید که همانطور که آن جا حرف می زند همانطور این جا هم می گوید.

من آمدم زندگی را وارد مستند کردم. کارهای شاخصی بود کار های دیوید اتن برو بود. همه دوستان بجایش گفته بودند .چندین بار صدا گذاری شده است. ولی ای کاش نقادی بود که می نشست این ها را می گذاشت و می دید که فرقش چی هست. من خیلی از خودش کمک گرفتم وقتی آنجا هیجان دارد، از مرگ حرف می زند ، مرگ مسلما زندگی نیست مرگ یک حالت دیگر دارد زندگی یک حالت دیگر. من آمدم این چیز ها را رعایت کردم کاری هم به بیرون ندارم حتی توجه خیلی از مردم جلب شد جایزه هم دادند البته جایزه را به کس دیگری دادند حالا نمی خواهم وارد این مقوله شوم . من 50 برنامه بجای این حرف زدم برنامه هایش را هم دارم بگذارند و مقایسه کنند.

ولی مردم عادی خیلی استقبال کردند. تلفن هایی که من داشتم محبتی که مردم داشتند واقعا بی اندازه بود. کسی بود که می گفت بچه من می گوید من  با این صدا می خواهم بخوابم. در حالی که خیلی جاها در مورد مرگ بود فیلم کوچ هست . توی آن زندگی هست اگر مرگ هست مرگ را می بینید اگر زندگی است زندگی را می بینید اگر خوبی هست خوبی را می بینید این می شود گویندگی. و الا آن بیچاره ای که 4 سال زحمت کشیده است فیلم را ساخته است ما همین جوری بر و بر می گوییم. الان در تلویزیون همین است . من باید به آن جان بدهم 50 درصدش این است 50 درصدش هم منم. منی که می گویم منظورم گوینده است. خب حالا اگر این 50 درصد را من ندهم بیننده فقط 50 درصدش را می بینید.

الان گوینده ها فقط صدا را کلفت می کنند. به اضافه این که چقدر اشکال دارد. دارد ماهی نشان می دهد گوینده درباره قورباغه حرف می زند. فقط می خواند همین. چندی پیش یک سریال کار کرده بودم راجع به جهان بود. خیلی جالب هم بود.  راجع به جنگ ها و اتفاقات بزرگ دنیا بود. قبلا یکی آن را گفته بود نپسندیدند من دوباره گفتم. شما حس می کنید واقعا توی جنگ هستید. فقط گوینده است که شما را توی جنگ می برد. من واقعا سنگ تمام گذاشتم با این که خیلی عجله ای بود. الآن اسمش یادم نیست ولی خیلی جذاب بود. چی بود؟ گویندگی داشت کار خودش را انجام می داد.

خیلی دوست داشتم آن را پیدا می کردم. از آن کارهای شاخصی بوده که انجام داده ام. فکر کنم نامش «برگ هایی از تاریخ » یا « قرن بیستم»  بود. مستند های دیگری که حرف زدم ماهی گیری در غرب، ناخدا کاستو، به سوی2000 که بعدها خیلی های دیگر هم خواندند، اسرار امپراطوری های جهنمی، یک سریال هم بود که مستند بود عمر شریف بازی کرده بود مال کشور ایتالیا. قرار بود آقای مقامی بگوید ولی نیامد. در گذشته کسانی که دست اندر کار بودند خیلی هم استقبال کردند. به من لطف کردند و گفتند این یک سبک نو است. ولی متأسفانه یک از اشکالات ما این است که همه دنبال اسم هستند. به اصل کار کار ندارند دنبال اسم هستند .

الان شما ببینید دوبلور هر جا باشد همه فکر می کنند این شاخ شمشاد است. توی رادیو، تلویزیون همه جه او را می خواهند به این دلیل که دوبلور است در حالی که این طور نیست . توی دوبله هم یک عده ای خوب هستند و یک عده ای هم متأسفانه  اصلا اشتباه توی این حرفه آمده اند. من به جرئت می گویم و نمی ترسم. اشتباه آمده اند توی این کار. بیکار بودند این جا هم آشنایی بوده راهی بوده آمده اند. من می گویم کسی که این کار را بلد است باید بیاید و انجام بدهد. بلد بودن هم کافی نیست باید یاد بگیرد تمرین کند. ببینیم آن استعداد آن هوش را دارد یا نه؟ فقط  کافی است که صدا کلفت باشد می گویند آقا! بیاید. همین! خیلی هم داریم الان هم توی دوبله هم توی رادیو. شما در تلویزیون هم که نگاه می کنید می بینید که این مشکلات متأسفانه هست. اصلا طرف نباید پشت تلویزیون بیاید. دلیلش این است که به گوینده توجه نمی شود. من خودم مسئولیت این کار را داشتم ,خودم گوینده انتخاب می کردم خیلی از گوینده های خوبی که الان هستند با وجودی که من انتخاب نکردم دست رنج من بوده اند. با این که همان ها هم برایشان عادت شده و خیلی چیز ها را رعایت نمی کنند ولی باز هم نسبت به بقیه بهترند.

بیشتر کارهای خارجی رامدیریت کرده اید یا ایرانی؟

صد در صد خارجی

دلیل خاصی داشته؟

نه به خاطر این که ما درتلویزیون بودیم. بیشتر کارهای تلویزیون هم خارجی بود. داخلی هم بود ولی خیلی کم بودند. می توانم بگویم بیشتر از هزار فیلم و سریال من کار کرده ام. فرض کنید از دو، سه، چهار قسمت بوده است تا الی غیر النهایه. بیشتر کارهایم مال تلویزیون بود. مگر اتفاقی یک برنامه های خاصی بود یا بیرون دعوت می کردند کاری بود می رفتیم ولی اصولا کار من بیشتر تلویزیون بود. البته فیلم سینمایی هم بوده خیلی هم زیاد بوده ولی بیشتر کارهای تلویزیونی بوده است به خصوص سریال ها. همان فیلم هایی که قبلا بیرون دوبله شده بودند مجددا در تلویزیون هم دوبله شدند که اغلب شان را یا دوبله کردم یا توی آن ها گویندگی کرده ام.

