در این جستار قصد داریم از تموم فیلم‌های ایرانی قبل و بعد از انقلاب و همچنین فیلم‌های خارجی (آمریکایی، اروپایی، شرقی، شرق دور و ...) تموم پوسترها و آگهی‌هاشون رو با همدیگه به اشتراک بذاریم تا آرشیوهامون کامل و کامل‌تر شه.

فقط پیش از شروع ذکر چند نکته رو ضروری می‌دونم و ممنون می‌شم وقت بذارید، مطالعه کنید:

۱.       ترجیح کار ما (بخصوص برای درخواست‌های خارجی) پوسترها و آگهی‌های با نوشته‌ی فارسیه؛ چون، پوسترهای اصلی با دونستن نام فیلم و جستجوی اون تو یکی از ده‌ها جویشگر مث «گوگل» به راحتی قابل پیدا شدنن.

امّا وقتی کاری باشه که با نام فارسی رو سردر سینماهای داخلی و پوسترها یا توی روزنامه‌ها و نشریّات داخلی طرّاحی یا چاپ شده باشه، اون ارزشمندتره.

۲.       پوسترهایی که درخواست شه و بنده به‌عنوان شروع‌کننده‌ی تایپک اون‌ها رو قرار می‌دم، حاصل کار و تلاش ده‌ها دوست و عضو در انجمن‌های مختلف قبلی و این انجمنه و من فقط نقش بسیار کوچیکی در این مجموعه و جمع‌آوری اون‌ها داشته‌م.

۳.       برای احترام به مخاطب لطفاً روی عکس‌هایی که قراره در اینجا بذارید، لوگو و واترمارک قرار ندید.

۴.       چون پرونده‌ی فیلم‌های ایرانی قبل از انقلاب (سال‌های ۱۳۰۹ تا ۱۳۵۷) بسته شده، دو لیست از کارهای پیدانشده تهیّه کرده‌م؛ تحت عنوان «لیست سیاه» و «لیست خاکستری»، که توضیح کامل و فهرست هر کدوم رو به‌طور کامل در ارساله‌ی بعدی براتون قرار می‌دم.

پیدا کردن موارد این دو فهرست از دغدغه‌های اصلی ما بوده و هست.

۵.       اگه دوستی موردی رو درخواست کرد و بنده کارهای کلکسیونم رو اینجا قرار دادم و کامل نبود – که قطعاً همین‌طوره؛ چون، «همه‌چیز را همگان «دارند»!» – صمیمانه دست دوستانی رو که نقص‌ها رو جبران می‌کنن، می‌فشاریم و اساساً هدف این جستار هم همین بوده: تکمیل داشته‌هامون.

۶.       برای شروع درخواست‌ها اگه لطف کنید هفته‌ای با چهار یا پنج مورد درخواست شروع کنیم، خیلی بهتره؛ ولی، اگه تاپیک خلوت بود و درخواست‌ها کم، می‌شه به این تعداد اضافه کرد.

فعلاً دیگه چیزی به نظرم نمی‌رسه.

ممنونم از همه‌ی دوستان قدیم و جدید.

امیلیانو،

۳ شهریور ۱۴۰۰

فهرست‌های «سیاه» و «خاکستری»

همون‌طور که بالا هم اشاره کردم پرونده‌ی تموم فیلم‌های ایرانی قبل از انقلاب (سال‌های ۱۳۰۹ تا ۱۳۵۷) به‌طور کامل بسته شده و علّتش هم که مشخّصه! امّا در این بین دو لیست داریم:

یکی «لیست سیاه»، شامل تموم فیلم‌های پیش از انقلاب که ازشون هنوز هیچ پوستر یا آگهی‌ای پیدا نشده و برای تکمیل آرشیو، همچنان دنبالشونیم.

یکی هم «لیست خاکستری» که شامل فیلم‌هایی می‌شه که ازشون پوستر داریم؛ امّا، این پوسترها اریجینال و مربوط به اون سال ها و به زبون ساده‌تر، اصل جنس نیستن! تعدادی از فیلم‌بازها با آشنایی با برنامه‌هایی مث «فتوشاپ» و با ترکیب چند عکس و پوستر از فیلمای دیگه و کمی هم چاشنی فونت «لاله‌زار»! پوسترهای فِیکی طرّاحی کرده‌ن که قطعاً هیچ‌کیو راضی نمی‌کنه؛ ولی متأسّفانه، همین پوسترهای تقلّبی تو سایت‌ها و اَپ‌های مختلف دست به دست می‌شه. در این فهرست موسوم به «فهرست خاکستری» ما همچنان به دنبال پوسترهای اصلی موارد یادشده هستیم. نام این لیست کوچیک رو «لیست خاکستری» گذاشته‌م که چیزی بین سیاه و سفیده (کشف‌نشده‌ها و کشف‌شده‌ها).

فیلم‌های «لیست سیاه» به ترتیب زمانی (تاریخی) (شامل ۵۶ مورد در ۳ شهریور ۱۴۰۰):

۱. «زندانی امیر»، ۱۳۲۷، به کارگردانی «اسماعیل کوشان».

۲. «طوفان زندگی»، ۱۳۲۷، به کارگردانی «علی دریابیگی».

۳. «واریته‌ی بهاری»، ۱۳۲۸، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۴. «دستکش سفید»، ۱۳۳۰، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۵. «شکار خانگی»، ۱۳۳۰، به کارگردانی «علی دریابیگی».

۶. «جدال با شیطان»، ۱۳۳۱، به کارگردانی «حسین مدنی».

۷. «حاکم یک‌روزه»، ۱۳۳۱، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۸. «همسر مزاحم»، ۱۳۳۱، به کارگردانی «سرژ آزاریان».

۹. «پیوند زندگی»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «ابراهیم مرادی».

۱۰.        «گرداب»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «حسن خردمند».

۱۱.        «مریم»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «مهدی بشارتیان».

۱۲.        «نیمه‌راه زندگی»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «مهدی بشارتیان».

۱۳.        «بر باد رفته»، ۱۳۳۳، به کارگردانی «سرژ آزاریان».

۱۴.        «شب‌های معبد»، ۱۳۳۳، به کارگردانی «ناصر کوره‌چیان».

۱۵.        «قیام پیشه‌وری»، ۱۳۳۳، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۱۶.        «ماجرای زندگی»، ۱۳۳۳، به کارگردانی «نصرت‌الله محتشم» و «هوشنگ کاووسی».

۱۷.        «محکوم به ازدواج»، ۱۳۳۳، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۱۸.        «برای تو»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «جمشید شیبانی».

۱۹.        «پنجمین ازدواج»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «نصرت‌الله وحدت».

۲۰.        «جادو»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «سالار عشقی" و "ابراهیم بیک‌خان».

۲۱.        «خانه‌ی شیاطین»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «پرویز خطیبی».

۲۲.        «خسیس»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «محمّدرضا زندی».

۲۳.        «دماغ‌سوخته‌ها»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «مهدی بشارتیان».

۲۴.        «راهزن»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «سیامک یاسمی».

۲۵.        «غروب عشق»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «گرجی عبادیا».

۲۶.        «مهتاب خونین»، ۱۳۳۴، به کارگردانی «موشق سروری».

۲۷.        «طلسم شیطان»، ۱۳۳۵، به کارگردانی «محسن فرید».

۲۸.        «کلاه غیبی»، ۱۳۳۵، به کارگردانی «سالار عشقی».

۲۹.        «ماجرای عجیب»، ۱۳۳۵، به کارگردانی «سرژ آزاریان».

۳۰.        «انگشتر جادو»، ۱۳۳۷، به کارگردانی «مهدی بشارتیان».

۳۱.        «چهل طوطی»، ۱۳۳۷، به کارگردانی «هوشنگ مرادی».

۳۲.        «ماجرای استودیو»، ۱۳۳۷، به کارگردانی «حیدر صارمی».

۳۳.        «همه گناهکاریم»، ۱۳۳۷، به کارگردانی «عزیز رفیعی».

۳۴.        «آقای شانس»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «گرجی عبادیا».

۳۵.        «تپّه‌ی عشق»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «ساموئل خاچیکیان».

۳۶.        «داماد میلیونر»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «سالار عشقی».

۳۷.        «روز گمشده»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «رضا زندی نژاد».

۳۸.        «هالو»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «حسین امیرفضلی». (به نام فیلم و کارگردان بسیار دقّت کنید!)

۳۹.        «دختری از اصفهان»، ۱۳۳۹، به کارگردانی «گرجی عبادیا».

۴۰.        «شیرفروش»، ۱۳۳۹، به کارگردانی «اسماعیل کوشان».

۴۱.        «عشق و حماقت»، ۱۳۴۰، به کارگردانی «حسین امیرفضلی».

۴۲.        «شهر بزرگ»، ۱۳۴۴، به کارگردانی «روبرت اکهارت».

۴۳.        «پا تو کفش من نکن»، ۱۳۴۸، به کارگردانی «رضا صفایی».

۴۴.        «زیبای جیب‌بر»، ۱۳۴۹، به کارگردانی «رضا صفایی».

۴۵.        «آزار سرخ»، ۱۳۵۰، به کارگردانی «غلامحسین طاهری‌دوست».

۴۶.        «سه دلاور بی باک»، ۱۳۵۰، به کارگردانی «حسن ساسان‌پور». (به نام فیلم و کارگردان بسیار دقّت کنید!)

۴۷.        «بلند پرواز»، ۱۳۵۲، به کارگردانی «احمد صفایی».

۴۸.        «دو کبوتر»، ۱۳۵۲، به کارگردانی «ایرج فاطمی».

۴۹.        «صخره‌ی سیاه»، ۱۳۵۲، به کارگردانی «مازیار بازیاران».

۵۰.        «اگر برگی نریزد»، ۱۳۵۵، به کارگردانی «جهانگیر صالحی».

۵۱.        «چه پر ستاره بود شبم»، ۱۳۵۵، به کارگردانی «ناصر غلامرضایی».

۵۲.        «پرستش»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «داوود اسماعیلی».

۵۳.        «زن و زمین» («خوش‌غیرت»)، ۱۳۵۷، به کارگردانی «پرویز نوری».

۵۴.        «سرخ‌پوست‌ها»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «غلامحسین لطفی».

۵۵.        «فرار از بند»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «نادر قانع».

۵۶.        «مشت مرد»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «حسین قاسمی‌وند».

ممکنه براتون سؤال پیش بیاد که چرا از فیلم‌های بعد از انقلاب «لیست سیاه» نداریم، که پاسخ اینه: پوستر اون فیلم‌ها یا کشف شده‌ن یا این که فیلم در حدّ و اندازه‌ی پوستر نبوده؛ مثلاً، کارهای استانی، فیلم‌های داستانی و کوتاه، فیلم‌های نیمه‌تموم یا توقیفی و موارد مشابه.

به‌روزرسانی: ۳ شهریور ۱۴۰۰

...........................................

...........................................

...........................................

لیست خاکستری:

فیلم‌های «لیست خاکستری» به ترتیب زمانی (تاریخی) (شامل ۱۵ مورد در ۳ شهریور ۱۴۰۰):

۱.       «انتقام برادر» («روح و جسم»)، ۱۳۱۰، به کارگردانی «ابراهیم مرادی».

۲.       «کمرشکن»، ۱۳۳۰، به کارگردانی «ابراهیم مرادی».

۳.       «عمر دوباره»، ۱۳۳۱، به کارگردانی «پرویز خطیبی»".

۴.       «دختر چوپان»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «معزّ دیوان فکری».

۵.       «دختر سرراهی»، ۱۳۳۲، به کارگردانی «معزّ دیوان فکری».

۶.       «اتّهام»، ۱۳۳۵، به کارگردانی «شاپور یاسمی».

۷.       «مستشار جزیره»، ۱۳۳۵، به کارگردانی «جمشید شیبانی» و «اکبر دست‌ورز».

۸.       «می‌میرم برای پول»، ۱۳۳۸، به کارگردانی «مهدی رییس‌فیروز».

۹.       «آخرین هوس»، ۱۳۳۹، به کارگردانی «مهدی امیرقاسم‌خانی».

۱۰.     «بچّه‌ننه»، ۱۳۳۹، به کارگردانی «امین امینی».

۱۱.     «بوف کور»، ۱۳۵۴، به کارگردانی «کیومرث درم‌بخش».

۱۲.     «پسر ایران از مادرش بی‌اطّلاع است»، ۱۳۵۵، به کارگردانی «فریدون رهنما».

۱۳.     «اوکی مستر»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «پرویز کیمیاوی».

۱۴.     «غبارنشین‌ها»، ۱۳۵۷، به کارگردانی «داوود روستایی».

۱۵.     «مبارزی در نیمه‌راه» («شب بازیگران»)، ۱۳۵۷، به کارگردانی «نادر قانع».

فقط لطفاً نیایید از این بالایی‌ها باز همون پوسترهای فتوشاپی رو بذارید – که بالاتر توضیح دادم – و بگید بفرما! اون موارد رو ما هم دیدیم و به رسمیّت نمی‌شناسیم!

به‌روزرسانی: ۳ شهریور ۱۴۰۰

امیدواریم مورد توجه دوستان قرار گیرد.

سفرهای سالیوان درواقع  سفرهای جان لوید سالیوان ، فیلمساز مطرح هالیوود از دنیای ثروتمندان به دنیای  اقشار ضعیف و نیازمند و پر درد جامعه میباشد . سالیوان در این مقطع از ساختن فیلمهای سرخوشانه خسته شده و میخواهد فیلمهایی بسازه که با واقعیت های روز جامعه نظیر بیکاری ، درد ، فقر و فساد همخوانی بیشتری داشته باشه و  وقتی با مخالفت همکارانش مواجه میشه که تو به دلیل اینکه خودت درد نکشیدی ، نمیتونی درد اونها رو به همون شکلی که هست به تصویر بکشی ، تصمیم میگیره به دیل مناطق آسیب پذیر سفر کنه تا از نزدیک ببینه و بشنوه و حس کنه و بعد درهالیوود به تصویر بکشه . اما در انتها با اتفاقی مواجه میشه که تصمیمش عوض میشه . اون میبینه که این مردم همه ی زندگیشون غمگین و بیمارن و فقط وقتی لبخند بر لب دارن که در سینما فیلم کمدی میبینن ، با خودش میگه چرا وقتی نمیتونیم زندگیشون رو درست کنیم؟ معدود فرصت خندیدن این آدمها رو ازشون بگیریم؟

این فیلم من رو متوجه وضعیت سالهای اخیر سینمای ایران کرد که مخصوصا فیلمسازان جوان با به تصویرکشیدن مشکلات عمیق و پنهان جامعه همانند فقر و فحشا و فساد و اعتیاد و اختلافات خانوادگی و... تلاش میکنند تا توجه عموم مردم رو به خودشون جلب کنند که ( ببینید ما به فکر شمائیم . ما شمارو درک میکنیم . با نمایش این تصاویر قصد داریم مسئولان رو از خواب بیدار کنیم و...)

اما !!!

اون چه که در سالهای اخیر دیده شده ، استقبال فوق العاده مردم از فیلمهای کمدی و فیلمهایی بوده که شباهت کمتری به زندگی واقعی مردم داشته باشه . تا به فیلمسازان اعلام کنند که ما از دردها و رنج های خودمون فرار نمیکنیم تا بیاییم به سینما و همین دردها رو به شکل پررنگ تر ببینیم .

شما فرض کن به بچه ای که گریه میکنه برای سرگرم کردنش فیلمی از گریه بچه های دیگه نشون بدیم!!!

البته لزوما کمدی نه ، سینما ژانرهای مختلفی داره که سینما رو معنا کردند ولی این سبک و این موضوعات که بیشتر به مستند شبیه هست حتی توسط فیلمسازان پرقدرتی همچون روسلینی و دسیکا و ویسکونتی هم دوام زیادی نداشت و خیلی زود رو به افول گذاشت و نمیتونه راه پر اطمینانی برای فیلمسازان فعلی ما باشه .