در مورد کتاب " سرگذشت دوبله و صداهای ماندگارش" چطور شد که آن را ادامه ندادید؟

داستان این کتاب اینطوربود که فکر کنم از سال 43، 44 بود آدم های زیادی بود که می خواستند این کتاب را بنویسند ,حتی شروع هم کردند. مثل همین آقای کاملی مثل آقای مستان خیلی ها بودند خیلی هایشان هم الان فوت کرده اند. این ها خیلی به دنبال این بودند که کتابی در این مورد بنویسند ولی هیچکدام ادامه ندادند. من در همان زمان ها خیلی زحمت کشیدم ولی می توانم بگم هیچکس با من همکاری نکرد. با این که من یک ورقه نوشتم از همه  خواستم که هر کسی از زندگی خودش، از کارهایی که کرده {بنویسد} ولی هیچکس اینکار را نکرد.

من تمام مجلاتی که حتی یک کلمه درمورد دوستان نوشته بود من آن ها را می خریدم . خیلی بابت این قضیه هزینه کردم و این ها را در می آوردم و بریده بریده نگه می داشتم و یک چیزی هم پیدا کردم تولد همکارها بود این ها را با هم قاطی کردم و من فقط شمایی از این ها را نوشته ام کسانی را هم آورده ام که خیلی ها واقعا حیران می شوند که این ها را از کجا آوردی؟ در مورد کارهای هر کدام از این ها می شود یک کتاب نوشت این را نمی شود انکار کرد ولی من در آن حد که معرفی این که چنین  کسانی بوده اند و یک سری کارهای شاخص شان را آوردم و این قضیه هم مربوط می شود به سالهای 70 به بعد  تا تقریبا 7، 8 سال پیش که چاپ شد. بعد هم این کتاب قرار شد ویراستاری شود ,درست باشد , من به هوای این که این کارها را ناشر انجام می دهد بودم که متأسفانه نکرد و همین باعث شد که کتاب زیاد دلچسب من نباشد به همین خاطر تحقیق هم رویش نکردم خیلی اشکالات داشت .

اسم کتاب این نبوده است، اسم کتاب دنیای بی آفتاب بوده است و من نمی دانم چرا ناشر اسم این کتاب را عوض کرده است. من اسامی گویندگان را تا آن سال داشتم و البته تعدادی هم بعدا اضافه شدند که آنها را هم دارم. البته ناشر رضایت نمی دهد و گرنه تصمیم دارم درچاپ دوم تصمیم دارم کمی تغییرات بدهم. کمی اضافات خواهد داشت. عکسها رنگی می شوند . من برای این کتاب زحمت زیادی کشیده ام ، جمله به جمله آن را از روزنامه ها و مجلات جمع آوری می کردم. حتی از خانم گوینده ای خواهش کردم تا مشخصاتش را بگوید اما نمی گفت و بعد در روزنامه ای که لای آن سبزی پیچیده شده بود مصاحبه ای از او پیدا کردم !



روزنامه را به همان صورت نزدش بردم و نشان اش دادم و گفتم من تصمیم دارم شما را ببرم داخل کتاب . به خانه های مردم می روی و مشهور می شوید. با روزنامه ای مصاحبه می کنید که آخرش در آن سبزی می پیچند و من آنرا در آشغالها پیدا کردم. اکنون او آمریکاست. من اینگونه به دنبال جمع آوری اطلاعات برای این کتاب بودم، وگرنه ادعای نویسندگی ندارم. حتی از عنوان تدوین و جمع آوری بجای نویسندگی استفاده نمودم. من چیزهایی که گویندگان می گفتند و من می دیدم بدرد می خورد را یادداشت کردم و شد کتاب گویندگی. بیشتر مطالب را نیز از روزنامه ها جمع آوری کردم . از آنان عکس گرفتم و تا حدی که در توان ام بوده تلاش کردم. زیرا کسی همکاری نمی کرد.

خودم راضی نیستم اما مشتاقان زیادی دارد. حتی برخی از دوستان برای طرح روی جلد ازشهرستانها برایم طرح فرستادند و به انها گفتم اگر خدا بخواهد برای چاپ دوم از انها استفاده می کنم. این کتاب تاریخ دوبله است و افتخارم این است که از پاکستان با من تماس گرفتند و به من گفتند که در دانشگاه می خواهند درباره دوبله ایران بحث کنند و از من اجازه خواستند که از روی کتاب کپی بگیرند و از آن استفاده کنند. و باز افتخار می کنم که از آمریکا کسی با من تماس گرفت و گفت در بزرگترین کتابفروشی آمریکاست و کتاب شما پشت ویترین این کتابفروشی هست. یعنی این کتاب اینقدر در آنجا جذاب است. 

چندی پیش از صدا و سیما یک کتاب به من دادند. من آنرا خواندم و دیدم همان حرفهای من است . من آنها را 25 سال پیش نوشتم و حالا همانها را خانمی درآمریکا نوشته است که برایم جذاب بود و به آنها گفتم من این حرفها را 25 سال پیش نوشتم. الان با کمی جابجا کردن درباره دوبله کتابهای جدیدی نوشته می شود. البته اشکالی ندارد چون من دنبال هیاهو نیستم . در یکی از کتابهای معروف که دو جلد هم چاپ شده است حتی اسمی هم از من برده نشده است. عشق من اینست که کار گویندگی از بین نرود. نسل جوان باید ضمن آشنایی با گویندگی با آن آشتی کند. من پیشنهاد داده ام در دانشگاهها گویندگی بعنوان واحد درسی ارائه گردد. من بسیار پیگیر این موضوع هستم و انشالله این اتفاق خواهد افتاد. مردم باید بدانند که گویندگی چیری نیست که ما می بینیم.

 ارتباط شما با مدیر دوبلازهایی مانند هوشنگ لطیف پور - مرحوم کسمایی و شرافت چگونه بوده است؟

من با مرحوم کسمایی اصلا کار نکردم. متاسفانه اینکار گاهی بصورت باندی هدایت می شود. ایشان با عده خاصی کار میکردند که معمولا دربیرون فعالیت داشتند و در تلویزیون زیاد نبودند. ولی با مرحوم شرافت چند فیلم کار کردم ایشان بهمن خیلی اعتقاد داشتند اما با اقای لطیف پور خیلی کار کردم. من هرچه دارم از اقای لطیف پور دارم.ایشان استاد من بودند وقتی هم از ایشان تقدیرشد خودم یک لوح یاد بود برایش بردم و از ایشان تجلیل کردم. زیرا بنظر من مدیر دوبلاژ واقعی هوشنگ لطیف پوربود. هرچند مرحوم شرافت هم خوب و با سوادبودند. فرهنگ اینکار را داشتند. البته بقیه مدیر دوبلاژها هم خوب بودند اما منبا اقای لطیف پور بیشتر کارکردم. آقای لطیف پور وقتی والت دیزنی را کارمیکردند مرا دعوت بکار نمودند و نقش والت دیرنی را من می گفتم. ایشان با شجاعت تمام نقشهای بزرگی را به من دادند.

ایشان اولین نقشی را که به من دادند در فیلم همسایه خوب سام بود که  جک لمون در آن بازی می کرد. آنجا بود که با نوذری آشنا شدم. از آنجا که ایشان علاقه زیادی به من داشتند بعد از مدتی والت دیزنی را رها کردند و به من گفتند آنرا ادامه بده و من سالها مدیر دوبلاژ والت دیزنی بودم. از نظر من اقای لطیف پور اسطوره دوبله هستند.




شما مدتی بکار گویندگی اخبار مشغول بودید. چرا آنرا ادامه ندادید؟

من بازنشسته شدم و تا زمانیکه بازنشست نشده بودم آنرا ادامه میدادم. خبر خواندن کار ساده ای نیست. ما فقط ظاهر آنرا می بینیم. در خبر باید زندگی جریان داشته باشد. شما وقتی در رادیو یا تلویزیون گویندگی می کنید باید گفتار شما اثر داشته باشد. الان کدامش اثر دارد؟ هیچی ، چون گویندگی درست نیست. اگر گویندگی درست باشد اثر گذار خواهدبود. حتی بدترین مطلب هم اثر گذار می شود.

یک مثال میزنم. شما باید مالیات بدهید. در ذات بشر دادن چنین پولهایی سخت است. حالا اگر یک گوینده ای بیاید بگوید مالیات بدهید و آنرا خیلی خوب و با فرم بگوید که اثر بگذارد شما مالیات را با میل می دهید. گویندگی فقط به شکل و شمایل و تصویر نیست. هفتاد درصد گویندگی به بیان است. بیان باید اثرگذار باشد. باید درست باشد. تقلیدی نباشد. گوینده باید همه حروف را درست بیان کند. باید در بیانش صداقت داشته باشد. اوایل انقلاب که من گویندگی می کردم پیامهای امام را من می خواندم. من با قران آشنایی داشتم. وارد بودم . غلط نمی خواندم. الان سوای فارسی ، عربی را هم غلط می خوانند.

تا زمانیکه بودم اخبار را می خواندم. تا اینکه بازنشسته شدم. البته زودتر از موعد بازنشسته شدم. دلایلش هم زیاد بود. خیلی فعالیت می کردم . خسته شده بودم. ضمنا در حال نوشتن کتاب هم بودم. مدیر وقت صدا و سیما اقای هاشمی بودند. ایشان مدیر روشنی بودند و نمی گذاشتند من بازنشست شوم و می گفتند تو سرمایه اینکار هستی و من هم قول دادم که همکاری خود را ادامه بدهم. همین همکاری باعث شد تا اولین دوره گویندگی را در زیبا کنار شمال برگزار نمایم. از آن کلاس گویندگان و خبرنگاران زیادی بیرون آمدند. بعضی از آنها مدیر شدند. بعضیها الان بازنشست شده اند و بعضی هم هنوز مشغول بکارند.

البته الان ماشاالله کلاسهای گویندگی زیادی برگزار می شود. طرف خودش نمی تواند حرف بزند، کلاس گویندگی هم گذاشته است. درست مثل این است که کسی پا ندارند آنوقت کلاس فوتبال هم می گذارد. من بارها هنرجویانی را دیده ام که حتی الفبای فارسی را درست بلد نیستند. 32 حرف الفبا را]]> https://cafeclassic5.ir/showthread.php?tid=977 Sun, 31 Jan 2016 20:16:04 +0000 https://cafeclassic5.ir/showthread.php?tid=977

سلام بر دوستان چند رسانه ای

در این جستار سعی می کنیم به مسائل زیرنویس در ایران و جهان بپردازیم چون جای خالی این موضوع به شدت احساس می گردید.

من سعی می کنم در اولین پست به معرفی صنعت زیرنویس در دنیا بپردازم و مروری بر تاریخچه زیرنویس در دنیای سینما داشته باشم.

البته قبلا هم یک بار در تاپیکی دیگر مطرح کرده بودند که خانم لمپرت عزیز هم یک پست خوب در اینجا http://cafeclassic5.ir/thread-94-post-26...http://cafeclassic5.ir/thread-94-post-26981.htm در جواب گذاشته بودند.