یک نکته دیگه هم قانون جذب در این مورد هست که شما با داشتن احساسات خوب میتونید اتفاقات خوب رو به سمت خودتون جذب کنید . احساسات خوب هم از ناخودآگاه انسان ساطع میشه . و همواره بستگی به این داره که چه چیزی در ناخودآگاه انسان وجود داره . سینما همواره یکی از عناصر تاثیرگذار بر ناخودآگاه انسان هاست . و این خیلی مهمه که فیلمساز چه افکاری رو در ناخودآگاه تماشاگران ثبت میکنه . اینکه تماشاگر با دیدن این فیلمها به این نتیجه میرسه که نه تنها در زندگی خودش بلکه در زندگی بقیه هم روال به همین شکل و پر از درد و رنجه ، هم احساس تماشاگر رو بدتر میکنند و هم  ناامیدی رو در ناخودآگاهش بیشتر میکنند . یا بجای اون با فیلمهای آموزنده ، داستان گو ، کمدی ، معمایی ، ورزشی ، موزیکال و ... هم حالش رو کمی تغییر بدهیم و هم موارد مثبتی همچون خصلت های با ارزش مردانه و زنانه و راه های واقعی رسیدن به عشق و موفقیت و خوشبختی و ... در اذهان اونها حک کنیم.

بقول  مولانا:

من غلام قمرم غیر قمر هیچ مگو

پیش من جز سخن شمع و شکر هیچ مگو

سخن رنج مگو جز سخن گنج مگو

ور از این بی‌خبری رنج مبر هیچ مگو

تماشای فیلمهایی با این ژانر به شدت میتواند بر روی نگرش عموم نسبت به شخص مورد نظر تاثیر بگذارد.گاهی با تماشای یک فیلم بیوگرافی به شخصیتی که تا آن زمان بی توجه بوده اید چنان علاقه مند میشوید که در زمره شخصیتهای محبوبتان جای میگیرد.مثلا مرلین مونرو در برابر بازیگرانی چون الیزابت تیلور و آدری هپبورن که فیلمهای مهم تری بازی کرده اند برای من جذابیت خاصی نداشت اما با دیدن فیلم هفته من با مرلین برایم به شخصیتی محبوب و دوست داشتنی تبدیل شد.البته ناگفته نماند که خواندن تاپیک و نوشته های بی نظیر جناب اسکورپان شیردل عزیز هم در این محبوبیت نقش به سزایی داشت که از ایشان سپاسگزارم.

اما هدف از ایجاد این تاپیک معرفی و بحث پیرامون فیلمهایی ست که به زندگی شخصیتهای معروف کلاسیک(بازیگران ,کارگردانان, خواننده ها ,نویسندگان و...)می پردازد.

در سینمای کلاسیک هم فیلمهایی در ژانر بیوگرافی ساخته شده که من هر چه فکر کردم به جز بانی و کلاید فیلم دیگری به ذهنم نرسید. امیدوارم دوستان عزیز اگر فیلمی کلاسیک در این ژانر دیده اند در این تاپیک معرفی کنند.

این ژانر یکی از محبوب ترین ژانرها برای من در سینماست و از اینکه در چند سال اخیر در سینمای هالیوود فیلمهای زیادی در این ژانر ساخته میشود بسیار خوشحالم.به عنوان اولین فیلم در این تاپیک فیلم پرافتخار Walk The Line را معرفی میکنم که چندی پیش به پیشنهاد دوستی به تماشایش نشستم و از دیدنش واقعا لذت بردم.

واکین فینیکس و ریس ویترسپون

اگر از علاقه مندان به الد سانگ های خارجی باشید بدون شک با جانی کش آشنا هستید و آهنگهایش را شنیده اید.فیلم Walk The Line (سر به راه باش)بر اساس کتاب مرد سیاه پوش نوشته ی خود جانی کش ساخته شده است.در سکانسهای آغازین فیلم نمای داخی زندانی را میبینینم که صدای موسیقی در آن پیچیده و زندانیان در سالنی با تشویق و پایکوبی منتظر ورود خواننده بر روی صحنه هستند.در پشت صحنه  واکین فینیکس(جانی کش )با دیدن اره برش چوب در روی میز به فکر فرو میرود و به یاد موضوعی می افتد و مخاطب فیلم با فلاش بک به گذشته از کودکی اش با او همراه میشود.جانی از کودکی علاقه مند به موسیقی و ترانه است و یکی از علایقش گوش دادن آهنگ از طریق رادیو ست.او رابطه ی خوب و صمیمی ای با برادرش جک دارد.برادرش در جمع کردن محصولات مزرعه ی پدرشان بیشتر تلاش میکند و توانایی بیشتری دارد و به همین دلیل مورد تایید و محبت پدر واقع میشود.جک در یک حادثه به وسیله ی دستگاه برش چوب جانش را از دست میدهد و جانی که تنها شده زیر نگاه سرزنش آمیز پدرش بزرگ میشود.

تصویر سمت راست:جانی کش و جون کارتر ,تصویر سمت چپ:واکین فینیکس و ریس ویترسپون

هنگامی که جانی برای خدمت در نیروی هوایی از خانه میرود گیتاری میخرد و در کنار خدمت برای خودش ترانه میگوید و آهنگ میسازد. در همین هنگام است که با دختری به نام ویویان آشنا میشود و با او ازدواج میکند.جانی بعد از ازدواج وقتش را روی موسیقی میگذارد و با گروه آماتورش به استودیو ضبط موسیقی میرود و آهنگی که در دوران خدمتش ساخته بود را اجرا میکند.مسئول استودیو آهنگش را میپسندد و جانی اولین آهنگ زندگیش را ضبط میکند.آهنگ او به سرعت محبوب میشود و به درخواست مردم بارها از رادیو پخش میشود.جانی برای اجرای زنده به همراه تور موسیقی به شهرهای مختلف سفر میکند و در همین اجراهاست که با جون کارتر(ریس ویترسپون) آشنا میشود و از اینجا به بعد ماجرای عشق زیبای جانی کش و جون کارتر آغاز و جذابیت فیلم دوچندان میشود...فیلم در ادامه به فراز و نشیبهای زندگی این خواننده و بحرانی که درگیر آن میشود میپردازد که برای حفظ جذابیت فیلم و پایان بندی بی نظیرش از ذکر توضیحات بیشتر خودداری میکنم.

ریس ویترسپون با بازی فوق العاده اش توانست اسکار بهترین بازیگر زن سال 2005 را از آن خود کند.اما آکادمی تنها به نامزد شدن واکین فینیکس بسنده کرد و در حالی که این بازیگر استحقاق دریافت اسکار را داشت مجسمه طلایی اش را در دستان فیلیپ سیمور هافمن گذاشت.تمام آهنگهای فیلم با صدای واکین فینیکس و ریس ویترسپون اجرا شده است و این دو بازیگر به خوبی توانستند توانایی بازیگری شان را به رخ بکشند.شخصا فکر میکنم صدای ریس ویترسپون بسیار زیباتر از صدای جون کارتر است خصوصا هنگام اجرای قطعه ی times wasting که متاسفانه در فیلم با بوسه ی بی موقع ی جانی کش بر گونه ی جون کارتر ناتمام میماند و من همان قطعه ی ناتمام را بارها شنیده ام.  .به دوستانی که فیلم را ندیده اند توصیه میکنم لذت دیدنش را از دست ندهند.

پ.ن:آلبوم موسیقی فیلم توسط Princess Anne عزیز در این پست قرار گرفت.

سلامی دیگر بر دوستان

ابتدا تصمیم داشتم این جستار را یکماه دیگر استارت بزنم و همزمان با 17 مرداد ماه روز خود ساخته خبرنگار در ایران از آن رونمایی کنم، روزیکه بنظر من عزت و احترام ما ایرانیان زیر سوال رفت و بنده نیز یکی از بهترین دوستان دوران نوجوانی خود را در آن روز سیاه در مزار شریف از دست دادم. اما برای آنروز پست دیگری را خدمت دوستان ارائه خواهم داد تا شاید پس از گذشت 17 سال برخی از نقاط سیاه آنروز سخت را برای دوستانیکه در جریان واقعی ماجرا نیستند بازگویی نمایم:

سینمای کلاسیک مملو است از سوژه های ناب و زیبا . قتلهای پیچیده ، گانگسترهای زرنگ ، کلانترهای شجاع ، عشقهای نافرجام ، زندانیهای بیگناه ، سرقت های بزرگ ،اعدامهای مخوف و .......  خبرنگارهای سمج اما جذاب. حرفه خبرنگاری در قرن نوزدهم به واسطه محدود بودن رسانه های خبری جزو یکی از حرفه های جذاب و پر خطر بود. خبرنگاران تاثیر به سزایی در تغییر مسیر جامعه داشتند. این حرفه آنقدر حائز اهمیت بود که در سینمای کلاسیک بارها و بارها فیلمهایی با محوریت خبرنگاران ساخته شد.

حتی در بسیاری از مواقع علیرغم آنکه سوژه و هدف فیلم موضوع دیگری بوده است گاهی حضور کوتاه یک خبرنگار در فیلم چنان تاثیر گذار بود که موجب تغییر مسیر فیلم می گردید. تعداد خبرنگاران مهم و تاثیرگذار در سینما تامل برانگیز است. از آنجا که در حوزه وب و در هیچ سایتی به این معقوله بصورت مستقل پرداخته نشده است به این فکر افتادم تا بکمک دوستان اولین مرجع خبرنگاران سینما را در این سایت ایجاد و اطلاعات مربوط به کلیه خبرنگاران ماندگار در سینمای کلاسیک را جمع آوری نمائیم. هرچند اخیرا احساس می کنم دوستان یا بدلیل مشغله و یا بدلیل یکنواختی و یا به هر دلیل دیگر کمتر در موضوعات مشارکت می کنند ، با اینحال امیدوارم دوستان با مشارکت و اطلاعاتی که دارند این جستار را پربار و کامل نمایند.

فیلم تکخال در حفره

کارگردان : بیلی وایلدر

نام خبر نگار: چاک تیتام

نام اصلی هنرپیشه خبرنگار: کرک داگلاس

صدا پیشه نقش خبرنگار : منوچهر اسماعیلی

سال ساخت : 1952

تکخال در حفره فیلمی ست که کمپانی پارامونت بدون اطلاع بیلی وایلدر قبل از اکران فیلم نامش را به کارناوال بزرگ تغییر میدهد اما فیلم در نمایش های تلویزیونی و انتشار نسخه های ویدئویی آن با نام اصلی تکخال در حفره یا تکخال در آستین منتشر می شود. فیلم تصویریست از دو واقعه تاریخی مشابه که به فاصله بیست سال از یکدیگر بوقوع می پیوندد. کارگری که در سال 1925 در معدن ماسه در اثر زمین لرزه گرفتار می آید و مردی که در سال 1945 در چاهی سقوط می کند.

در هر دو ماجرا هزاران نفر در پی نجات این بخت برگشتگان گرد هم می آیند و در هر دو مورد نیز عملیات نجات ناموفق رغم می خورد. اما در هر دو ماجرا روزنامه ها در تحریک افکار عمومی نقش بسزایی داشتند.

چاک خبرنگاریست که موقعیت خود را در روزنامه ای که سابقا برایش کار میکرد را از دست داده است و حالا در پی اخبار برای روزنامه کوچکی می باشد که برایش کار می کند. او خیلی اتفاقی در جای دورافتاده ای در نیومکزیکو کارگر معدنی بنام لئو را می یابد که در اثر ریزش معدن در حفره ای  حبس شده است و تنها از سوراخ کوچکی می توان با او ارتباط برقرار نمود. چاک از این اتفاق بهترین بهره را برای بدست آوردن یک موقعیت طلایی می برد. چاک موضوع گرفتاری لئو را به یک موضوع عاطفی و ملی تبدیل می کند و با تحریک افکار عمومی مردم بسیاری را از سراسر آمریکا به ان منطقه دورافتاده می کشاند. در حالیکه برای نجات لئو راه کوتاه و آسانتری وجود داشت چاک با طولانی کردن عملیات نجات برای خود و روزنامه اش اعتبار بالایی کسب می کند. طولانی شدن عملیات نجات در نهایت به مرگ لئو می انجامد. کارگر نگون بختی که می توانست با یک عملیات ساده از معدن نجات یابد قربانی خودخواهی و زیاده خواهی یک روزنامه نگار می شود.

قطعا هر بیننده ای که برای اولین بار این فیلم را می بیند یک حس انزجار از خبرنگاران را تجربه می کند. بیلی وایلدر با فیلم تکخال در حفره بوسیله کرک داگلاس در نقش چاک صورت دیگری از خبرنگاران را به مخاطبین نمایش می دهد. کسانیکه در آن سالها این فیلم را دیدند بخوبی دریافتند که خبرنگاران چه قدرتی دارند و چگونه می توانند از احساسات مردم سوء استفاده نمایند.

لئو با حبس شدن در معدن می شود پله ترقی چاک و کلانتر محلی و حتی همسر خود. چاک با تحریک حس خیرخواهانه مردم جمعیت زیادی را به آن محل دورافتاده می کشاند. حالا چاک تبدیل می شود به خبرنگاری که هر روزنامه ای آرزوی داشتن او را داشت. خبرنگاری که دستمزدش می شود روزی هزار دلار. همسر لئو که بالاترین رقم صندوق مغازه بین راهیش 11 دلار بود حالا در روز اول آغار عملیات نجات 140 دلار از محل فروش همبرگر و قهوه دریافت می دارد.

پیمانکار محلی می توانست با بازسازی تونل و استفاده از الوار برای مهار ریزش طی 16 ساعت خود را به لئو برساند به دستور چاک و کلانتر خود فروخته از روش دیگری استفاده می کند آنها از یک مته بزرگ و ایجاد سوراخ از بالای صخره استفاده می کنند تا عملیات طولانی تر شود. حالا تمام خبرنگاران روزنامه های بزرگ به انجا می آیند و به تعداد جمعیت روز به روز افزوده می گردد. چاک می شود مرد شماره یک کمپین نجات لئو. همسر لئو و کلانتر و اطرافیانش  بدون اجازه چاک با هیچ خبرنگاری مصاحبه نمی کنند. او با داستان خود به رویاهای خود دست یافته بود اما قوای لئو در آن حفره تنگ و تاریک لحظه به لحظه تحلیل می رفت. چاک تیتام و لئو حالا تبدیل شده بودند به تیتر اول تمام روزنامه ها. مردم هر روز صبح روزنامه ها را میخریدند و مشتاقانه اخبار مربوط به نجات لئو را دنبال می کردند.

در حالیکه بینندگان فیلم در اوج انزجار از خبرنگاران بویژه چاک قرار دارند بیلی وایلدر زیرکانه با تغییر روند فیلم نوک پیکان انزجار را از روی چاک برمی دارد. عفونت در بدن لئو گسترش می یابد و  او را در شرایط بدی قرار می دهد. چاک تصمیم می گیرد تا عملیات حفر سوراخ با مته را متوقف کند و برای تسریع در عملیات نجات به همان روش مهار تونل با الوار روی بیاورد. اولین بارقه های انسانیت در چشمان چاک دیده می شود. او دریافته بود که لئو تا زمان رسیدن مته به حفره زنده نمی ماند لذا او دیگر به پول و شهرت فکر نمی کرد و نجات لئو برایش مهمتر می شود اما پیمانکار می گوید بدلیل ضربه های مته دیواره های تونل بسیار سست شده است و دیگر امکان بازگشایی تونل وجود ندارد و تنها راه نجات لئو ادامه حفر سوراخ با همان مته می باشد.

وجدان خفته چاک بیدار می شود. او خود را در مخمصه ای که برای لئو درست کرده بود مقصر می دانست. این دوگانگی و تردید در سکانس رساندن هدیه لئو به همسرش توسط چاک کاملا برای مخاطب مشهود است. لئو از چاک میخواهد هدیه ای که او برای پنمجمین سالگرد ازدواجش با همسرش را خریده است و در کمد اتاقش پنهان کرده است ، به همسرش بدهد و آنرا بپوشد.

لئوی محبوس در آن حفره فقط به همسرش فکر می کرد و قیافه همسرش را بعد از به تن کردن شالِ  خز دار تجسم می کرد که مانند زنان ثروتمند شده است ، اما همسر لئو به دور از گرفتاری همسرش فقط در فکر جمع کردن دلارهایی ست که از مردم برای دیدن و نجات لئو به آنجا آمده اند. همسر لئو با دیدن شالِ خز پاریسی با اکراه به آن نگاه می کند و از پوشیدن آن امتناع می کند و به چاک می گوید با پولهایی که جمع کرده است از آن بهتر را می تواند بخرد اما چاک به اجبار از او می خواهد آنرا بپوشد زیرا این درخواست لئو می باشد. این موضوع در نهایت موجب درگیری و مجروح شدن چاک می گردد اما این مجروحیت برایش بی اهمیت است ، تنها چیزیکه برای او اهمیت دارد این است که همسر لئو ، آن خز پاریسی را به تن کند.