سوالات:

1. ما بینندگان تا چه اندازه به ترجمه فیلم های دوبله شده توجه می کنیم؟ آیا ترجمه آن برای ما مهم است؟ تا حالا ترجمه فیلم دوبله ای را با نسخه اصلی فیلم مقایسه کرده ایم؟

2. انتظارات ما از ترجمه فیلم های دوبله شده چیست؟ ترجمه فیلم دوبله شده باید چه ویژگیهایی داشته باشد که ما بینندگان از آن لذت ببریم؟

3. یک فیلم دوبله شده در حالت کلی باید چه ویژگیهایی داشته باشد که ما بینندگان از آن لذت ببریم؟

آنونس : عطاءاله کاملی ؟؟؟

مدیر دوبلاژ : علی کسمایی

دوبله شده در استودیو مولن روژ

البته صدای انونس با صدای اصلی فیلم متفاوت است .

عطاءاله کاملی / کرک داگلاس

چنگیز جلیلوند / برت لنکستر

احمد رسول زاده / لورنس اولیویه

http://www.aparat.com/v/GQoPh

سلام بانو

9 سال را بدون شنیدن صدایتان سر کردیم. ما به نشنیدن صداها عادت کردیم. دست اجل و تقدیر روزگار سالهای سال است که ما را دلتنگ صدای عزیزانی چون مقبلی و کاملی و افضلی و .... نموده. اما بانو دست کدام خبیثی ما را از شنیدن صدای شما محروم کرد؟

آنان که رفتند و ما را در حسرت صدایشان گذاردند چیزی نبود جز جبر زمانه و پر شدن پیمانه عمرشان . اما بانو ، ما زیر آسمانی زندگی میکنیم که شما زندگی میکنید. همان هوایی را تنفس میکنیم که شما تنفس میکنید. میدانیم آلوده است. اما این روزها خیلی چیزها آلوده است. پس چرا باید از شنیدن صدایتان محروم باشیم.

شما 9 سال است که سکوت کرده اید. سکوت شما فریادی است بر سر ناعدالتیها. سکوت شما فریاد یست بر سر نادانانی که برای دانایان تعین تکلیف می کنند. اما این فریاد بیش از آن که نادانان را بخود آورد قلب دانایان را شکسته است.

مگر می توان باربارا گراهام و اسکارلت اُهارا را بدون صدای تو حتی لحظه ای تصور کرد. ما با صدای شما به دنبال سلطان قلبمان رفتیم و با صدای شما به استقبال اتاق گاز رفتیم . ما عمریست که با صدای شما بدنبال قاتل پهلوانان خود هستیم. بانوی عزیز این صدا هدیه ایست از سوی خداوند به هموطنانت. بقول سوزان هیوارد زندگی تلاش است و مبارزه. شما با این هدیه خداوندی تلاش خود را نمودید و با سکوت نیز به استقبال مبارزه رفتید.

امروز صاحب این صدا در گوشه ای دنج در مهرشهر کرج به سکوت خود پایبند است و ما نیز در گوشه ای از این کافه دنج در حسرت روزهای خوب شنیدن صدای او . و چه با سعادت است استاد جلال مقامی که هر صبح  روز خود را با شنیدن صدای شما آغاز می کند.

دوستان عزیز:

همانطور که مستحضرید جامعه دوبله از سال 1384 در سکوت اعتراضی بزرگترین بانوی دوبله ایران خانم رفعت هاشم پور از گویندگی ایشان بی بهره است. من همچنان همانطور که در سایر پستهایم گفته ام یک هنرمند متعلق به خودش نمی باشد اما از طرفی باید شان آنها را حفظ نمود و به خواسته های شخصی و غیر شخصی شان احترام گذارد.

بنظر شما سکوت بانو منطقی است یا خیر؟

اگر شما بجای ایشان بودید چه میکردید؟

اگر فرصت آنرا می یافتید که فقط یک جمله با ایشان سخن بگویید چه می گفتید؟

در اغلب پستهای این کافه که بنظر من بزرگترین سایت و مرجع تخصصی دوبله در ایران می باشد دوستان بارها و بارها به هنرمندی این بانوی بزرگ دوبله در فیلمهای شاخصی اشاره نمودند و از ایشان یاد کردند . همه دوستان بصورت پراکنده اندوه خود را از عدم فعالیت ایشان ابراز داشته اند اما این جستار را صرفا بصورت هدفمند از این بابت استارت زدم تا دوستان ضمن شرکت در نظر سنجی برداشت و نظر خود را در خصوص سکوت خانم رفعت هاشم پور ابراز دارند و ترجیحا اینکه بنویسید که اگر قرار بود خواسته خود را در یک جمله به ایشان بگویید چه بود؟. و نهایتا در صورت تمایل برای جمع بندی نظرات دوستان می توانید در نظر سنجی شرکت نمایید و موافقت یا عدم موافقت خود را در خصوص سکوت ایشان ابراز دارید. امیدوارم دوستان صرفا نظر و خواسته قلبی خود را در خصوص موضوع ابراز دارند و از پرداختن به مسائل حاشیه ای اجتناب ورزند.

شخصا کوچکتر از آنی هستم که از ایشان خواسته ای داشته باشم اما اگر بخواهم خواسته خود را در یک جمله برای ایشان بیان کنم بسیار کوتاه خواهد بود و آن چیزی نیست بجز یک جمله سه  کلمه ای :

بانو ، لطفا بَرگرد.

می دانیم که خسته هستید و آزرده و شاید صدایتان طراوت روزهای گذشته را نداشته باشد اما صدای شما برای ما کوله باری است از خاطرات خوب روزهای دور که ما را هر روز دلتنگ آن روزها می کند.

نکته:

• مدت شرکت در نظر سنجی نامحدود می باشد
• این یک نظر سنجی عمومی می باشد و سایر کاربران می توانند گزینه انتخابی شما را ببینند
• با توجه به محتوای نظر سنجی و برخلاف نظر سنجی های گذشته شما فقط می توانید یک گزینه را انتخاب کنید.
• فقط کاربرانی می توانند در نظر سنجی شرکت کنند که عضویت انها توسط سروان رنو تایید شده باشد. میهمانان سایت با کلیک کردن روی نتیجه صرفا می توانند نتیجه نظر سنجی را مشاهده نمایند.

شخصا ترجیح دادم زیاد وارد جزئیات نشوم و امیدوارم دوستان و کارشناسان دوبله بویژه زاپاتای محترم و منصورخان عزیز (که چند وقتی است تلالو ننموده اند و مانند بانو سکوت نموده اند) اطلاعات تکمیل تری را با دوستان به اشتراک بگذارند. در مجموع هدف اصلی من در این جستار بیشتر یاد کردن از این بانوی بزرگ بود تا مبادا بانو در روزمره گی هنر این مملکت به فراموشی سپرده شوند. ایشان برای من و هم نسلان من هنوز بانوی اول دوبله ایران می باشد و متاسفانه جای خالیشان بشدت احساس می شود.

ارادتمند

بروبیکر

منصور' نوشته شده:

صداهایی در تاریخ دوبله ما هست که بسیار شنیده ایم. با این وجود نام آنها را نه خود انتشار دادند نه همکارانشان و نه عوام یا حتی خواص. ضرورت ایجاد یک تاپیک که در آن اینگونه صداها در آنجا مطرح و از همه دوستان یا دست اندرکاران دوبله درخواست شناسائی شود هماره در این سایت وجود داشته است. صداهای ناشناخته بعضا دو گروه است. یک گروه مربوط به صداهائی که میشناسیم اما متعلق است به جوانی آنها و گروه دوم صداهائی که از جوانی تا پیری ناشناخته مانده اند. این گروه بر گروه اول ارجحیت دارد و حق هنری آنها از طریق نام بردن و معرفی ایشان باید ادا گردد.

به نظرم رسید که حق با منصور عزیز است. ایجاد تاپیکی در این خصوص بسیار ضروری می باشد و با توجه به توانایی سایر دوستان و اطلاعات ارزشمندشان مطمئنا می توانیم صداهایی که تا به حال شنیده ایم ولی نتوانسته ایم به درستی گوینده آنان را مشخص کنیم در این تاپیک معرفی و شناسایی کنیم.

از طرفی می توان پس از مسجل شدن نام گوینده، اطلاعات این بخش را به تاپیک « دایره المعارف صدای گویندگان » منتقل نمود و به پربارتر شدن این قسمت نیز کمک کرد چرا که این تاپیک زیبا و دوست داشتنی مدتهاست که مهجور مانده و دیگر مانند قبل پویا و به روز نیست.

با این تفاصیل با اجازه دوستان این تاپیک را ایجاد کردم تا در صورتی که همکاری عزیزان را به همراه داشته باشیم اطلاعات جدیدی به بانک اطلاعاتی کافه کلاسیک اضافه کنیم

با اجازه دوستان چراغ اول تاپیک را خودم روشن می کنم:

همان صدایی که قبلا در تاپیک دوبله و دوبلور ها قرار داده بودم مجددا در اینجا قرارمی دهم و از دوستان خواهش می کنم که گوینده صدا را شناسایی کنند چرا که با وجود اظهار نظر دوستان باز هم نتوانستم به طور قطعی گوینده را مشخص کنم:

http://s2.picofile.com/file/7855083545/s...http://s2.picofile.com/file/7855083545/sound00

لازم به ذکر است که مورد درخواست من گوینده دیالوگ اصلی می باشد

سریال های خاطره انگیزی چون بینوایان – نسخه روبر حسین، مسیح در ابولی توقف نکرد (ایرج ناظریان) ارتش سری (ایرج رضایی) در برابر باد (عطاء الله کاملی) بادبان های برافراشته (ایرج ناظریان) مارکوپولو (جلال مقامی) رامون کاخال (عطاء الله کاملی) لبه تاریکی (بهرام زند) چنگیز خان (ایرج ناظریان) اسپارو خان (ایرج ناظریان) جنگجویان کوهستان (بهرام زند) سالهای دور از خانه (ژاله علّو) داستان زندگی (عطاء الله کاملی) از سرزمین شمالی (بهرام زند) افسانه شینگن (بهرام زند) فونتومارا (امیرهوشنگ قطعه ای) راه قدس (بهرام زند) عزالدین قسام (سعید شرافت) خانم مارپل (احمد رسول زاده) پوآرو (عطاء الله کاملی) ماجراهای شرلوک هلمز (بهرام زند) دهکده کوچک (سعید شرافت) نانی و مانی (رفعت هاشم پور) ناوارو (بهرام زند) کاراگاه کاستر (غلامعلی افشاریه) اسکیپی (عطاء الله کاملی) خانه پوشالی (امیرهوشنگ زند) رویای سبز (سعید شرافت) قصه های جزیره (رفعت هاشم پور) رودخانه برفی (محمود قنبری) 1-99 (بهرام زند) به سوی جنوب (عباس نباتی) بازی با شاه (امیرهوشنگ زند) شهر مرزی (جلال مقدم) شمال شصت (امیرهوشنگ قطعه ای) افسانه شجاعان (نصرالله مدقالچی) در برابر آینده (محمود قنبری) پزشک دهکده (زهره شکوفنده) مدیر کل (محمود قنبری) میشل استروگف / هرگز نخواهم گریست / کنت مونت کریستو / بوژست / جنگ سرد / معلم جزیره / شمشیر تیپو سلطان / پدر مجرد - شوئیچی / کارآگاه مورس / کمپیون / لاباراکا / برادران شیردل / پُل کوچولو / اُلیور توئیست / جک هالبورن / سیلاس - طوفان / همه چیز در پایان است / تجارت مرگ / پرستار دهکده / تعقیب طولانی / عروسک ساز / کاراگاه دِرک / جزیره اسرارآمیز / جنایت و مکافات / بچه های کوه آتشفشان / انتقام / خانواده رابینسون / هنی - حادثه جو / جزیره گریز / داستان های باورنکردنی / شاهزاده و گدا / ماجراهای اسب سیاه / مأمورین پرونده های راکد / گل گلشن گلفام / خانواده کمبل / کاراگاه و رکس / سوداگران / سواران باد / میدان برکلی / لُرد کوچک فانتلروی / مزرعه پافیلد / آزرده دل / دختر مهاراجه / بله آقای وزیر / آدم کوچولوها / مزرعه داران / امیلی در نیومون / و .....