چاک در حال تحول می باشد ، این رفتار برای بینندگان از چاک کمی غیر منتظره می باشد. چنین رفتاری از خبرنگار خودخواه و مغروری که برای اشتهار و ثروت موجب گرفتاری لئو شده است به دور از انتظار بود. حالا آدمهای زیادی از ایالتهای مختلف خود را به آنجا رسانده اند. فروشندگان دوره گرد، چرخ و فلک و ..... سانحه پیش آمده برای لئو حالا برای خیلیها تبدیل به یک موقعیت شده است. همسر لئو دیگر همبرگر و قهوه نمی فروشد ، او در می یابد با گرفتن کمیسیون از فروشندگان دوره گرد و اجازه فروش به آنها پول بیشتر و راحت تری را می تواند دریافت کند. تابلوی ورودیه ماشینها که در روز اول عدد 25 سنت بعنوان ورودیه روی آن درج شده بود حالا به یک دلار (چهار برابر) رسیده بود. برای لئو نفس کشیدن در آن حفره لحظه به لحظه سخت تر می شد بدون آنکه بداند محبوس شدنش در چند قدم آنطرف تر خارج از حفره باعث چه خیر و برکتی شده است.

حال لئو رو به وخامت می رود و دیگر امیدی به زنده ماندن او نیست . لئو از چاک که او را بهترین دوست خود می پندارد می خواهد تا پدر روحانی را برایش به آنجا بیاورد. چاک نیز بلافاصله درخواست لئو را اجابت می کند و پدر روحانی را به معدن می آورد تا لئو بتواند از سوراخی که تنها راه ارتباطی با آن حفره بود ، نزد کشیش اعتراف کند.

لئو می میرد در حالیکه مردم همچنان در بیرون از معدن منتظر بیرون آوردن او هستند. عذاب وجدان چاک را آزار میدهد. او دیگر بفکر روزنامه خود و ارسال تازه ترین خبرها نیست. چاک در حالیکه هنوز از زخم ناشی از درگیری با همسر لئو رنج می کشد بر بلندی می رود و خبر غافلگیرنده ای را به مردم میدهد:  لئو مرد ، در حالیکه مته فقط بیست فوت تا حفره فاصله داشت ، حالا برید خونتون.

نمایش تمام می شود و ظرف چند دقیقه همه چیز جمع می شود. جمع شدن چادر بزرگ  در وسط محوطه کنایه از به اتمام رسیدن سیرک می باشد. لحظاتی بعد اطراف معدن درست مثل ابتدای فیلم ساکت و خلوت می شود. رئیس بزرگترین روزنامه نیویورک عصبانی از اقدام چاک او را اخراج می کند. اما چاک خبر مهم دیگری دارد که رئیس روزنامه دیگر حاضر نیست آنرا بشنود. چاک تصمیم گرفته بود به حرفه خبرنگاری خود وفادار بماند و مانند هر خبرنگار با وجدانی واقعیت را به مردم بگوید: لئو نمرده است بلکه کشته شده است. او خوب می دانست که خبرنگاریست که برای رسیدن به شهرت موجب کشته شدن لئو شده است.

سکانس پایانی فیلم بسیار هوشمندانه ارائه میگردد. چاک تیتام که حالا هیچ روزنامه ای به او اعتماد نمی کند بهمراه دستیارش به دفتر کوچک روزنامه سابق خود می آید تا واقعیت را به اطلاع مردم برساند. او رئیس روزنامه را صدا میزند و می گوید: میخوای روزی 1000 دلار کاسب بشی؟ من یه خبرنگار روزی 1000 دلاری ام، میتونی منو مجانی داشته باشی!!! لحظاتی پس از گفتن این جمله چاک تیتام در اثر ضعف و خونریزی ناشی از زخم ، نقش بر زمین میگردد .........

چاک تیتام را باید یکی از خبرنگاران معروف سینمای کلاسیک دانست که بیلی وایلدر توانست از او چهره متفاوتی از خبرنگاران را به مردم نشان دهد. فیلم با انتقاد وسیعی از سوی روزنامه نگاران مواجه می گردد و آنها اعتقاد داشتند بیلی وایلدر در تخریب جایگاه خبرنگاران زیاده روی نموده است. بیلی وایلدر که بکار خود اعتقاد راسخی داشت بعدها در مصاحبه ای می گوید:

روزنامه نگاران از فیلم تکخال در حفره بیزار بودند. من در همان موقع که نقدهای وحشتناکی از این فیلم را در روزنامه ها می خواندم روزی مشغول رانندگی در بلوار ویل شایر بودم که با صحنه تصادفی روبرو شدم . ماشین خود را متوقف نمودم و تصمیم گرفتم به مصدوم که در حال جان دادن بود کمک کنم. شخص دیگری از اتومبیلش پیاده شد و شروع کرد از صحنه حادثه عکس انداختن . به او گفتم بهتر است یک آمبولانس خبر کنی و او گفت احمق بهتر است خودت اینکار را انجام دهی من باید به دفتر روزنامه لوس آنجلس تایمز بروم و عکسها را تحویل دهم.

چاک خبرنگار بی عاطفه ای بود که برای شهرت خود لئو را نردبان ترقی خود می کند تا با تحریک افکار عمومی داستانش را به سرانجام برساند.

بعنوان یکی از اهالی کافه که بسیار به هنر سینما علاقمند هستم بالشخصه علاقه بسیاری به ژانر جنگی و جریانهایی که بواسطه جنگهای جهانی در سینما رخ داده دارم...و جای چنین موضوعی رو در کافه خالی دیدم ان شاء الله دوستان هم همکاری کنند تا بتوانیم به این موضوع و فیلمهای ارزشمندی که در این ژانر ساخته شده بپردازیم.

اول مطلب ذکر این نکته ضروری هست که ژانر جنگی به فیلمهایی تعلق میگیرد که روایتی از خود جنگ و عملیاتی که در خلال جنگ صورت گرفته و ماموریتهای جنگی  و همچنین فیلمهایی که تصویرگر اردوگاههای نظامی و اسرا و مصائب و رنجهای انان بوده و روایت مقاومت مردم در برابر اشغالگران و تبعاتی که جنگها برای مردم درگیر جنگ داشته میپردازد...

جنگها همیشه یکی از بزرگترین معضلات بشر بوده و هست...هرگوشه ای از دنیا قدرتی در صدد سلطه گری بوده عده ای همیشه به قربانگاه کشیده شده اند. زندگی هایی که ساده از دست رفتند..کودکانی که اینده ساز سرزمین خویش بودند به بار ننشسته کشته شدند و شاید چه دانشمندان و مخترعانی از میان این قربانیان بوجود نیامده از بین رفتند.. در هر برهه تاریخی بشر با این معضل دسته پنجه نرم کرده و همیشه جنگ دستمایه هنرهای مختلفی بوده. این بین سینما بیشتر از هر هنر دیگری در خدمت جنگ بوده است و به عنوان برترین تریبون برای بیان موضوعات و مفاهیم جنگی تبدیل شد  چه هنری باشکوهتر و جذابتر از سینما که بیانگر دلاوری ها و شجاعت های جنگاوران باشد و حس وطن دوستی مردم را تقویت کرده همراهی انان را با کشورشان بطلبد و خانواده هایی را که فرزندشان را به جبهه های جنگ فرستاده دلداری دهد.قهرمانهای بسیاری از دل این تبلیغات بیرون امدند.اما با پایان یافتن جنگ رویکرد سینما به همین منوال نماند.جنگها جز سیاهی و رنج میراثی نداشتند. قهرمان اصلی مردمی بودند که مقاومت کرده بودند. و اکنون دچار فلاکتهای به بار امده این جنگهای بیرحمانه بودند. حال رسالت سینما در جهت بیان زشتیهای جنگ بود.و روایت خانمان سوزی ها و کشتار بیگناهان و مظلومیتهای قربانیان بر پرده سینماها جلوه گر شد.براستی هیچ چیز زشتتر از جنگ نبود.سینمای ضد جنگ؛ تصویرگر همه جنایاتی بود که در خلال جنگ اتفاق افتاده.روایت صحنه های ملودرام از جنگ که گاه زشتی ها را بصورت کاملا عریان به تصویر میکشید. سینمای جنگ و ضد جنگ همیشه موضوع جذاب و پر مخاطب برای بیننده بوده و همین مسئله پای بسیاری از کارگردانان مطرح از جمله استنلی کوبریک و فرانسیس فورد کاپولا و استیون اسپیلبرگ و بسیاری دیگر را به سمت این ژانر کشاند و آثار بسیار زیبا و تاثیرگذاری توسط این هنرمندان خلق شد.

تاریخچه مختصری رو در مورد سینمای جنگی لازم میدونم ذکر کنم.

پایه گذاری هنر سینما  در قرن بیستم و مقارن شدن دو جنگ جهانی بزرگ در این قرن دستمایه بسیاری از فیلمها شد و شاهکارهای بسیاری معطوف به این جنگها بود.فیلمهای جنگ جهانی اول تا پیش از اغاز جنگ جهانی دوم ساخته میشد.با شروع جنگ دوم اکثر فیلمها به جز تعدادی محدود متعلق به جنگ جهانی دوم بود.گاه سینما به جنگهای ازادیخواهانه یک ملت از استعمار  و گاه به جنگهای داخلی یک کشور پرداخته.جنگهای ویتنام و جنگ چین و ژاپن نیز زمینه ساز ساخت فیلمهایی زیادی شدند.در کشورمان نیز جنگ بوجود اوردنده جریانی بنام سینمای دفاع مقدس گردید که به ابعاد مختلف جنگ پرداخته است. تعیین خیر شر در فیلمهای جنگی گاه بسته به نظر کارگردان و احساس قلبی او بوده و بیننده به تماشای نگاه او به جنگ است.و گاهی ایدئولوژی خاصی از طرف قدرتی بزرگ و اهداف و نیات سیاسیون بوده است.

اولین فیلم جنگی در دهه 1920 تا 1930 در رابطه با جنگ جهانی اول ساخته شدند...فیلمهایی که به ترس و بیهودگی حاصل از جنگ تاکید میکند. فیلمهای صامتی چون تظاهرات باشکوه(1925) و ارزش افتخار چقدر است(1926) و همچنین فیلمهای ناطقی چون همه ساکن در مرز غربی(1930) و  شلیک نصفه در طلوع خورشید(1930) و جاده ای بسوی افتخار(1936) و توهم بزرگ (1937) دیده میشود.

در دهه 1940 نخستین فیلمها در رابطه با جنگ جهانی دوم ساخته شد.فیلم سازان این فیلمها المانی و انگلیسی بودند که اغلب بصورت مستند ساخته شدند.از جمله این فیلمها، فیلم شیر بالهایی دارد1941 میباشد.پس از ورود آمریکا در سال 1941 به جنگ ساخت فیلم جنگی در هالیوود اغاز شد. فیلم خانم مینیور (1942) که روایتگر یک خانواده انگلیسی که در گیر جلوه های مختلف جنگ هستند از نخستین فیلمهای هالیوود با موضوعیت جنگ جهانی دوم است.

در دهه های بعدی فیلمهای بسیاری که نمایشگر دلاوری ها و حس وطن دوستی و همینطور فیلمهای ماجراجویانه ساخته شد فیلمهای دیگری نیز در نشان دادن عقاید ضد جنگی و تصویر مصائب جنگ ساخته شد از مطرح ترین انها میتوان به اینک اخر الزمان - فهرست شیندلر  - بیا و بنگر  - شکارچی گوزن وبسیاری دیگر اشاره کرد.

در اولین پرداخت به یک فیلم جنگی فیلم فهرست شیندلر رو انتخاب کردم که از فیلمهای هست که مورد علاقم و از فیلمهای تاثیر گذار برای شخص بنده بود. امیدوارم مطالب بنده مورد توجه دوستان واقع بشه.

عنوان:فهرست شیندلر (1993)

کارگردان: استیون اسپیلبرگ

بازیگران: لیام نیسون - بن کینگزلی - رالف فاینس

مدت زمان فیلم:197 دقیقه

داستان فیلم از 1939 زمانیکه نیروهای لهستانی از المانها شکست میخورند اغاز میشود. از ان پس زندگی یهودیان دچار تغییراتی میشود و انها مجبورند به شهرهای بزرگ سفر کرده و اسامی خود را ثبت کنند. و در ادامه مشقتها و رنجهای یهودیان را به تصویر میکشد.

(تصاویری که برای این فیلم انتخاب کردم به ترتیب سکانس نیست و تصادفی قرار دادم)

سکانس ابتدایی فیلم سوختن یک شمع را تصویر میکند که استعاره ای از کل فیلم است و استعاره از شیندلر که با سوختن خود ظلمتی که بر کارگران یهودیش حاکم بود از بین میبرد. اسکار شیندلر  که مردی منفعت طلب است به کافه های سربازهای المانی میرود و با انها عکس یادگاری میگیرد و برایشان نوشیدنی سفارش میدهد و یک نشان المان نازی را با افتخار روی لباسش چسبانده است. هدف او از همه اینکارها پولدار شدن است. به همین علت کارخانه ای را  راه میاندازد و برای سود هرچه بیشتر کارگرانی یهودی را در کارخانه اش استخدام میکند چون دستمزد کمتری میگیرند. یهودیان نیز در صورتی که کارت کارمندی داشته باشند از مرگ نجات میابند. ایزاک اشترن یک حسابدار یهودی نیز حسابدارش میشود.شیندلر در اولین قدمش برای کارگران یهودیش اشترن را که به علت جا گذاشتن کارت کارمندی اش در قطاری بسوی کوره های ادم سوزی در حرکت است نجات میدهد.

امون گوت فرمانده جدید منطقه میشود با ورود امون که دشمنی بسیاری با یهودیان دارد شاهد شکنجه ها و کشتارهای فراوانی از سوی او هستیم. امون که شخصیتی شیطانی دارد برای تمرین تیراندازی یهودیان را نشانه گیری میکند.با وجود تمام رفتارهای جنایکارانه اش از سویی دلبسته دختری یهودی میشود.اگر این کاراکتر این یک مورد را نداشت در انسان نبودنش یقین میکردیم.روند داستان بسمتی پیش میرود که شیندلر برای نجات کارگرانش با امون معامله میکند و در ازای نجات جان انها تمام ثروتش را واگذار میکند لیستی بلند بالا از همه یهودیان که برای شیندلر کار کرده اند تهیه میشود و انان از سوختن در کوره ها نجات میابند..در اخر هم شیندلر مجبور به ترک شهر شده و با رسیدن نیروهای روسی امون به دار اویخته میشود.

شیندلر در جریان فیلم دچار تحول بزرگی میشود شاید لحظه تحول او از صحنه ای اغاز میشود که در میان تمام ادمهای سیاه و سفید که نشان تضاد میان ادمهاست چشمان شیندلر دختری را دنبال میکند که کت قرمز پوشیده..این دختر با کت رنگیش و با صورتی زیبا یادآور زیبایی زندگیست و این همان حس گمشده در درون شیندلر است که در صحنه ای دیگر وقتی جسد بیجان دختر را که چون لکه ننگی بر دامان نازیهاست را میبیند اشک در چشمانش حلقه میزند.شیندلر که در اغاز مردی پول دوست بود و برای سود بیشتر دست به استثمار یهودیان زده بود حالا برای نجات کارگرانش همه ثروت و دارایی اش را معامله میکند..از رذالت به اوج انسانیت رسیدن شیندلر و سیر تحول وی در میان صحنه های بسیار زشت از قتل و انسان سوزی ها بسیار زیباست.
این فیلم زشتی های جنگ را بسیار هنرمندانه به تصویر کشیده و از فیلمهای تاثیرگذار در ژانر جنگیست نمایش جنایات نازی ها در وجود افسر المانی در هرچه تاثیرگذاری فیلم موفق عمل کرده و تماشاگر با تمام وجود از جنگ و کشتار بیزاری میجوید

با سپاس از دوستان امیدوارم در هرچه پربار شدن این تاپیک همکاری نمایید ممنون.

این جستار 30 یا 30 نیست. جستاریست کاملا تخصصی . اگر چه با آوردن نام آمریکا چه بخواهیم و چه نخواهیم طعم و بوی سیاست از آن بلند خواهد شد. زیرا ما در یک کشور ضد امپریالیستی زندگی می کنیم اما در اینجا فارغ از هر بحث و جدل 30 یا 30 تصمیم دارم دوستان را دعوت به موضوعی نمایم که بارها در فضای مجازی بصورت پراکنده و در سایتهای مختلف به آن پرداخته شده است اما در اینجا جستاری آغاز می گردد تا تمام گفتگوها و مطالب پراکنده تجمیع گردد و جستاری ضد آمریکایی با طعم سینما آغاز گردد. جستاری که بنوعی بنظر من  بیانگر آزادی بیان در حوزه سینماست.

جستار آمریکا علیه آمریکا به بررسی فیلمهای ضد آمریکایی می پردازد. فیلمهایی که در آن سیاستهای کاخ سفید و دولتمردان آمریکایی را زیر سوال می برد. و عجیب آنکه اغلب این فیلمها نیز در همان کشوری ساخته می شود که موضوع مورد بحث ماست. در تاریخ سینما فیلمهای مطرح و زیبایی ساخته شده است که در آن سیاستهای دولت آمریکا را به چالش کشیده است. این موضعگیری صرفا بر علیه دولتمردان نیست گاه کارگردانان نوک پیکان فیلم خود را علیه دستگاهها و گاه نهاد های دولتی و نظامی و حتی انتظامی (پلیس آمریکا) نشانه میگیرند و فیلم شاخصی را ارائه میدهند.

موضوع فیلمهای ضد آمریکایی مختص دوره اخیر نیست. کارگردانان آمریکایی از دیرباز فیلمهایی بر علیه سیاستهای دولتی کشور خود می ساختند. در دوران نوجوانی وقتی فیلمی آمریکایی می دیدم که در آن کشور خود را زیر سوال می برند همیشه این سوال برایم مطرح بود که چگونه آنان چنین فیلمهایی را بر علیه خودشان می سازند؟. زیرا چنین دیدگاهی اساسا در سینمای ایران تعریف نشده است. !!!!! در دهه شصت و هفتاد من هرگز یادم نمی آید در کشور ایران فیلمی ساخته شود که در آن خدایی ناکرده برخی از تصمیمات دولتی را زیر سوال ببرد. (موضوع پرداختن به فقر و معضلات اجتماعی فلسفه اش جدا می باشد).

در واقع در سینمای ایران اگر هم فیلمی ساخته می شد که در آن سیاستهای دولتی را به سخره می گرفت بیشتر مربوط می گردید به سیاستهای رژیم گذشته. بگذریم ، اما موضوع مورد بحث در این تاپیک پرداختن به فیلمهای ضد آمریکایی است که دست بر قضا در خود آمریکا نیز ساخته می شود. به همین دلیل هم نام این جستار را گذاشتم: آمریکا ، علیه آمریکا . اینکه اینگونه فیلمها توسط چه کسانی یا چه گروهی ساخته می شود و هدف آنها چیست خود نیازمند یک بحث مفصل می باشد که امیدوارم دوستان با ورود به این بحث در لابلای پستها به آن بپردازند.

هر چند از آنجا که هیچ بقالی نمی گوید ماستم ترش است برخی از این فیلمها در راستای مهندسی معکوس نام ضد آمریکایی بر خود می گیرد . اما آنچه بنظر جالب است این است که کشورهای دیگر کمتر به فیلمسازان خود اجازه می دهند تا فیلمی انتقادی علیه سیاستهای کشورشان ساخته شود . اولین بار که فیلم اسب حیوان نجیبی است را در حال تماشا بودم بسیار متعجب گشتم که کارگردان چگونه بی محابا یک افسر نیروی انتظامی را برای دریافت رشوه سوژه قرار داده است و با خود گفتم تابوی ورود به چنین مسائلی در حال شکستن است که آنهم در ثانیه های پایانی فیلم معلوم شد افسر قلابی است .

طبق آخرین تحقیقات بروبیکر ، تعداد فیلمهای ضد آمریکایی که قابل بحث باشند به بیش از 100 مورد می رسد .به امید مشارکت سایر دوستان اولین پست را نیز خود ارسال می کنم. فیلمی که در آن سیاستهای فضایی کشور آمریکا و ناسا را نشانه می رود و بسیار جای بحث دارد:

کاپری کورن یک

کارگردان: پیتر هایمز

سال تولید: 1978

فیلمی خوش ساخت با موضوعی جذاب که در اوایل دهه شصت جزو معدود فیلمهای خارجی بود که در اغلب سینماهای کشور به نمایش درآمد و صدا و سیما نیز بارها آنرا پخش نمود.ظاهرا موضوع فیلم به مزاج مسئولین آن دوره بسیار خوش آمده بود. بویژه که در آن دوره در اوایل تحولات انقلاب قرار داشتیم و موج ضد آمریکایی در میان مردم بسیار رواج داشت. اما با یک مقدمه جالب بپردازیم به موضوع فیلم:

همه چیز از سال 1960 و روی کار آمدن سی و هفتمین رئیس جمهور آمریکا یعنی جناب جان اف کندی شروع می شود. اتحاد جماهیر شوروی توانسته بود با فرستادن اولین ماهواره به فضا و سگی بنام لایکا بعنوان اولین موجود زنده که مسافر سفر بین سیاره ای شناخته می شود جنگ سرد را از آمریکا ببرد. از تکیه دادن کندی بر صندلی قدرت در کاخ سفید هنوز چند ماهی نگذشته بود که خبری تحقیر آمیز از سوی دیگر ابرقدرت جهان تن او را به لرزه در می آورد این خبر حاکی از سفر اولین فضا نورد جهان یوری گاگارین از شوروی به فضا بود.

آمریکا تحقیر شده بود و شوروی تبدیل شده بود به کانون خبرهای فضایی. کندی دست بکار می شود و از معاون خود جانسون می خواهد تا گزارشی را از وضعیت تکنولوژی فضایی آمریکا تهیه نماید و طرحی ارائه نماید تا در این حوزه آمریکا از شوروی پیشی بگیرد. نتیجه آن شد تا کنگره بنا به تقاضای ناسا یک بودجه 25 میلیارد دلاری را تصویب نماید و 400 هزار نفر و بیش از بیست هزار شرکت تحقیقاتی دست بکار می گردند برای تحقق وعده ای که کندی می خواست به مردم آمریکا بدهد:

خانمها ، آقایان : اولین فضانورد آمریکایی تا قبل از سال 1970 قدم بر کره ماه خواهد گذاشت.

در بیستم ژوئیه سال 1969 بیش از 600 میلیون از مردم جهان از تلویزیونهای خود بطور مستقیم شاهد قدم گذاشتن اولین آمریکایی بر سطح کره ماه بودند، جناب نیل آمسترانگ با دو ساعت و نیم پیاده روی بر کره ماه و آپولوی 11 در این سفر تاریخ ساز شدند. اما حرف و حدیث ها و صحت این پروژه از همان روزهای نخستین بر سر زبانها افتاد. آیا براستی جناب نیل آمسترانگ به روی کره ماه پیاده روی نمود یا اینکه او بهمراه دو همکار خود در آن لحظه تاریخی در اتاقی محبوس بودند و به روی کاناپه لم داده بودند و ضمن نوشیدن قهوه از تلویزیون مشغول دیدن شادی مردم بودند؟

بسیاری اعتقاد داشتند سفر به ماه بزرگترین دروغ قرن است اما مردم آمریکا چنان غرق در شادی بودند و غروری آنان را فراگرفته بود که هیچکس جرات نداشت چیزی خلاف میل مردم بیان کند. کم کم اولین پالسهای تردید آنهم نه از سوی رقیب سنتی آمریکا در خارج از کشور ، بلکه داخل از کشور ارسال می گردد. تناقض پشت تناقض و تا سالها کار ناسا آن بود تا پاسخ این تردیدها را بدهد به بخشی از این تناقض ها که بصورت پراکنده از سایر سایتها جمع آوری نمودم و آنرا خلاصه کردم دقت کنید:

1 - نقش جای پای جناب نیل آمسترانگ به روی سطح ماه با نقش کف پوتین او متفاوت می باشد

2 - با توجه به عدم وجود اتمسفر در ماه و عدم وزش باد پرچم آمریکا در عکس ارسالی به زمین به اهتزاز درآمده و تکان میخورد

3 - با توجه به فاصله کره ماه با زمین و سرعت امواج الکترو مغناطیسی مکالمه بین افراد ناسا در زمین با فضانوردان باید تاخیری بیش از 2 ثانیه داشته باشد حال آنکه در تصاویر و پخش فایل صوتی این تاخیر وجود ندارد مگر آنکه این مکالمه بین افراد ناسا با کسانی باشد که در اتاق کناری آنها مستقر باشد.

4 - وقتی آپولو قصد فرود آمدن به روی سطح ماه را داشته است گازهای داغ ناشی از موتورهای جت آن باید حفره ای را در زیر مکان فرود ایجاد نماید اما این سطح در عکسهای ارسالی کاملا مسطح می باشد. گویی آپولوی 11 را با یک جرثقیل به روی یک سطح شبیه سازی شده درون یک استودیوی فیلمبرداری انتقال داده اند.

5 - با توجه به عدم وجود هوا و اتمسفر در ماه تصاویری که در سایه قرار دارند بهیچ عنوان نباید دیده شوند اما در تصاویر ارسالی از سوی آپولوی 11 اجسام در سایه نیز قابل رویت هستند .( در زمین با توجه به ملکولهای هوا نور از طریق همین مولکولها در سایه نیز تشعشع ایجاد می کنند و اجسام قابل دیدن هستند) .

6 - با توجه به دیده شدن سایه های همگرا در تصاویر مخالفین این سفر بیان نمودند مانند استادیومهای ورزشی منابع نور متعددی در استودیو بکار رفته است که باعث ایجاد سایه های همگرا شده است و این خود دلیلی است که فیلم در یک استودیو شبیه سازی شده است.

7 - عدم وجود ستارگان در آسمان در تصاویر ارسالی باز خود دلیلی است بر ساختگی بودن این سفر.

و ..............

تمام اینها دلایلی بود که تا مدتها نقل روزنامه ها و مجلات آمریکایی بود و آنها مرتبا دلیل می آوردند که اساسا جناب نیل آمسترانگ بجای قدم نهادن بر سطح ماه در یک استودیوی فیلمبرداری قدم گذاشته است. دلیل آنها هم برای مطرح کردن این مسائل این بود که با توجه به شکست پروژه، دولت آمریکا نمی توانست اذهان عمومی را در خصوص این هزینه 25 میلیون دلاری که از محل مالیات دهندگان تامین گردیده بود را قانع نماید. بنابراین پروژه حتما باید با موفقیت به اتمام می رسید.

اما بشنوید از ناسا، ناسا برای هر تناقضی که از سوی منتقدان مطرح میگردید دلایل محکم و کافی ارائه می نمود که ذکر آنها خارج از حوصله این مجال است اما همینقدر بدانید که رفته رفته بر تعداد مشکوکین به این سفر اضافه میگردید. در مجموع درست 5 سال بعد از این سفر در سال 1974 بیل کیسینگ با چاپ کتابی بنام ما هرگز به ماه نرفته ایم اولین ضربه تشدید شک را بر ناسا وارد نمود . اما درست در زمانیکه این بحث ها در حال فروکشیدن بود چهار سال بعد دومین ضربه در خصوص جعلی بودن این سفر  با نمایش یک فیلم جنجال برانگیز در بین مردم به ناسا وارد می گردد. سال 1978 فیلم کاپری کورن یک با شبیه سازی این ماجرا اما به گونه ای دیگر دولتمردان آمریکا را (البته به ظاهر) به دروغگویی و فریب مردم جهان متهم ساخت که مفصلا به این موضوع خواهم پرداخت.

اما در نهایت سومین ضربه را شبکه فاکس نیوز با یک مستند جنجالی در اوایل سال 2001 بنام تئوری توطئه : آیا ما بر ماه فرود آمده ایم؟ بر پیکر ناسا وارد می سازد. هر چند در این جستار ضربه های اول و سوم موضوع مورد بحث ما نیست و ما فقط به ضربه دوم و ساخت فیلم کاپری کورن یک خواهیم پرداخت اما همینقدر بدانید که با عنایت به این موضوع که فاکس نیوز یکی از شبکه های معتبر و محبوب در آمریکا بشمار می رود آمار و نظر سنجیها بیانگر این موضوع می باشد که پس از نمایش این مستند در این شبکه تعداد مشکوکین به این سفر از 6% در آمریکا به 20% افزایش پیدا می کند.

اما بشنوید از کاپری کورن یک . پیتر هایمز با الهام از بدبینی مردم آمریکا به پروژه سفر به ماه سناریوی این فیلم را می نویسد. او بسیار هوشمندانه عمل می کند. در این فیلم سه فضانورد  باید توسط سفینه کاپری کورن یک به کره مریخ بروند. او بسیار هوشمندانه مقصد را مریخ تعیین می کند زیرا اگر مقصد ماه باشد در واقع این شبهه بوجود می آمد که او دارد  یک واقعه حقیقی را به تصویر می کشد. او دقیقا سه فضانورد را سوار بر سفینه می کند. آپولوی 11 نیز سه مسافر داشت.

اما لحظاتی قبل از پرتاپ سفینه یک مامور اطلاعاتی نزدیک سفینه می شود و با تهدید از سه فضانورد می خواهد سفینه را ترک کنند و با او بروند. آنها سه فضانورد را به جایی می برند که سطح مریخ و سفینه کاپریکورن یک را در آن شبیه سازی نموده اند و برای آنها توضیح می دهند که کاپریکورن یک بهیچ وجه شانس رسیدن به مقصد را ندارد و از آنجا که مردم آمریکا تاب شکست دیگری را ندارند لذا مجبوریم به آنها دروغ بگوئیم.

در ادامه فضانوردان با اتکا به هوش خود در می یابند قطعا پس از اتمام نمایش فرود آنها در مریخ در راه بازگشت با سانحه روبرو خواهند شد و در نتیجه از نظر مردم آنها خواهند مرد. لذا آنها از پایگاه فرار می کنند اما تنها چارلز بکمک خبرنگاری بنام رابرت کالفیلد شانس فراری موفقیت آمیز نصیبش می گردد. سکانس پایانی فیلم هم بسیار جالب به پایان می رسد. چارلز درست در لحظه ای که رئیس پروژه در مراسم یادبود آنها مشغول سخنرانی درباره رشادتهای این سه فضانورد می باشد خود را به مراسم می رساند و فیلم به پایان می رسد.

در واقع کارگردان عاجز است تا بخواهد ماجراهای بعد از این رسوایی را بتصویر بکشد و ترجیح می دهد فیلم در همینجا به پایان برسد. زیرا ماجرای بعد از این رسوایی را در واقع مردم آمریکا از حفظ هستند. اما در واقع آیا کاپری کورن یک را باید یک فیلم ضد آمریکایی بدانیم؟

در پاسخ باید گفت این فیلم به ظاهر تمام نشانه های یک فیلم ضد آمریکایی را دارد و در همه جا معتقدند که سفر به مریخ توسط کاپریکورن یک در واقع به چالش دعوت کردن سفر به ماه توسط آپولوی 11 می باشد. شاید به همین دلیل هم این فیلم در ایران مدتها در سالهایی که شعار مرگ بر آمریکا از نان شب واجبتر بود بر پرده های سینما می درخشید و صدا و سیما نیز بارها و بارها آنرا نمایش داد.

شخصا معتقدم این فیلم در واقع قصد داشت موضوع توطئه را لوث نماید. بسیاری اعتقاد دارند وقتی هالیوود دست به ساخت یک فیلم افشاگرانه می زند در واقع هدف آنست که ذهن مردم را از یک موضوع بزرگتر منحرف کنند. اگر چنین فرضیه ای را بپذیریم پس باید دید در سال 1978 چه واقعه بزرگتری در آمریکا روی داده بود که دولتمردان نمی خواستند اذهان عمومی روی آن زوم شود؟ تحقیقات بروبیکر تا این لحظه به نتیجه ای نرسیده است.

اما فرضیه دوم : آمریکائیان خواستند با ساخت این فیلم حسن نیت خود را به جهانیان نمایش دهند. سفر به مریخ هنوز که هنوز از آرزوهای بشر است که به آن دست نیافته است. در واقع آنها خواستند بگویند که سفر به مریخ صحت ندارد اما در سفر به ماه شک نکنید. تمام دنیا این فیلم و صداقت هالیوودی را تحسین کردند این خود برای آمریکا یک موفقیت محسوب می گردید. در مجموع همه  کاپری کورن یک را یک فیلم ضد آمریکایی می نماند اما شما باور نکنید. (البته اگر توجیهات بالا شما را قانع می کند.)