و دوبله بسیاری از سریال های مطرح پخش شده از تلویزون ملّی در سال های قبل از انقلاب که به علت عدم پخش مجدد این مجموعه ها، اطلاعات کافی از دوبله آنها در دست نیست و همچنان حسرت آن برای دوستداران دوبله باقی مانده.

  دوبله از زمان شکل‌گیری‌اش در ایران همواره موافقان و مخالفانی داشته است، منتقدانی که در دوره‌های مختلف از جنبه‌های متفاوتی منتقد دوبله به فارسی بودند، اعتراض‌ها در دهه 30 تا50 به تغییرات و تحریفاتی بود که در روند دوبله یک فیلم اتفاق می‌افتد؛ دیالوگ‌هایی که فراتر از دیالوگ‌های اصلی و برای بامزه‌تر شدن فیلم گفته می‌شد و از دید برخی این مزه‌پراکنی‌ها گناهی نابخشودنی به حساب می‌آمد، دوبلورها خواست مالکین فیلم را- که می‌خواستند با این تغییرات و افزدون نمک(!؟) فروش فیلم را افزایش دهند- دلیل این رویه در دوبله عنوان می‌کردند.

 در سال‌های پس از انقلاب که با تغییر سیاست‌ها و موازین حاکم، تغییرات ابعاد دیگری یافته و گسترده‌تر شد و گاه چنان داستان و روابط بین شخصیت‌ها تغییر می‌کرد که گویا فیلم جدیدی به آثار تاریخ سینما افزدوه شده! تلویزیون به عنوان متولی اصلی دوبله در سه دهه اخیر، در کنار این سیاست تغییر و تحریف(که هیچگاه واجد معیار مشخص و مدونی برای ممیزی نبوده و بسته به سلیقۀ ممیز و شبکه سفارش‌دهنده، نوع تغییرات متفاوت بوده) در روند نزولی دوبله در یک دهه اخیر هم نقش بسزایی داشته است.( اینگونه تحریفات مورد بحث این تایپک نیست)

  تغییرات در دوبله عمری به قدمت تاریخ دوبله دارد، از دهه 1330 و رونق دوبله استفاده از لهجه‌های ترکی، رشتی و.. در فیلم‌های دوبله‌ شده در ایتالیا و ایران جریان داشت و همینطور به کاربردن دیالوگ‌های اضافه بر بامزه‌تر شدن فیلم، در دهه 40 و 50 استفاده از لهجه‌ها کنار گذاشته شد اما دیالوگ‌های موسوم به پس‌گردنی همچنان رواج داشت، اگر بتوان این رویه را در دوبله فیلم‌های کمدی پذیرفت(کاری که در راستای ماهیت و کارکرد اینگونه آثار است)، در دیگر ژانرها لطماتی به شخصیت‌پردازی(به عنوان نمونه دوبله جویندگان) و ماهیت فیلم(تبدیل اثری جدی به کاری کمدی) وارد کرده و گاه در آثار کمدی افراط در این مزه‌پراکنی‌ها کار را به ابتذال کشانده است.

سطور بالا مقدمه‌ای کلی بود برای پرداختن به رویکرد این تاپیک، و در نوشته‌ای مجزا و در بخشی دیگر، دقیق‌تر با ذکر نمونه‌هایی به این موضوع خواهم پرداخت.

 بدون شک تیپ‌سازی و خلاقیت گویندگان ایرانی در محبوبیت و معروفیت بازیگران خارجی( و ایرانی) و به‌ویژه کمدین‌ها نقشی غیرقابل انکار دارد، از نورمن ویزدوم گرفته که فیلم‌هایش عمدتا تقلیدی ضعیف از کمدین‌های پیشین بود و خنده‌های(گاه آزار دهنده‌) و لودگی‌هایش، تماشای دوباره فیلم‌های او را- با حذف صدای محمدعلی زرندی- تبدیل به تجربه ای دشوار می‌کند تا کمدی‌های نازل‌تری همانند فیلم‌های چیچو و فرانکو، لاندا بوزانکا و کمدین‌های شاخصی همچون لورل و هاردی، و دیگرانی چون بود ابوت و لو کاستلو، جری لوئیس، لوئی دوفونس و...

جا دارد در اینجا یادی بکنم از یکی از نوابغ دوبله، عزت‌الله مقبلی که در گویندگی و تیپ‎سازی بی‌همتا بود و در این حیطه به اوجی تکرار‌نشدنی رسید. مقبلی در کنار استعداد یگانه و بی‌بدیل در تیپ سازی(از هاردی گرفته تا لویی دوفونس و بسیاری دیگر)، در گفتن جملات بامزه(متناسب با شخصیت و صحنه‌های فیلم) مهارت بسیاری داشت، توانایی‌ای که برخی گویندگان مطرح کمدی نیز از آن بی‌بهره بودند و تلاش‌شان برای بامزه‌کردن فیلم نتیجه‌ای جز لوث کردن شخصیت و به بیراهه کشاندن فیلم نداشت.