جای موضوعات زیادی در کافه کلاسیک خالی است که به لطف خدا این موضوعات تکمیل خواهد شد و بحثها جنبه تخصصی تر به خود می گیرد ، یکی از این موضوعات سینمای رزمی است که  برای من بالشخصه جالب است ، در اینجا قصد معرفی فیلمها و بازیگران رزمی است که سعی شود کلاسیک باشند، اگر بخواهم واقعیت را بگویم دلیل علاقه مندی اینجانب به سینما در ابتدای کودکی دیدن فیلمهای رزمی و اکشن بود که کم کم با ژانرهای دیگر سینمایی نیز آشنا شده ام و این دریچه ای شد برایم تا با بعضی از انواع  هنرها ارتباط برقرار کنم ،  نکته دیگری که بیان میشود این است که مدت و طول عمر سینمای رزمی در واقع به آن صورتی که در بقیه ژانرهای سینمایی دیده میشود زیاد نیست ( البته در حال حاضر ژانر مجزایی تحت عنوان ژانر رزمی وجود ندارد و زیر شاخه ژانر اکشن به حساب می آید) سینمای رزمی در واقع در دهه 60 و 70 به وجود آمده است ، البته هستند فیلمهایی که در مورد ساموراییها  و فرهنگهای چینی و ژاپنی ساخته شده باشند .

در ابتدا باید یک موضوع بیان شود و آن این است که منظور من  بیشتر سینمای رزمی است تا اکشن ، زیرا بسیاری از فیلمها ممکن است اکشن باشند اما رزمی نباشند و ما در این تاپیک به دنبال زیبایی های فیلمهای رزمی هستیم ، زیرا اگر بخواهیم بگوئیم فیلمهای اکشن ، بینهایت فیلم را در بر میگیرد ،  به طور مثال یک فیلم که در مورد مسابقات موتور سواری و یا ماشین سواری ویا اسکی در برف است جزء فیلمهای اکشن است اما رزمی نیست در ابتدا سعی بر آن باشد که بیشتر فیلمهایی که معرفی میشوند رزمی ناب و هنری باشند ، البته دوستان در اواسط کار میتوانند در مورد فیلمهایی که در دهه 40 و50 و حتی قبل از آن ساخته شده و به فیلمهای رزمی نزدیک باشند ، مثل فیلمهایی که در مورد ساموراییهاست و یا فیلمی باشد که در آن فعالیتهای کشتی دیده میشوند هم اشاره بکنند ، نمونه دیگر به طور مثال بازیگران بدنسازی که صرفا فیلمهایشان اکشن است و حالات رزمی مثل بوکس در فیلم دیده میشود هم مورد قبول می باشد ( در اینجا میتوانیم به آرنولد اشاره کنیم که یک بدنساز حرفه ای است اما در فیلمهایش از دفاع شخصی و یا بوکس هم استفاده میشود ، البته فیلمهای آرنولد  و امثال او باید در درجه دوم اهمیت باشند و رزمی ناب در درجه اول اهمیت قرار دارد. ) بهتر است حق تقدم با فیلمهای اکشن-رزمی کلاسیک باشد ، در مورد کشور سازنده هم دوستان میتوانند کشورهایی که از لحاظ آنها  فیلمهایش رزمی تر و جالب تر است را بیان کنند ، مثل ایران و یا کشوری دیگر .

دوستان اگر میخواهند پستی ارسال کنند خواهشمندم نکاتی که در این تاپیک به آن اشاره شده است را مد نظر داشته باشند و از بازیگران و فیلمهایی یاد کنند که جنبه رزمی و اکشن فیزیکی داشته و هنرهای رزمی رانمایش دهند ، به طور مثال کونگ فو ، کاراته ، جودو ، تکواندو ، هاپکیدو ، آیکیدو ، موتای ، جوجیتسو ، بوکس ، کشتی ، دفاع شخصی ، نینجو تسو ، جیت کاندو ، وشوو ، کیک بوکسینگ  و غیره در آن باشد ( به این ورزشها برای مثال اشاره شد تا ذهن نویسنده باز شود و موضوعات را دسته بندی کند .)

در بیشتر فیلمهای هندی که اکشن به حساب می آیند حرکات رزمی دیده نمیشود و بیشتر جلوه های ویژه با اغراق زیاد برای بیننده به نمایش در می آید که این مسائل باعث افت اثر هنری شده و به نوعی فیلم را لوث و بی ارزش می کند ، به طور مثال ما در یک فیلم به اصطلاح اکشن شاهد آن هستیم که  یک شخصی که طریقه زدن یک لگد و یا مشت را به درستی بلد نیست با یک جمعیت 10 یا 20 نفره به طور همزمان درگیر شده و تمام آن جماعت را در عرض چند ثانیه تار ومار می کند ، و در اینجا ما فقط از خنده نمیدانیم چکارکنیم .

در میان گونه‌های مختلف فیلمسازی و فیلمنامه نویسی در جهان تنها تعداد اندكی از آنها در كشور ما مورد اقبال قرار گرفته اند كه بعضی به دلیل ساختار فرهنگی، اعتقادی و احساسی مخاطب ایرانی محبوب تر و پررونق تر و برخی به دلیل نبود دانش و تكنیك ساخت آن در میان سینماگران و جامعه، مهجورتر مانده‌اند    به طور مثال همین ژانر اکشن ، که من به دنبال علل عدم موفقیت خودمان در این ژانر نیستم و اگر بخواهم در این باره صحبت کنم ، شاید اینجا جایش نباشد و زمان زیادی می برد ، البته از یک مورد خوشحالم که حداقل سینمای اکشن و رزمی ما دنباله رو سینمای اکشن و رزمی هند نیست ، خدارا شکرررررررر.

در زیر تصاویر عده ای از بازیگران رزمی کار را می بینید که در واقع در زندگی خود رزمی کاران واقعی هستند ، که میتوان از فیلمهای خوب این افراد استفاده کرد .

بروس لی ، مایکل دادیکاف ، چاک نوریس ، جیسون استتهام ، استیون سگال ، سیلوستر استالونه ، ژآن کلود ون دام ، جکی چان ، دان ویلسون ، آرنولد ،لورنزو لاماس ، ژآن پل بلموندو ،

بروس ویلیس ، دالف لاندگرن ، جیسون اسکات لی ، ون دیزل ،  استیو مک کوئین، جت لی

جمشید هاشم پور

برای  شروع از نابغه فیلمهای رزمی بروسلی آغاز میکنم که بسیاری از افراد با دیدن او بر پرده سینما به سمت ورزشهای رزمی گراییده و علاقه مند به ورزش شده اند ، شخصیتی که در سینما به دنبال حاشیه نبود ویکی از با اخلاق ترین بازیگران به حساب می آمد که به ناحق توسط عده ای کشته شد . یکی از این فیلمهایی که بروسلی در آن به ایفای نقش پرداخته ، فیلم زیبای رئیس بزرگ است ، فیلمی که بیشتر جوانان و نوجوانان دهه40و 50 و 60 با آن خاطره دارند و با دیدن آن رو به ورزش رزمی آورده اند .

نام فیلم          The Big Boss

ژانر : اکشن | جنایی | درام

کارگردان           Wei Lo, Chia-Hsiang Wu

نویسنده             Wei Lo

بازیگران       Bruce Lee, Maria Yi, James Tien

محصول : هنگ کنگ

زمان : 99 دقیقه
امتیاز : 10/ 7.1

فیلم رئیس بزرگ در مورد یک کارگر ( بروسلی ) است که در یک کارخانه یخ سازی استخدام میشود تا در آنجا کار کند ، اما با گذشت زمان به یکسری از مسائل مشکوک میشود، این فیلم به نوعی نشان دهنده نابرابری ها و حق کشیها می باشد ، مردی که قسم خورده از خشونت دوری کند ، اما با دیدن کثافت کاریهای یک عده و زورگویی نمی تواند جلوی خود را بگیرد ، در این شرکت به ظاهر ساده از انسانها برای پوششی استفاده میشود تا در پشت پرده جنایات و فروش مواد مخدر اتفاق بیافتد . از لحاظ داستانی فیلم در زمان خود زیاد تکراری نشده است ، البته نمی شود گفت خیلی هم قوی هست اما با بازی این تک ستاره یعنی بروس لی جنبه های منفی و ضعیف فیلم زیاد به حساب نمی آید.

دوستان او یکی یکی ناپدید میشوند و او به مسائلی پی میبرد که مجبور میشود قسم خود را بشکند، در این نوع از فیلمهای رزمی شاهد ظلم عده ای بر علیه عده ایی دیگر هستیم که وجدان همیشه بیدار رزمی کار به کمک او می آید تا در مسیر عدالت قدم بگذارد.  موضوع جالب توجه این است که این فیلم در آن سال به فروش خیلی خوبی دست پیدا کرد.

 در فیلم شاهد مبارزات زیبا و استادانه هستیم که بسیار ماهرانه بر روی آنها کار شده است، بروس لی نیز همانند جکی چان زیاد از جلوه های ویژه استفاده نکرده و به نوعی استفاده از بازیگر واقعی به جای بدلکار را ترجیح میداده ، اما امروزه به مراتب کمتر از بازیگران واقعی استفاده میشود.نکته دیگر این است که با استفاده از تصاویر نمی توان زیبایی های این نوع فیلمهای اکشن را به نمایش گذاشت و این یک واقعیت است ، در این نوع از فیلمها که از حرکات رزمی و آکروبات استفاده میشود ، چه بسا سالیان درازی شخص ورزشکار عمر و وقت خود را بر روی تمرین یک نوع حرکت رزمی بگذارد که بیننده فقط در چند ثانیه شاهد آن است و شاید بیننده به عمق کار این بازیگر پی نبرد ، در واقع شخصا بازی بازیگران این چنینی را نسبت به دیگر ژانرهای هنری بسیار سخت تر می پندارم ، زیرا علاوه بر حس بازیگری و میمیک ، شخص باید با تمام جسم و روح نقش خود را اجرا کند ، چه بسا بسیاری از این بازیگران ورزشکار با آسیبهای شدید بدنی مواجه میشوند که جبران ناپذیر است .

در مورد بروس لی باید گفت  موردی  که «بروس لی» را از سایر رزمی‌کاران سینما متمایز می‌کند تنها تبحر و تکنیک خاص او در کونگ ‌فو نیست، در واقع  او بازیگری است از جنس رزمی ، پلان‌های رزمی بروس لی در فیلم‌هایش یکی از طولانی‌ترین پلان‌های رزمی در تاریخ این نوع سینما به حساب می‌آیند.

در حقیقت بروس در صحنه‌های اکشن فیلم‌هایش واقعاً مبارزه می‌کند بروسلی برای نسلهای گذشته شخصیتی بالاتر از یک بازیگر داشته که  امروز برای نسل جدید متاسفانه دیگر شاهد آن جایگاه  نیستیم.

مقدمه: چندی پیش که خاطر عزیز زاپاتای دوست داشتنی مکدر گردیده بود با خود عهد بستم تا زمانیکه بازنگردد دیگر پستی ارسال ننمایم و حتی یکهفته هم به کافه نیامدم تا اینکه منصور عزیز تیر آخر را با ارسال پست خود در خصوص بازگشت زاپاتا شلیک نمودند و همان روز نیز بنده ایمیلی برایش ارسال کردم و برای او نوشتم با توجه به پست منصور خان دیگر غیبت جایز نیست. از آنجا با شخصیت او آشنایی داشتم مطمئن بودم بازخواهند گشت. لذا به یمن ورودش مجددا دست به قلم گردیدم و جستار جدید سکانس آخر را ساعاتی پیش از ورودش استارت و به او و منصور تقدیم نمودم. در پی سوتفاهمات پیش آمده در روز گذشته خانم لمپرت محترم در پست خود بنده را مورد لطف خود قرار دادند و این ناچیز را روشنی بخش فارومهای کافه و مبدع تاپیکهای ناب خطاب نمودند که بنظرم لایقش نبودم و هرچه تا کنون کردم وظیفه بوده است و پاسخی به زحمات دوستانی که از خواندن پستهایشان تاکنون بهره بردم. این موضوع باعث گردید تا احساس مسئولیت بیشتری نمایم تا اینکه روز گذشته در هیاهوی کافه این جستار جدید را که مدتها در ذهنم بود نگاشتم و بصورت پیش نویس آنرا در پروفایلم ذخیره نمودم تا بمحض بازگشت خانم لمپرت به یمن برداشتن بار سنگین عامل رفتنشان از روی دوش بروبیکر و منصور و ایضا سرهنگ دلسوخته آنرا به ایشان تقدیم دارم. امیدوارم همیشه پاینده و در سلامت باشند. اینجا تنها جایی است که برای رفتن بدون شال و کلاه کردن و بستن چمدان می توان رفت. احتیاج به هیچ بهانه ای هم نیست. اینجا ماندن بهانه می خواند که همه ما به حد کافی بهانه داریم(این مقدمه پس از مدتی حذف می گردد)

باز هم سلام

چندی پیش زندگی زناشویی یکی از دوستان صمیمی ام از هم فروپاشید. یک زندگی بسیار ایده آل که معمولا سرآمد سایر زندگیها بود. اما یک مسئله کوچک مانند یک تندباد ویرانگر در زندگی آنها پیچید و همه چیز را به یکباره نابود کرد. متاسفانه وساطت های بروبیکر هم کارساز نگردید . پس از آن مدتها در خصوص طلاق و علل آن و همچنین مهارتهای زندگی تحقیقات وسیعی نمودم و مقالات زیادی خواندم. در حالیکه دیگر کار از کار گذشته بود چند روز پیش فکری به سرم زد. دو نسخه از فیلم کرایمر علیه کرایمر را با توجه به عدم رعایت قانون کپی رایت در کشورمان رایت نمودم و به هریک از آندو هدیه نمودم و گفتم می دانم که دیده اید ، اما امشب یکبار دیگر و در خلوت خود  ببینید.

از پیامکهای دریافتی هردویشان در روز بعد احساس کردم جادوی سینما کار خود را کرده است. البته هنوز این عمل من نتیجه نداده است اما همینکه اثار تزلزل و پشیمانی در چهره هردو نمایان شده است یعنی کورسوی امیدی هست .....

در سینمای کلاسیک فیلمهایی بوده اند که در آن یک زوج چنان تاثیری ماندگاری از خود بجای گذارده اند که گذشت زمان نه تنها آنها را کهنه نکرده است بلکه روز به روز تازه تر می گردند. منظور من از زوجهای سینمایی زوجهای واقعی نیستند بلکه زوجهایی هستند که فقط روی پرده با هم زندگی می کنند. زیرا در خصوص زوجهای واقعی تاپیکی با نام تقریبا مشابه به نام زوجهای هنری در محله چینها توسط مگی گربه محترم نگاشته شده است . اطمینان دارم اگر بزرگان کافه مشارکت نمایند این جستار تبدیل به یکی از جستارهای مفید کافه خواهد شد. دوستان عزیز عنایت داشته باشند که هدف من از ایجاد چنین تاپیکهایی این است تا اطلاعات دوستان بجای اینکه بصورت پراکنده و در سایر تاپیکهای نامربوط به اشتراک گذاشته می شود همگی به نظم درآید تا میهمانانی که به سایت می آیند از خواندن نوشته های دوستان بصورت تجمیع شده در جستار مرتبط با موضوع لذت ببرند.

امیدوارم دوستانی که تصمیم دارند ما را به یادآوری یک زوج ماندگار دعوت نمایند تمام برداشتهای خود را از آن زوج به نگارش درآورند و به فیلمهایی اشاره نمایند که محوریت فیلم بر روابط بین آن زوج استوار باشد. با اجازه دوستان اولین ارسال نیز خود تقدیم به دوستان می نمایم:

زوج آقای تد و خانم جوانا در فیلم کرایمر علیه کرایمر

بازیگران اصلی : داستین هافمن و مریل استریپ

درست در سالی پدران ما شور و نشاط جوانی خود را در کف خیابانهای تهران و شهرستانها با شعار مرگ بر شاه تخلیه می نمودند آقای رابرت بنتون در آمریکا زوجی را روی پرده های سینما معرفی نمود که شاید هرگز فکر نمی کرد اینقدر این زوج در زندگی زوجهای واقعی تاثیر گذار باشد. تد و جوانا زن و شوهر خیلی  مناسبی برای یکدیگر نبودند. چه در ظاهر و چه در خصوصیات اخلاقی. مشترکات زیادی بین ایندو وجود داشت اما تضاد های ایندو به مشترکاتشان می چربید . آنها کودکی شیرین و بانمکی داشتند بنام بیلی .  تد بسیار پر انرژی و بلند پرواز بود اما جوانا خونسرد و ساکت.

تد در طول فیلم با گویندگی خسرو خسرو شاهی سریع و تند حرف می زند اما جوانا با گویندگی زهره شکوفنده آرام و شمرده ( که قطعا بر گرفته از زبان اصلی فیلم است ) آنها در ظاهر هم با هم متفاوت می باشند. قد کوتاه تد در مقابل قد بلند جوانا نیز باز از تضادهای بین ایندو می باشد چهره تقریبا شرقی تد در مقابل چهره غربی جوانا . اما با تمام این تفاسیر آنها تبدیل به یک زوج استثنایی و ماندگار می گردند.

تد تا قبل از طلاق در شغل خود موفق بود و بعد از طلاق افول می کند و برعکس جوانا بعد از طلاق در شغل خود موفق می گردد. همه اینها دلایلی است که بگوئیم آنها زوج مناسبی نیستند اما روند فیلم به گونه ای پیش می رود که آرزوی هر بیننده ایست که این زوج مجددا با یکدیگر ازدواج کنند. هرچند کارگردان در خصوص تمام این تضادها با برنامه پیش رفته است و این تفاوتها را هوشمندانه انتخاب نموده است.

اما از همان ابتدای فیلم مشخص بود روابط ایندو برخلاف عشقی که از روز اول به یکدیگر داشتند در حال رفتن به سمت اضمحلال می باشد. تد بدلیل غرق شدن در کسب و کار خود از جوانا و فرزندش غافل می گردد و همین باعث جدایی بین این دو می شود. مشکلات تد آغاز می گردد. درست کردن غذا ، داستان خواندنهای شبانه ، شستشو و ..... همه اینها باعث می گردد تا تد حتی شغل خود را از دست بدهد و به رده شغلی پایین تری سقوط نماید . در آمد او قبل از طلاق سالیانه 33 هزار دلار بود اما در آمد او در شغل جدیدش می شود 22 هزار دلار. یک بازگشت به عفب بجای پیشرفت.

اینها برای مردی که در شغل خود بسیار موفق می بود بسیار سخت می باشد. بویژه آنکه از خانه داری هیچ سررشته ای هم ندارد. او حتی نمی دانست بیلی کلاس چندم است ( هرچند بنظرم کارگردان در این مورد کمی اغراق نمود) به همه اینها یک چیز دیگر هم اضافه کنید: خانم جوانا برگشته است و تصمیم دارد حضانت بیلی را خود بعهده بگیرد.

اعتراف می کنم وقتی بار اول این فیلم را دیدم از جوانا متنفر شدم اما سکانس دادگاه آنها دیدنی بود. وقتی وکیل از جوانا سوال کرد آیا آقای کرایمر در طول زندگی زناشویی به شما خیانت کرد؟ ابتدا سکوت نمود. کافی بود او بگوید بله، همه چیز به نفعش تمام می شد اما او در کمال صداقت گفت نه، احساس رضایتمندی در چهره تد بسیار دیدنی بود. از جوانا خوشم آمد و مطمئن شدم هنوز ایندو به یکدیگر علاقمندند.

کرایمر در دادگاه می بازد اما سعی می کند یکبار دیگر شانسش را امتحان کند. در طول فیلم هرگز حق را به جوانا ندادم. زیرا شخصیت او را آسیب پذیر و متزلزل تشخیص دادم اما در پایان فیلم متوجه گردیدم آنچه باعث تزلزل در شخصیت جوانا شده بود رفتارهای تد بود . وکیل تد به او می گوید :اعتراض به رای دادگاه  هزینه زیادی در بر دارد و تد می گوید: هر چقدر باشه میدم. عجب سکانسی بود. وکیل تد میگوید : اینبار بیلی باید هزینه بدهد و مجبوریم بیاریمش دادگاه. و تد ناگهان در خود فرو می ریزد و می گوید: نمی تونم اینکار و بکنم ، نمی خوام اینطور بشه (با صدای بی نظیر خسرو خسرو شاهی )  در دل کرایمر را تحسین می کردم و جوانا را لعنت. اما در سکانس پایانی همه چیز عوض می گردد.

وقتی تد مجبور می گردد موضوع را به بیلی بگوید و اینکه از این پس باید با مادرش زندگی کند دیالوگهای معصومانه بیلی بغض هر مخاطبی  را به گریه تبدیل می کند. زوج تد و جوانا  105 دقیقه روح و روان مخاطبین را در تسخیر خود می گیرند. درست در لحظه ایکه همه ما برای بیلی کوچولو نگران هستیم و منتظریم طبق رای دادگاه جوانا برای بردن بیلی به منزل تد بیاید جوانا با تد صحبت می کند و می گوید به این نتیجه رسیده است که خونه بیلی اینجاست . جوانا به تد میگوید : اومدم اینجا تا پسرم  رو ببرم خونه و تازه فهمیدم اون که همین الان هم خونست . یک تصمیم کاملا عاقلانه و من شرمنده از اینکه چرا در خصوص جوانا زود قضاوت کردم.

او سر و روی خود را مرتب می کند و می خواهد بیلی را ببیند. حالا جوانا از  تد درباره سر و قیافه خود می پرسد و تد می گوید معرکه ست. و همزمان لبخند رضایتمندی بر لبان بروبیکر که اولین بار این فیلم را در سنین نوجوانی و در سال سوم دبیرستان می بیند.

بنظر من تد کرایمر و جوانا کرایمر علیرغم تضادهایی که با یکدیگر داشتند یکی از ماندگارترین  زوجهای سینما می باشند. بازی هر دو بی نقص و زیبا بود. کرایمر علیه کرایمر با همین ویژگیهایش موفق شد علیرغم هزینه ناچیز و بدون استفاده از سکانس های پرهزینه پنج جایزه اسکار را ار آن خود نماید.

پ.ن: من سعی کردم تمام تضادها و مشترکاتی که در ظاهر فیلم از این زوج دیدم را ذکر کنم. بنظر من در خصوص این زوج ساعتها می توان مطلب نوشت اما جای بسی خوشحالیست اگر دوستان متوجه تضادها یا تشابهات دیگری شدند آنرا مرقوم فرمایند.من اعتقاد دارم حتی انتخاب رنگ موی سیاه در مقابل بلوند نیز در خصوص این زوج تصادفی نبوده است. حتی انتخاب نام فیلم نیز بسیار هوشمندانه می باشد و باید آنرا تحسین کرد. کرایمر علیه کرایمر (فردی علیه خودش) بیانگر آنست که مصوب  فروپاشی اغلب زندگیها خودمان هستیم.

ارادتمند

بروبیکر

در سینمای فارسی قدیم یا در سینمای هند و حتی در سینمای عرب یا ترکیه وجود رقص و آواز یکی از مولفه های واجب ساخت یک فیلم می باشد. هزینه و زمان ساخت یک سکانس رقص در سینمای هند گاها از هزینه ساخت کل فیلم بیشتر می گردد. اما مقصود و هدفی که من در این جستار دنبال می نمایم یاد کردن از رقص های زیبائی است که به فیلم اعتبار می دهد. خاطرم هست در روزگاری که فیلمها را روی نوار مغناطیسی می دیدیم برخی از سکانسهای رقص و آواز در فیلمهای فارسی قدیم یا فیلمهای هندی بقدری آزار دهنده و لوث بودند که بمحض رسیدن فیلم به آن سکانس صحنه را با دور تند روی تصویر جلو می زدیم تا وقتمان را بیهوده هدر ندهیم.

اما همیشه این سکانسها آزار دهنده نیستند. یک سکانس خوب و زیبای رقص به فیلم اعتبار می دهد و نه تنها مخاطب را آزار نمی دهد بلکه بیننده بیصبرانه منتظر رسیدن آن سکانس می ماند و گاها آن سکانس را شاید جدای از فیلم چند بار ببیند. دوستانی که تمایل دارند به فیلم مورد نظر خود اشاره نمایند حتما اسکرین شاتهای متعددی را در پست قرار دهند تا دیدنش برای هر مخاطبی لذت یادآوری آن سکانس را تداعی نماید.

جستار را با سکانسی از رقص استاد و نابغه بی بدیل سینمای جهان آغاز می کنم. سکانس زیبای رقصیدن سر چارلز اسپنسر چاپلین در فیلم عصر جدید:

در فیلم عصر جدید چارلی پس از آشنایی با دخترک بی سرپرست کلبه محقری برای خود و او جهت یک زندگی مشترک می یابد و سپس در پی یافتن یک شغل مناسب به استخدام یک رستوران بزرگ در می آید. دست بر قضا در یک شب که خواننده رستوران غیبت داشت صاحب رستوران از او می خواهد تا برای مشتریانش بخواند و برقصد. چارلی مات و مبهوت مانده بود تا چه بکند. دخترک به چارلی کمک می کند و متن یک ترانه را روی آستین دست چارلی می نویسد و به او می گوید این ترانه را بخواند.

به محض آغاز موزیک و شروع به رقصیدن آستین از لباس چارلی جدا می شود و چارلی مجبور می گردد در حین رقصیدن بصورت فی البداهه از خود شعری را روی آهنگ گروه موزیک بخواند و بدین ترتیب یکی از ماندگار ترین سکانسهای رقص در تاریخ سینما ثبت می گردد. هرچند چاپلین چنین حرکات موزونی را کم در فیلمهای خود نداشته است اما این از معدود سکانسهایی است که او همراه با رقص آواز نیز می خواند. سکانسهایی مانند مبارزه بوکس در فیلم روشنایی های شهر و یا انجام حرکات موزون در نقش هیتلر با توپی به شکل کره زمین در فیلم دیکتاتور بزرگ و .....  همه آنها بیانگر تبحر خاص چاپلین در حرکات موزون می باشد. اما باید پذیرفت این سکانس چیز دیگریست:

یک توضیح فرعی:

چهل سال بعد از این حرکت موزون توسط چاپلین مایکل جکسون نابغه بزرگ رقص در کلیپ بلیجین خود روی صحنه روشی از راه رفتن را از خود به ثبت می رساند که تمام حضار در سالن را بوجد در می آورد. روشی که بنظر من بی شباهت به این حرکت چاپلین نبود و بنظر من منبعث از این حرکت چاپلین بود و کمی تا قسمتی از رقص او تاثیر گرفته بود. احتمالا شما که مانند برخی از دوستان متعصب من که علاقه وافری به عالیجناب جکسون دارند نمی خواهید بگویید که چاپلین از جکسون تقلید کرده !!!!!!

درود بر اهالی کافه

قطعا همه عاشقان سینما هنگام تماشای یک فیلم خوب از اواسط آن در فکر آن هستید که فیلم چگونه به پایان می رسد؟ بنظر من پایان یک می تواند یکی از مولفه های مهم در رتبه فیلم باشد. البته مقصود من از پایان فیلم ، پایان داستان نیست. زیرا گاهی اوقات پایان برخی از داستانها بسیار تلخ می باشد. شاید تا به امروز برخی از دوستان هرگز به این موضوع فکر نکرده اند که بسیاری از فیلمهایی که از آنها بعنوان شاهکار یاد می گردد بخشی از محبوبیتش مدیون پایانی زیبا می باشد ( همانطور که عرض کردم بخشی از محبوبیت ) شخصا وقتی کارگردانی سکانش و یا حتی صحنه پایانی فیلمش را بسیار هوشمندانه و خلاقانه به پایان می برد آن فیلم در ذهنم ماندگارتر خواهد ماند و وقتی تیتراژ پایانی آنرا می بینم از اینکه وقت خود را هدر نداده ام احساس رضایتمندی می کنم.

عکس این موضوع نیز صادق است. بسیار پیش آمده است که برخی از آثار ماندگار سینما را علیرقم آنکه کارگردان تمام ابزارهای لازم را اهم از هنرپیشه خوب ، فیلمبردار خوب ، و ..... را در اختیار داشته است بدلیل عدم ابتکار در صحنه های پایانی ارزش فیلم خود را بشدت پایین آورده است و مخاطب علیرقم اینکه در طول فیلم از فیلم رضایت داشته است اما در لحضات پایانی آه از نهادش بر می آید و ناراضی از سالن سینما بیرون می آید.

این جستار را به این دلیل استارت زدم تا دوستان برداشت و نظر خود را از سکانس های پایانی فیلمهایی که از آن رضایت داشته اند را با سایر دوستان به اشتراک بگذارند. همچنین برعکس ، چون موضوع جستار اختصاص به سکانس پایانی دارد دوستان می توانند در خصوص سکانسهای پایانی فیلمهایی که از آن رضایت نداشته اند هم مطلب بنویسند و حتی توقع و انتظار خود را در خصوص پایان فیلمهای ماندگار سینما ابراز دارند و حتی می توان پا را فراتر گذاشت و پیشنهاد یک سکانس خوب برای فیلمی که از سکانس پایانی آن رضایت نداشته اید را بدهند.

این جستار می تواند به هرنوع فیلم داخلی یا خارجی و یا حتی سریالها اشاره داشته باشد. بویژه در خصوص فیلمهای اخیر سینمای داخلی که متاسفانه اغلب کارگردانان وطنی به یک سوژه قدیمی روی آورده اند و آن اینکه فیلم خود را بدون آنکه پایان مشخصی داشته باشد به پایان می برند تا به اصطلاح مخاطب فیلم را با تفکرات و دیدگاهش با سلیقه خود یک پایان خیالی برایش تصور کند. شیوه ای که بخاطر تکرار بیش از اندازه دیگر در سینمای ایران بسیار لوث شده است.

امیدوارم با مشارکت دوستان این جستار جدید یک جستار پربار شود. زنگ اول را نیز خود بصدا در می آورم.

نام فیلم: متخصص

کارگردان: مایکل وینر

محصول : سال 1972

هنرپیشگان اصلی : چارلز برانسون - جان مایکل وینسنت

متخصص بنظر من دارای یک موضوع معمولی و ساده است اما آنچه که آنرا کمی متمایز نموده است سکانس پایانی فیلم می باشد که در چند ثانیه به تصویر کشیده می شود. آرتور بیشاپ یک آدم کش حرفه ای است که برای سازمان خود ماموریتهای مهمی را انجام می دهد. استیو مکنا فرزند یکی از قربانیان آرتور می باشد که از سوی سازمان بعنوان دستیار آرتور ماموریت می یابد تا او را در ماموریتهایش همراهی کند. در یکی از ماموریتها آرتور دستور دارد تا شخصی که به ایتالیا گریخته است را بکشد. استیو نیز ماموریت می یابد تا پس از اتمام کار آرتور را بکشد. او تمام انگیزه های لازم را برای این موضوع دارد. آرتور علیرقم آنکه متوجه موضوع می گردد اما ماموریت را همراه با استیو با موفقیت به اتمام می رساند و با توجه به علاقه استیو به خودش فکر نمی کند که استیو او را بکشد.

در سکانس قبل از پایان فیلم او باریختن زهر در نوشیدنی آرتور او را مسموم و به قتل می رساند. مخاطبین فیلم کاملا غافلگیر می شوند و متعجبند چطور آرتور با آنهمه هوش و زکاوت خود و با توجه به اطلاع قبلی اینگونه مغلوب استیو جوان می گردد. آرتور از شدت درد بخود می پیچد و در حالیکه همه منتظر وقایع بعد از این ماجرا هستند فیلم در یک سکانس 30 ثانیه ای به پایان می رسد.

سکانس پایانی:

استیو خرسند از موفقیت خود هنگامیکه سوار اتومبیل بیشاپ می شود یادداشتی را می خواند که آرتور آنرا نوشته است. آرتور که پیش بینی چنین ماجرایی را کرده بود بمبی را در اتومبیل جاسازی کرده بود که چند ثانیه پس از ورود به اتومبیل منفجر می گردد. او در یادداشت خود خطاب به استیو نوشته بود که اگر این یادداشت را میخوانی یعنی من با تو برنگشتم و این  به این معناست که رشته دوستی ما پاره شده  و اتومبیل تا سیزده ثانیه دیگر منفجر می شود . بازی تمام. متن اصلی یادداشت:

"If you read this it means I didn't make it back. It also means you've broken a filament controlling a thirteen second delay trigger. End of game.

پایانی که ذهن بیننده را در چند ثانیه نسبت به هوش و زرنگی آرتور تغییر می دهد و انتقامی لذت بخش از سوی قهرمان فیلم تنها لحظاتی پس از به قتل رسیدن. اگر این فیلم را به دو نیمه تقسیم کنیم بنظر من یک نیمه آن تمام فیلم منهای سکانس پایانی است و نیمه دیگر همین سکانس کوتاه و پایانی فیلم می باشد ( البته این یک نظر کاملا شخصی می باشد).  پایانی کوتاه و زیبا . فکر نمی کنم بتوان پایان دیگری برای این فیلم متصور گردید. پایانی تلخ اما جذاب برای دو هنرپیشه اصلی فیلم که در چند ثانیه پایانی فیلم به فاصله ای اندک بدست یکدیگر به قتل می رسند.