این نوشتار نگاهی دارد به دوبله‌های کلاسیک و قدیمی و بررسی این تغییرات البته نه با نگاهی انتقادی، بیشتر به قصد یادآوری فیلم‌ها و صحنه‌هائی(عمدتا در آثار کمدی) که دوبله، بیش از خود فیلم در تاثیرگذاری و ماندگاری آن نقش داشته و چه بسا در گذر زمان تبدیل به بخشی از خاطرات ما شده است و یادآوری‌اش لبخندی بر لب‌مان می‌آورد.

الف) دستکاری و تغییر در جملات و بعضا تغییر کلمات (بعلل مختلف نظیر دستور سفارش دهنده ، مقتضیات زمانی، تغییر پیش فرضهای فرهنگی و ... مثلا باید کلماتی مثل شراب به گوش نرسد یا انواع فحشهایی که امروزه دمده و زننده شده اند مودبانه تر ادا شوند یا فلان بحث سیاسی فیلم که با موقعیت فعلی سازگار نیست حذف شود و یا ...)

ب) دوبله مجدد بخاطر ارائه دوبله ای بهتر (دستیابی به امکانات سمعی بهتر، حضور گویندگان بهتر ، نسخه با کیفیت تری از فیلم و ... بطور مثال فیلم ده فرمان)

ج) دوبله مجدد بخاطر هماهنگی بهتر صداها با شرایط ویدیو ، تلویزیون ، ماهواره و کلا محلهای نمایش فیلم بغیر از سینماها جهت پخش در چنین رسانه های جدیدی (بطور مثال فیلمهائی که مرحوم ناظریان اوایل انقلاب بخاطر ویدیو مجددا دوبله کرد و یا نمونه ای بارزتر مثل برباد رفته)

د) حسادتها و کینه ورزیهای شخصی برخی از مدیران دوبلاژ که ادعا داشتند میتوان کار بهتری ارائه کرد (بطور مثال در گلادیاتور و یا دوبله مجدد فیلمهای بروس لی و ... که عمدتا در چنین مواقعی کارهائی بشدت نازلتر از دوبله اول ارائه شده است)

ه) دوبله مجدد بخاطر تغییر بنیادی در داستان فیلم و یا وجود مصلحتهای کاذب  (بطور مثال دانتون یکبار بشکل منظوم(شعر) و بار دیگر بشکل منثور(نثر) دوبله شد و یا بعد از ظهر سگی را مجددا دوبله کردند تا انگیزه سرقت ماهوی یابد ... و یا اینکه مصلحت نیست صدای فلان گوینده در این برهه از زمان شنید و ... )

علل دیگری هم میتوان یافت اما کلی نبوده و موردی و شامل تک فیلمها هستند.

هدف از ایجاد این جستار پرداختن به شکل فنی به اشکال چند گانه دوبله های یک فیلم و مقایسه شکل کار و برشمردن تفاوتها ، مزیتها ، داشته ها و نداشته هاست. بعضا اخبار مرتبط با دوبله های جدید که هرزچندگاهی روی فیلمها و کارتونهای قدیمی هم انجام میگیرد در این تاپیک میتوان درج کرد.

سعی خواهیم کرد روی دوبله فیلمهائی که به نام تعدادی از آنها اشاره میشود بشکل مشروح بپردازیم و بخشهائی از دوبله های متعدد را بصورت کلیپ برای مقایسه بهتر ارائه کنیم.

آتیلا ، اسب کهر را بنگر ، آتش بر فراز تلمارک ، رابین هود (کارتون) ، آوای وحش ، نام من هیچکس ،بخاطر یک مشت دلار ، الیور توئیست ، اتللو ، باراباس ، پدرخوانده ، جاسوس سه جانبه ، پل رودخانه کوای ،  پرنده باز آلکاتراز ، جنجال بزرگ ، حماسه کئوما ، دایره  سرخ ، خم رودخانه ، ده فرمان ، دزد بغداد ، دره انتقام ، ریو براوو، جیبی پر از دینامیت (سرتو دزد رفیق) ، سامسون و دلیله ، سلیمان و ملکه صبا ، شبکه ، سربزنگاه ، شهر پسران ، شمال از شمال غربی، عقرب ، فرمان گمشده ، قتل در قطار سریع السیر شرق ، کازابلانکا ، گذرگاه کاساندرا ، نابخشوده (جان هیوستن) ، نوری بر فراز لبه دنیا ، هفت روز در ماه مه ، وایکینگها ، زنده باد زاپاتا، اسلحه بزرگ، لورنس عربستان ، هفت دلاور ، بربادرفته ، بچه رزماری، ازینجا تا ابدیت ، مردی برای تمام فصول ، خوب  بد  زشت ، گلادیاتور ، ال سید ، داستان وست ساید ، فرار بزرگ ، ماجرای نیمروز ، شین ، طناب اعدام (دارش بزن) ، بندباز ، گروهان هفتم ... ، شهر پسران ، لورنس عربستان و ...

بدون شک همه چیز را همگان نمیدانند و تک تک دوستان هریک از پستهای ارائه شده را میتوانند تکمیل تر نمایند و یکی از بهترین تاپیکهای نت را درخصوص فیلمهای چند دوبله ای پس از سالها در فارومی چون کافه کلاسیک و در کنار دوستان فرهیخته پی ریزی کنیم.