عرض سلام و ادب دارم،

می دانیم که موضوع های تاریخی یکی از پرکاربردترین زمینه های داستانی برای فیلم سازان و کارگردانان مطرح تاریخ سینما بوده است و کمتر کارگردان برجسته ایست که حداقل یک فیلم با درونمایۀ وقایع تاریخی نساخته باشد. لذا جای آن داشت که خیلی پیشتر جستاری برای پرداختن به فیلم های تاریخی در انجمن ایجاد گردد و فیلم های خوبی که با این محتوا در طی بیش از یک قرن تولید شده، به علاقه مندان معرفی شود. البتّه چنان که از عنوان جستار بر می آید، اقتباس ها و داستان های ابداع شده توسط ذهن نویسندگان در این بحث نمی گنجد.

ضمناً از بزرگواران بخش دوبله خواهش می کنم پس از معرفی فیلم ها در صورتی که گروه دوبلاژ فیلم را به خاطر می آورند، از ذکر نام ایشان دریغ نفرمایند.

به عنوان آغازگر این جستار فیلم الکساندر نِفسکی(گرچه Невский یا Nevsky نوشته می شود امّا در زبان روسی واو ساکن ف تلفّظ می گردد) را که از شبکه های سیما نیز بارها پخش شده(من اولین با در برنامۀ هنر هفتم دیدم)، معرّفی می کنم.

الکساندر نفسکی

کشور: اتّحاد جماهیر شوروی

سال تولید: 1938 

زمان: 111 دقیقه

کارگردان: سرگی آیزنشتاین، دیمیتری واسیلیف

هنرمندان: نیکلای چرکاسف(الکساندر نفسکی)، نیکلای اوخلوپکف(واسیلی بوسلایف)، آندری آبریکوزوف(گاوریلو اولکسیچ)

مقدّمه: این فیلم که تولیدش حدود 10 سال به طول انجامیده ، نهایتاً مقارن با آخرین روزهای آرامش پیش از طوفان(جنگ جهانی دوّم) اکران می شود. با سر زدن به سایت هایی مانند ویکیپدیا متوجّه می شویم که این فیلم اثر پر سر و صدایی در آن روزگار بوده و مورد حملات شدیدی تا به امروز قرار گرفته است. حتّی برخی معتقدند که این فیلم تا حدودی تحت تأثیر روابط تیرۀ آلمان هیتلری و شوروی استالینی بوده است و کلاه خودهای شوالیه های تویتونیک، نمادی از کلاه سربازان آلمانی در جنگ جهانی اوّل است.

]

از دیگر سو منتقدان غربی فیلم، این اثر را یک حملۀ گسترده به کلیسای کاتولیک و مقام روحانیّت این کلیسا تلقّی کرده اند،(با نشان دادن صحنه های جنایات کشیش ها و شوالیه های صلیبی در سوزاندن پیران و کودکان)، که البتّه حداقل ما شرقی ها سبعیّت ایشان را در جنگ های صلیبی از خاطر نبرده ایم و نمی توان این ادّعای منتقدان غربی را کاملاً غیرمغرضانه و بیطرفانه دانست.

از انتقادهای دیگر به این فیلم، بزرگ نشان دادن الکساندر و سعی در مشابه سازی وی با استالین است، که البتّه این مورد را نمی توان انکار کرد. همچنین نشان دادن زنان در صف رزمندگان نیز در راستای اهداف حکومت کمونیستی است.

صحنۀ جنگ این فیلم که حدود نیم ساعت به طول می انجامد با توجه به امکانات زمان ساخت فیلم بسیار استادانه طراحی شده و مورد تقلید نیز قرار گرفته است. تعدادی از فیلم هایی که در ادوار بعدی با الهام از صحنه های جنگ روی یخ در این فیلم، صحنه هایی مشابه ارائه داده اند عبارتند از: دکتر ژیواگو(1965)، ذهن یک میلیارد دلاری(1967)، اسلحۀ بربرها(1982)، مولان(1998)، آرتورشاه(2004).

خلاصه: الکساندر زمانی بر اریکۀ قدرت تکیه می زند که روسیه دو دشمن عمده دارد، در مناطق جنوبی زوچیین اولس(ایل های طلایی) که باقیماندۀ مغولان هستند و الکساندر باید هر ساله به آنان خراج و رعایای خود را به عنوان برده بدهد و دیگری شوالیه های تویتونیک که ژرمن تبارند و در لهستان و آلمان نفوذ دارند و تحت لوای مذهب کاتولیک مناطق غربی روسیه را آماج حملات خود قرار می دهند.

الکساندر پس از حملۀ صلیبی ها به پسکف، نیروهای خود را بسیج کرده و با آنها درگیر می شود و در ابتکاری آنها را به سوی دریاچۀ یخ زدۀ پسکف می کشاند و یخ شکسته و صلیبی ها غرق می شوند.

لینک فیلم: h t t p : / / w w w . y o u t u b e.com/watch?v=mr3S6ItLMTo

لینک اسکرین شات:  http://s5.picofile.com/file/8167160676/alx.jpg

گاهی وقتی جستارهای قدیمی کافه را مرور می کنم خود را بدشناس می پندارم که چرا در دوران طلایی کافه در بحث و تبادل نظرهای  داغ دوستان از وجود چنین سایتی بی اطلاع بودم.

این روزها کافه کمی تا قسمتی خلوت است. از نوشته ها و تحقیقات عمیق منصور خان خبری نیست. بحث های آتشین دوستان دوبله کمرنگ شده. و بجز بخشهای مربوط به موسیقی که آنهم به لطف چند عضو فعال و بخش دایره المعارف دوبله ( آنهم به لطف ایرج و محمد و جیسون بورن محترم  و گاهی سایر دوستان) سایر بخشها اون حرارت و پویایی سابق را ندارد.

گاهی اوقات فکر می کنم شاید دیگه سوژه های بکر و ناب در خصوص سینمای کلاسیک وجود ندارند که دوستان در خصوصش بحث کنند. و گاهی هم با خود می گویم شاید دوستان در پیچ و خم شرایط سخت اقتصادی حاکم بر خانواده ها فرصت سر زدن به کافه را ندارند. و گاهی هم .......

هرز گاهی سعی میکنم با مطرح کردن برخی از سوژه ها دوستان را به دور یکی از میزهای کافه جمع کنم تا شاید لب به سخن باز کنند و از میزهای کافه غبارزدائی نمایند. اما صریح بگم به تنهایی زورم نمیرسه .....

بگذریم با این مقدمه خواستم عرض کنم مدتها بود که در فکر استارت چنین جستاری بودم. در خصوص کارآگاهان ماندگار سینما و تلویزیون در این کافه بصورت پراکنده در تاپیکهای مختلف یاد گردیده است. حتی گل سر سبدشون خود دارای یک تاپیک اختصاصی بنام اسطوره شرلوک هلمز می باشد.

این تاپیک را با این هدف ایجاد نمودم تا با مشارکت دوستان به سراغ کارآگاهان ماندگار هنر هفتم ( که تعدادشان کم هم نیست ) برویم و با معرفی هریک از آنان دوستان چنانچه خاطره و یا ناگفته ای از آنان داشتند را با سایر اعضا به اشتراک بگذارند تا اطلاعات مربوط به این کارآگاهان در این کافه بصورت یکجا به نظم درآید. من سعی می کنم ابتدا با کارآگاهان بسیار قدیمی شروع کنم . امیدوارم دوستان خبره در بخش دوبله هم چنانچه اطلاعاتی از اسامی گویندگان این کارآگاهان داشتند مضایقه ننمایند.

ارادتمند

بروبیکر

فیلم در یک نگاه

دیدار موسیلینی - Benito Mussolini - با هیتلر - Adolf Hitler - برای طرح نقشه ربودن چرچیل - Winston Churchill -

تیتراژ بسیار زیبای آغاز فیلم ...

افسران رده بالا، دریاسالارکاناریس - Admiral Wilhelm Canaris - و کلنل رادل -  Colonel (oberst) Max Radl - در مورد طرح هیملر - Heinrich Luitpold Himmler - بحث می کنند

در جستجوی روزنه نفوذ ...

اشتاینر - Colonel (oberst) Steiner - و دستیارش هانس - Hans - با  افراد خود در حال بازگشت از ماموریت به ماموریتی دیگر و ... ( To Different Destination )

در یک توقفگاه و ایستگاه قطار، او سعی در نجات جان یک زندانی را دارد

و بحث و جدلی خطرناک با یک افسر اس اس ...

کلنل رادل در جستجوی یافتن نفرات عملیات است

طرح نقشه به اشتاینر داده میشود

Donald Sutherland در نقش Liam Devlin رابط نفوذی زودتر اعزام میشود

غوطه ور در افکار و نگران از حوادث آینده  ...

افراد در پی تدارکات ماموریت

بدرقه و آخرین دیدار ...

رابط ها هم را می یابند

آشنایی با یکی از اهالی بنام مولی با بازی Jenny Agutter

نقطه ای کور و خلوت برای ارتباط رادیویی جهت پیاده شدن نیروها

عملیات چتربازان ... مانوری کامل و زیبا ( هواپیمای C- 47 با علائم متفقین که در جنگ جهانی بصورت گسترده مورد استفاده قرار گرفت )

در پوشش دسته چتر بازان لهستانی مشغول انجام تمرین نظامی ...

لو رفتن عملیات در طی نجات جان یکی از کودکان

اهالی دهکده در کلیسا جمع و ...

به گروگان گرفته میشوند

Jean Marsh در نقش جونا گری - Joanna Grey - سعی در جلوگیری از افشای عملیات را دارد

فرمانده یگان امریکایی که برای دستگبری زن جاسوس آمده خود توسط او کشته میشود و ...

و زن خود نیز ...

مقاومت و موضع گیری جدید، هنگامی که ورق برگشته است

اهالی آزاد می شوند . مادر کودک از اشتاینر تشکر میکند - کلنل ! ... من نمیدانم اینها برای چیست ؟ ... من برای شما آرزوی موفقیت نمیکنم اما برای نجات جان فرزندم از شما ممنونم

افراد زخمی ...

اما وفادار به فرمانده ...

عزیمت برای نقشه جدید از مسیر مخفی

دستیار کلنل رادل پیام قایق نجات -  E-Boot - را برای او می خواند " عملیت شکست خورده است ! ... فقط یک زخمی باقیمانده ... "

مقهور سرنوشت ...

و اندکی قبل از اعدام ...

 و اشتاینر ... هنوز در پی انجام ماموریت است

با سختی به مقر نخست وزیر میرسد ...

به زغم خود چرچیل را می یابد . میکشد و کشته می شود

نقشه شکست خورده و دیگر همه چیز تمام شده است . آخرین نامه از Liam Devlin که خود با خوش شانسی می گریزد .

officer oberst -  Kurt Steiner                                   

Commanding The 12th Parachute Detachment

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

INDEX.A : تیتراژ ابتدایی   

http://www.4shared.com/video/XaYyq-Bnba/INDEXA.html

INDEX.B : سکانسهایی از فیلم

http://www.4shared.com/video/1rhWaHr5ba/...http://www.4shared.com/video/1rhWaHr5ba/TheEagleHasLanded

http://www.4shared.com/video/lfDaqJvDce/...http://www.4shared.com/video/lfDaqJvDce/TheEagleHasLanded

http://www.4shared.com/video/LmqKSIzuce/...http://www.4shared.com/video/LmqKSIzuce/TheEagleHasLanded

.

.

*****************************************************

سوپرمن ،بتمن،مرد عنکبوتی،مردان ایکس،هالک،مرد آهنی،فانوس سبز ،300 ،کنستانتین،کاپیتان آمریکا،باک راجرز،تن تن و.... ،خیلی وقت که نه ولی نزدیک به دو دهه است که کمیک استریپ پهنه سینما را عرصه یکه تازی خودنموده است و باگذشت دو دهه دیگر کمیک استریپ 200سال شده که وارد دنیای انسان ها گشته است! امّا به راستی کمیک استریپ چیست؟از کجا آمد و چرا وچگونه اینهمه ابهت واهمیت یافت؟

***********************************

نقاشی بعبارتی زبان خاموش انسان است گاهی میتوان با یک شکل کوچک پرمفهوم ترین جملات را بگوش جان مخاطبان رساند.برای همین بشراز دیر باز با تصویر میانه خوبی داشته است. .اگرچه شرح روایت و بیان ماجراها به زبان تصویر و بعضاً با استفاده از دیالوگ‌ها، به زمان مصر باستان بر می‌گردد اما حتی انسان‌های نخستین نیزبا گذشت هزاران سال، هنوز باتصاویر موجود بر دیوار غارها، با ما سخن میگویند. 

کمیک استریپ comic stripچیست؟ 

"کمیک‌استریپ "یا داستان مصور که بعضا آن را هنر نهم میخوانند ،از تلفیق دو واژه "کمیک" و  "استریپ" حاصل شده است.کمیک comic به معنای مضحک است و با واژهٔ کمدی comedy هم خوانواده می باشد. استریپ strip نیز به معنای نوار یا باند است. معمولاً در چنین شیوه ای تصاویر گرافیکی متعددی با موضوع واحد، در پی یکدیگر می آیند و داستانی را کامل می کنند به عبارتی  می‌توان گفت کمیک‌استریپ مجموعه‌ای است از نقاشی‌ها ‌و تصاویر دنباله‌دار که یک داستان را روایت می‌کند در این نمونه روایی، نوشته و ادبیات خلاصه می‌شود در فضاهای بالونی یا ابر مانند بین تصاویر و اینها عموما از زبان شخصیت‌های داستان نوشته می‌شوند، برای غافلگیری از علامت تعجب روی سرها استفاده شده و برخی از لغات مثل تالاپ تولوپ و آخ و واخ- برای بیان حالات یا ضربات استفاده میگردد.

 نکته بسیار مهمی که در مبحث کمیک استریپ ناگفته مانده این است که واژهٔ کمیک، مفهوم اصلی خود به معنای مضحک را از دست داده است. توضیح اینکه در دهه نخست تولد این هنر، تمام موضوعات کمیک استریپ، کمدی بود ولی بعدها بسته به ذوق و سلیقه متقاضیان، موضوعات دیگری پیدا کرد که با صفت خشونت و هیجان، قابل توصیف بود در حال حاضر باید پذیرفت که واژه کمیک  معنای دومی را نیز به خود داده است  معنای دوم کلمه نقاشی های متعدد با موضوع واحد است.برای اطمینان خاطر می توانید به فرهنگ آکسفورد نیز مراجعه ای داشته باشید. در آنجا، واژه کمیک را به معنای "داستان مصور دنباله دار" نیز آورده است. بنابراین می توان معنای اولیه کلمه کمیک را کنار بگذاریم و آن را به صورتی کلی تر، یعنی "مجموعه ای از نقاشی های متعدد با موضوع واحد" در نظر بگیریم و کسی که کمیک را نقاشی میکند ، کارتونیست بنامیم.

 «کمیک استریپ همان هنر متوالی است.» ویلیام آیسنر-کارتونیست

****************

خاستگاه داستان مصور یا کمیک‌استریپ از کشور آلمان و انگلستان بود.  اگر چه "ویلیام هوگارت انگلیسی در قرن ۱۸ میلادی برای نخستین بار کاریکاتورهایی با روایات دنباله‌دار طراحی کرد اما گفته می شود که اولین کمیک استریپ چاپ شده تاریخ « ماجراهای اُبادیا اُلدباک Adventures of Obadiah Oldbuck » نام داشته است که اول بار در سال ۱۸۳۷ به زبان انگلیسی وسپس به چند زبان مختلف اروپایی چاپ شد خالق این کمیک استریپ رادولف توپفر نویسنده معلم وکارتونیست از کشور سوئیس بود و عملاً وی را با عنوان پدر کمیک‌استریپ مدرن می‌شناسند.

 در سال ۱۹۲۰ بلژیک از جمله کشورهایی بود که در مقیاس بالایی به انتشار داستان مصور پرداخت. از معروف‌ترین داستان‌های مصور جهان که در سال ۱۹۲۹ و ابتدا در روزنامه‌های بروکسل چاپ شد "ماجراهای تن تن و میلو" بود. نویسنده داستان‌های تن تن شخصی بود با نام مستعار "هرژه". ماجراهای تن تن تا به امروز یکی از مشهورترین و محبوب‌ترین داستان‌های مصور اروپایی است که بصورت فیلم سنمایی وانیمیشن نیز در آمده است .

البته کمیک استریپ ها گرچه عمدتا نقاشیهای دنباله دار هستند اما گاهی دیده شده با تصاویر واقعی نیز کمیک استریپی خلاقانه ساخته شده است.دراینصورت آنرا فتو کمیک استریپ میخوانیم.

 در چند دهه گذشته ، کمیک استریپ ها در یک سمت و سینما و تلوزیون در سوی دیگر تأثیرات متقابلی را روی یکدیگر گذارده اند. زمانی که صنعت تولید فیلم در یک کشور ، دوران رکود خود را طی می کند ؛ کمیک استریپ می تواند به یاری آن بشتابد و حتی در مواقعی جایگزین شود و ضعف ها را پوشش دهد. بر عکس در زمان رونق فیلم سازی ، کمیک استریپ به عنوان مدیومی مستقل به مسیر خود ادامه داده و بعنوان مکمل یا حتی رقیب انیمیشن مطرح می شودیا از آن یاری میجوید،مثلا با ناطق شدن سینما و محبوبیت  ناشرین كمیك استریپ که به دنبال یافتن كاراكترهای جدیدبودند و شخصیت های كارتونی معروفی همچون باگزبانی و میكی ماوس تام و جری را به عناوین مصور خود اضافه كردند.

 كردند سپس با تکامل هرچه بیشتر روایات سینمایی‏ توسط هنرمندانی مانند گریفیث،هاوکز، لانگ و هیچکاک،ساختار روایی و بصری‏ کمیک‏ها تحول پیدا کرد و سینمایی‏تر شد. نسل طلایی هنرمندان کمیک مثل باب گین‏ و استیو دیتکو به شدت تحت تاثیر تحولات‏ روایی و تصویری سینما بودند.سینمای‏ اکسپریسونیستی آمریکایی‏ که در فیلم‏های نوار و کانگستری نمود یافته‏ بود.تأثیر فراوانی بر فضاسازی و کادرهای‏ کمیک‏ها گذاشت.گاتهام سیتی بتمن،با خیابان‏های تیره و تار و آدم‏های بارانی بلند و کلاه‏شاپو به سر از مهم‏ترین نمونه‏های‏ این تاثیرگذاری است.

 اما همانگونه که در ابتدا اشاره شد،این مبحث بیشتر روی تاثیر کمیک استریپها بر انیمیشن و بالاخص فیلمهای سینمایی تمرکز دارد. دراین رابطه شاید اولین و مهمترین کمکی که یک تهیه کننده انیمیشن یا فیلم می تواند از سوی داستان های کمیک استریپ دریافت کند ؛ ایده و دستمایه اولیه برای شروع به کار یا حتی داستان کاملاً آماده برای تولید باشد!...کتاب های کمیک ، داستان های مصور دنباله دار و رمان های گرافیکی از جمله آسان ترین و بهترین مواد خام برای تولید انیمیشن وفیلم هستند.

تابستان هرسال در شهر سن دیه گو همایشی به نام comic - con برگزار میشود که بزرگترین گردهمایی در زمینه کتاب ها و مجلات مصور دنباله دار در جهان بشمار می رود. در این نمایشگاه مالکیت بسیاری از داستان ها به شبکه ها و استودیو های فیلم سازی فروخته شده اند که آثاری از قبیل ماسک و اسپاون از آن جمله اند.

 دراین جستار بیشتر سعی براین است که فیلمهای به یادماندنی اقتباسی از کمیکها با همت وهمیاری شما عزیزان مورد بررسی قرار گیرند.پیشاپیش از بانوی عزیز جهت هماهنگی وراهنمایهایشان سپاسگزارم .البته یک سورپرایز هم برای خوانندگان گرامی از آرشیو مجلات مادرمحترمه درنظر گرفته ام اولین سری های فوتو استریپ هایی رومانتیک وبس زیبا که در شماره های نخست مجله اطلاعات جوانان در دهه 30 بچاپ رسیده بود که در حال مرمت گرافیکی آن بوده به محض آماده شدن تقدیم حضور میگردد.

با احترام ... لمپرت

________________________

منابع : نشریه پیل بان( مقالات آقای مهدی ترابی مهربانی) - ویکی پدیای پارسی وانگلیسی - فصلنامه انیمیشن خط خطی سال دوم شماره 3و4 - سایت خط ورنگ -سایت دوبله بازار- انجمن animparadise -جدید آن لاین - انجمن تخصصی هنرهای دیجیتال

.......................................................................................................................................

هفت وهشت سال شاید بیش نداشتم که جوزی ویلز یاغی قامت مردانگی اش را راست کرد تا به جنگ چکمه قرمز ها برود.دریافت کودکانه ی من در آن روزگار از مفهوم  قهرمان شاید با همین فیلم شکل گرفت ،دریافتی که در این سال ها هرچند پخته تر شده است اما اساس وبن لادش همان دریافت کودکانه است از این جمله ی مرد یاغی که به پیرمرد سرخ پوست گفت((زندگی کوتاه با عذت بهتره از زندگی طولانی با ذلت)).همین بود سحر وافسون همین بود.ستیهندگی ونستوهی .این که دار دنیا آن قدر ارزش ندارد که بخواهی در برابر ظلم وستم سر خم کنی وتن به ذلت بدهی.یا بالاتر از آن  گفته ی سالار شهیدمان که فرمود(( زندگی با ستمگران  برای من کسالت آور است.))بعد ها این مفهوم اساسی را در تمام فیلم ها جستم.هر فیلمی را که دیدم(فرق نمی کرد در چه ژانری)از خود می پرسیدم جوزی ویلزش کجاست؟

الیاده سخن از زمان مقدسی می گفت که انسان ها چون گمشده ی در پی آن هستند.زمان نخستین،زمان بی زمانی،زمان اساطیر.در طول قرون هیچ قشری چون هنرمندان ارتباط خود را با اساطیر حفظ نکردند.پیشرفت های بشر در علم ودانش موجب کمرنگ شدن نقش اساطیر ،قهرمانا ن و خدایان در زندگی انسان شد.همان گونه که معرفت جبلاوی را کشت علم ودانش باورهای پیشین آدمی را نابود کرد.نظریه تکامل باورهای هزاران ساله ی آدمی را مبنی بر آن که ملک بوده است و فردوس برین جایش سخت متزلزل کرد .انسان عصر نوین دیگر می گفت((نسل میمونم وافسانه بود از خاکم)) در چنین روزگاری اما هنرمندان چون نیاکانشان در زمان اساطیر جولان می دهند.در عرصه ی هنر وشاید شعر به گونه ی خاص هم چنان جهان طبیعت همان مفهوم اساطیری خود را داراست.هر عنصری زنده است .سنگ ها سخن می گویند ودرختان راه می روند وگل ها می خندند ،آتش همان آتش جانداری است که اگر خاموشش کنی کشته ای اورا.هنرمند اساطیری می اندیشد واز این رو شاید بی ربط نباشد که عده ای هنرمندانی را موفق می دانند که اسطوره سازی کرده باشند.در روزگاری که آدمی ترجیح می دهد خود را خویش انتر وبوزینه بداند نه بزم نشین جشن خدایان یا وارث دارالسلام هنرمند به یاد روزگار بهی مداح زمانه ای ست که دیگر نیست .چیزی بالا تر ووالاتر از اندیشه ی مردمان هم عصرش و مگر جز این است که هنر باید  فراتر از زندگی معمول باشد.

آن که قهرمان پروری می کند(واین عبارت بر خلاف ظاهر ساده اش محتمل چندین وجه پیچیده است که گاه هجو وقهرمان ستیزی را نیز در خود جای می دهد) به یاد اساطیر است.به یاد قهرمانان وپهلوانانی که تجلی آمال آدمی بوده اند .سر جیو لئونه باری گفته بود((سینما کارخانه ی اسطوره سازی است))این قهرمان اسطوره ای اما در دنیای سینما وادبیات نمود های متفاوتی دارند.گاه چون سمک عیار مردی چنان ریز جسه اند که به مشتی نقش زمین می شوندوگاه کوهی از عضلات در هم پیچیده.بعضا مانند سانجروی سامورایی رندی هستند که بیش تر از زور بازو از حیله وفریب سود می جویند وگاه قهرمانی که یک تنه چندین وچند تن را از میان بر می دارند.گاهی قهرمان ما قهرمان اصول است .پای آنچه فکر می کند درست است می ایستد وحتی از خون خود نثار کردن در راه اصولش دریغ ندارد.گاه قهرمان رشد است .انسانی بزدل شاید که قهرمانی بی باک می شود.یا ظالمی که در نهایت به یاری مظلومان می شتابد.حتی ضد قهرمانان نیز در این جرگه جای می گیرند.در پلیدی وتباهی نیز می توان به چنان پایه ای رسید که اسطوره شد.

در سلسله نوشتاری برآنم تا به تبیین قهرمان وجایگاه او در سینما وادبیات بپردازم .منظور از قهرمان نه به معنی عام یعنی شخصیت اصلی داستان بلکه به معنی فردی فعال و خواهان تغیر است که با گام های او صدای چکاچاک شمشیر وصفیر گلوله ها به گوش می رسد.آن چنان که در فیلم روزی روزگاری در غرب شایان راه زن به بیوه ی مک بین در باره ی مرد بدون نام (ساز دهنی با بازی چارلز برانسون)گفت ((در وجود آدمایی مثل اون چیزی هست که به مرگ مربوط می شه))

در این جا از دیگر بزرگان کافه استدعا دارم تا با نوشته های خود این بخش را پر بار کنند.

سینمای معناگرا علاوه بر بیان صورت و واقعیت طبیعت بشر و جهان او، به تحلیل و بررسی باطن و معنای آنها می پردازد، سینمای معناگرا ، پرداختن به واقعیت رمز آلود هستی را با گرایش به کمال را در پیش می گیرد. لذا ذات و جوهر ارزش های تمدن بشری ، به نحوی که مورد اقبال همه تمدن های جهان باشد ، موضوع کار سینمای معناگرا است . در سینمای معناگرا واقعیت های رمزآلود، به طور حتم رمز گشایی نمی شوند ولی راه هایی برای رمز گشایی آن پیشنهاد می شود. سینمای معناگرا، سوال را در ذهن مخاطب شکل می دهد و مخاطب با توجه به درک خود به پیدا کردن پاسخی برای پرسش ترغیب می شود. این نوع سینما به دنبال تعالی بخشی به زندگی روزمره انسان است و در آن نشانه های دینی و الهی یافت می شود. اگر چه ممکن است برخی از این نوع سینما برای پیشبرد نگرش ها و نظریه های فلسفی خود در باب خداشناسی و انسان شناسی، استفاده کنند.شاید برخی فکر کنند، که سینما معناگرا یه گونه یا ژانر باشد، اما معناگرایی یک رویکرد مضمونی و محتوایی است، معنا توسط سینما و ابزار آن منتقل می شود.

موضوع سینمای معناگرا با تاکید اداره سینمایی کشور در اوایل دهه 80 آغاز شد، اگرچه از دهه 60 با تبلیغ فیلمسازانی چون آندره تارکوفسکی ، این واژه نقل محافل شده بود. در ایران بارها از این نوع سینما استفاده شده، فیلمسازان بسیاری به سراغ این نوع سینما رفتند، اما معمولا با محدودیت هایی مواجه شدند یا سینمای معناگرا را به طور صحیح نشناختند، مسائل سیاسی و دینی اغراق شده معمولا مانع یک فیلم معناگرای خوب شده است. از معدود فیلم های معناگرا در سینمای ایران می توان به طبیعت بی جان شهید ثالث اساره کرد که بارها مورد کم توجهی قرار گرفته است.

از کارگردانان صاحب سبک در این نوع سینما میتوان به آندره تارکوفسکی، روبر برسون ، استنلی کوبریک، کریستف کیشلوفسکی ،اینگمار برگمن، تئودور درایر، میکل آنجلو آنتونیونی، لوییس بونوئل و ... اشاره کرد.

آندره تارکوفسکی، از بزرگان سینمای معناگرا

در این بخش سعی می کنیم با معرفی فیلمسازان معناگرا و آثار آنها ، قدمی هرچند کوچک در بالا بردن سطح کافه کلاسیک بر داریم.با توجه به پتانسیل بالای دوستان کافه در دانش سینمایی امیدوارم این بخش مانند بسیاری بخش های دیگر مورد استقبال نویسندگان قرار گیرد.

عنوان بحث به اندازه کافی گویا هست. می خواهیم به تشکیک در انگاره های کلاسیک رسوب شده بپردازیم. طرح پرسش هایی مثل: آیا همشهری کین -هنوز هم- بهترین فیلم تاریخ سینماست؟ آیا پانتئون کلاسیک نشین ها -هاکس و والش و فورد و هیچکاک و مینه لی و ...- هنوز هم ارج سابق خود را در تاریخ سینما دارند؟ آیا کازابلانکا ....؟ (ببخشید اینیکی خطری است! انشاالله به موقعش)

*************************

برای شروع ، سراغ اسطوره فیلمهای کلاسیک یعنی همشهری کین می روم و امیدوارم دوستان هم نسبت به این نظر من واکنش نشان دهند. به چند دلیل همشهری کین را دوست ندارم و آن را اثری بیش از حد بها داده شده در تاریخ سینما می دانم:

1- از نظر اخلاقی : این فیلم به قصد ترور شخصیت یکی از مشاهیر آن دوران ساخته شده. تصویری تخت از او به عنوان شخصیتی متفرعن و مالامال از عقده های سرکوب شده و کمبودهای روانی! چنین تصویری از یکی از افراد خودساخته دوران خود که خدمات زیادی به هنر سینما و ادبیات (با حمایت از شخصیت هایی چون چاپلین ، همینگوی و فاکنر) کرده دور از معیارهای اخلاقی است. هر چند قطعا ویلیام راندولف هرست نه شخصیتی معصوم بوده ، نه دوست داشتنی. اما با مقایسه میان او و دستاوردهایش  با دستاوردهای فرصت طلبان معاصر (نظیر تد ترنر) به برجستگی های شخصیت هرست پی می بریم. پیتر باگدانویچ در فیلم میوی گربه (2001) تصویری نسبتا واقعی تر از وی به دست داده.

2- از نظر سینمایی : به نظرم درباره نقش اورسون ولز در این فیلم زیادی اغراق شده است. بسیاری از نوآوری هایی که در تاریخ سینما اولین بارش را به این فیلم نسبت می دهند ، پیش از آن اجرا شده بودند. به عنوان مثال تکنیک عمق میدان پیش تر در فیلم راه طولانی به سوی خانه (جان فورد) به کار رفته بود که از قضا فیلمبردار آن هم گرگ تولند بوده! غیر از آن فیلم ریتم کسل کننده ای دارد و بازی بازیگران (به خصوص اورسون ولز) به خصوص وقتی با دستاوردهای بازیگران نسل اکتورز استدیو مقایسه شود ، به شدت تصنعی و آمیخته با خودشیفتگی و میل به جلوه گری است.

3- از نظر مضمونی : به لحاظ محتوایی این فیلم به شدت عقب مانده است! در شخصیت پردازی کاراکتر اصلی اش کمترین انعطافی دیده نمی شود. هر چند فیلم ادعا می کند که دارد که این شخصیت را از منظرهای متعددی (منظر شخصیتهای مختلف) بررسی می کند ، اما این روایات دقیقا در امتداد هم و در تکمیل همین شخصیت تخت هستند. این فیلم از نسبی گرایی حقیقت که یکی از پذیرفته ترین اصول فکری است سهمی نبرده. این را مقایسه کنید با نگرش مترقی فیلم راشومون (اکوتاگاوا/کوروساوا) که یک واقعه از از منظرهای مختلف روایت کرده و در نهایت شخصیت هایش را ناامید از یافتن حقیقت سرگردان زیر باران رها می کند! همشهری کین هرچند ادعا می کند که راز زندگی کین ناگشوده ماند ، اما با نشان دادن سورتمه و رمزگشایی کلمه رزباد ، به تماشاگرش نتیجه ای کاملا قطعی میدهد که این نشانه معصومیت و کودکی درون کین است! و شخصیت متفرعن و متکبری چون کین هم کودک درونی دارد که اگر از آن خوب مراقبت شود به راه خطا نمی رود!! "فرضیه کودک درون" ابدا از عمق فلسفی برخوردار نیست و روانکاوی جدید هم آن را جدی نمی گیرد ، در عوض دستمایه ای برای تبلیغ رویاها و معصومیت و بلاهت امریکایی است که سینمای هالیوود هم در سالهای متمادی از تبلیغ آن دریغ نداشته است (فارست گامپ یه عنوان مثال)