آقا من خيلي وقته تو اين فكر هستم و الان ديدن يه موضوع باعث شد همچين آدرنالين بزنه بالاو اين موضوع رو ايجاد كنم

اينجا كه جمع همه دوبله دوستان مشتاق جمعه و چند تا از آرشيو داران هم هستند من حقير يه سوالي تو ذهنم هست كه مي پرسم

چرا بعضي ها مياند به اسم حفظ ارزش هنري و عشق به هنر دوبله يه سري دوبله ها رو نگه مي دارند توي آرشيو شخصي آيا هدف چيزي غير از هدف مالي هست و اينكه ارزش مالي اون اثري رو كه دارند ببرند بالا و اينم بگم كسايي رو هم ديدم كه ارزش مالي هم براشون مهم نيست و حاضر نيستند به هيچ وجه اون دوبله ايي كه دارند از آرشيوشون خارج بشه بر اثر همين جوي كه ايجاد شده

آخه چرا بايد هنري به خصوصي به نام دوبله اينطوري باشه بابا دوبله كه نقاشي نيست كه كپي هاش ارزش نداشته باشند يعني الان كپي اين همه فيلم دوبله مثل اشك ها و لبخند ها مثل برباد رفته مثل دزيره مثل بانوي زيباي من كه شاهكار هنر دوبله ايراني هستند و از هر كدوم هزاران نسخه مختلف دي وي دي و با كيفيت هاي خوب دست ملت هست و از ديدنشون لذت مي برند بي ارزش شده و يا از حفظ و حفاظت در اومده نه بابا تازه تعدادش زياد شده و تا قيام قيامت مي مونه

حالا طرف يه دوبله رو روي نوار نمي دونم چي چي عهد بوق نگه داشته اگه يه مسئله ايي هم پيش بياد نابود ميشه ولي حاضر نيست بگذارتش روي نسخه با بهترين كيفيت و بده دست ملت كه چي من مي خوام اين رو حفظ كنم كه بايد اين ارزش اش حفظ شه اگه تكثير شه نمي دونم ديگه يعني هنر دوبله بي ارزش شده

خلاصه به نظر من اين حرف ها براي احتكار صداهاي ماندگار واقعا چرند و پرند هست و حرفهاي يك من يه غاز اگه اشتباه مي كنم بفرمائيد من هم از اشتباه در بيام

اينم بگم من نه فروشنده هستم و نه از دوستانم كسي فروشنده هست ولي فيلم مي بينم زياد هم مي بينم نه بلدم فيلمي رو نقد كنم نه بلدم بحثي راه بندازم كه بخواد مايه اختلاف بشه اين حرف ها رو هم فقط براي عشق ام زدم و اين رفتار عجيب و بي منطقي كه دارم مي بينم

با تشكر و ببخشيد پيشاپيش خدمت تمامي اساتيد

1 . ژاله کاظمی

2 . مهین کسمایی

3 . رفعت هاشم پور

4 . تاجی احمدی

5 . نیکو خردمند

6 . شهلا ناظریان

7. فهیمه راستکار

8 . زهره شکوفنده

9. ایران بزرگمهر

10 . سیمین سرکوب

11. مینو غزنوی

12. ژاله علو

_ای بابا فیلم رو خراب کرده بود تو کل فیلم موسیقی فهرست شیندلر بود

_این فیلم چرا اینجوری بود . دوبلش بد نبود ولی حس دوبله قدیمی نمی داد.

بله بارها بارها فیلمی رو دیدیم و بعدش گفتیم یک مشکلی تو صدا وجود داشت. موزیک خوب نبود،افکت ها خوب نبود، صدا کیفیت نداشت ، فضا سازی بد بود.

وقتی که یک فیلم دوبله می شود صدای زمینه فیلم که گویندگان روی آن حرف می زنند ساخته می شود.به این کار ساختن صداهای زمینه یا اصطلاحا" ساندافکت سازی می گویند. و سپس ترکیب صداها با هم را صداآمیزی یا میکس صدا می گویند.

ساندافکت سازی کار بسیار حوصله برداری است . ابتدا باید صدای اصلی فیلم را از آن جدا کرد و سپس شروع کرد به ساختن محیط ، فضاسازی و همچنین انتخاب موسیقی فیلم و در صورت نبودن موسیقی مشابه که با فضای سکانس مربوطه بخورد.سپس مشغول به افکت گذاری یا همون صداهای محیطی از قبیل صدای در،شلیک گلوله،راه رفتن و .... شد. وکسانی که این کار را دقیق انجام می دهند حداقل چند روزی روی یک فیلم کار می کنند.

سپس فیلم در میکس سینک زده می شود(هماهنگی لب ها با دیالوگ) و صداها ساخته می شود. یعنی نسبت به فضای محیط صدا تغییر داده می شود مثلا" در سالن بزرگ صدا اکو پیدا می کند و یا در پشت تلفن صدا تلفنی می شود و همچنین تنظیم لول(میزان) دیالوگ با ساندافکت و...

باید طوری باشد که در جاهایی که افکت باید خودنمایی کند افکت بالاتر ودر جاهایی دیالوگ بالاتر باشد.این کار یکی از ارکان اصلی دوبله است و در صورت سهل انگاری می تواند دوبله خوب یک فیلم را نابود کند. از این اتفاقات کم نیافتاده بارها فیلم هایی بودن که دوبله خوبی داشتند اما به دلیل رعایت نکردن مسائل فنی ارزش خود را از دست داده اند.

به یاد می آوریم دوبله دوم بربادرفته که در لحظه ای از فیلم در موسیقی پس زمینه فیلم از موسیقی فیلم بن هور ساخته میکلوس روژا استفاده شده که کار فجیعی بوده چون در انتخاب موسیقی باید از موسیقی خود فیلم و در صورت نبود از موسیقی مشابه اما مهجور که موسیقی معروفی نباشد استفاده شود نه موسیقی بن هور .....

پایان قسمت اول