از ناصرالدین‌شاه منقول است که به یکی از مستشرقان جمله‌ای با این مضمون گفته بوده است" شاهنامه کتاب تاریخ است، آن را مطالعه کن"

این ادّعای ناصرالدّین‌شاه کلام کاملاً درستی است گرچه در ایران و به طور کلی در میان مورّخان دو قرن اخیر، چندان جدّی گرفته نشده است. معاصر فردوسی و قبل و بعد از وی نیز روایات مشابه در کتب تاریخ مورّخان ایرانی وجود دارد و خصیصه اثر ارزشمند فردوسی، جمع‌آوری و تدوین و تنظیم(به نظم درآوردن) آن است. درست است که بخشی از روایت فردوسی با مضامین افسانه‌ای و اسطوره گرایی درآمیخته است ولی همان قسمت‌ها هم قابل تطابق با نکات مجهول تاریخ است.

زمانی فردوسی از ایران و وطن می‌گفت که شاید مفهوم زبان، وطن و ایران بین قشر وسیعی از مردم ایران‌زمین، رنگ باخته بود. فردوسی نه تنها تاریخ ایران بلکه به تاریخ بسیاری از اقوام مرتبط با ایران، در کشورها و مناطق دیگر، از قبیل توران، روم، یمن، چین، سکاها و  حتی روس و خزر نیز می‌پردازد.

غرض از این مقدمه چه بود؟ چندی پیش خانمی که به عنوان طنزپرداز فضای مجازی شناخته می‌شود(گرچه فعالیت ایشان از منظر ادبی بیشتر مصداق هجو و هزل است تا طنز)، الفاظ رکیکی را در مورد فردوسی بکار برد و همان موقع با واکنشهایی مواجه شد، ولی به سبب جهت‌گیری سیاسی ایشان، جمع قابل توجهی از مردم نیز بی‌تفاوت از کنار توهین‌های ایشان گذشتند و یا حتّی روشنفکرمآبانه اقدام وی را مطابق آزادی بیان دانستند. چندی است مصداق وطن و وطن‌پرستی در بین ایرانیان داخل و خارج میهن، محل بحث و اختلاف‌نظر شده است و شاید تاختن به مفاخر ایران در آستانه بروز این اختلاف‌نظرها اتفاقی نباشد، چرا که در تمامی کشورها و در گذشته نه چندان دور در ایران، مفهوم وطن‌پرستی محل اختلاف نظر نبود. لوث تلاش‌های مفاخر میهن پرست معاصر، سالهاست رواج دارد ولی سنگ‌اندازی به ساحت فردوسی امری عجیب و بی‌سابقه محسوب می‌شود، گرچه فردوسی و شاهنامه‌اش در ادبیات ایران دریایی است که به پوز سگ نجس نمی‌شود و سنگ بدگوهر اگر کاسه زرین بشکند، قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود، اما این بی‌حرمتی، قابل تامل است. در ابیات فردوسی وطن‌پرستی به معنی کامل کلمه متجلی است. چو ایران نباشد تن من مباد مانفیست تعلق خاطر به وطن است که از منظر  دینی و مذهبی هم پشتوانه دارد. از دیگر ابیات ارزشمند فردوسی که کمتر به مفهوم دقیق آن توجه شده است:"دریغ است ایران که ویران شود/کنام پلنگان و شیران شود" که معنای شود مصرع دوم از بین رفتن و نابودی است نه به معنای گشتن و گردیدن. مفهوم کلی بیت چنین است "مبادا که ایران که خطّه پلنگان و شیران(پهلوانان و شجاعان) است، نابود شود." در شعر فردوسی به اختلافات فرهنگی، مذهبی، شخصی بین حکومت مرکزی و پهلوانان صاحب‌نام نیز پرداخته شده اما در بزنگاه‌ها همواره پهلوانان، جان را برای ایران در خطر افکندند ولو پادشاهان خیره‌سر، نالایق، نادان و ظالم بوده باشند.

در ساختار خانواده‌های قدیم که تعداد اعضاء و شاخه‌های یک خاندان، بسیار گسترده بود، درک فداکاری و ایثار و از خودگذشتگی برای آیندگان، کاملاً بدیهی می‌نمود، امّا امروزه با کوچک شدن خانواده‌ها و فردگرایی افراطی، مفاهیم فوق کمتر ملموس است و معنا و قبح وطن‌فروشی و خیانت به میهن کمرنگ شده است.

از کودکی آموخته‌بودیم و باور دارم وطن مادر ماست و هر تعرضی به آن با هر نیّتی ولو از سوی هم‌نژاد آن سوی مرز، غيرقابل پذیرش است. هم‌وطن با هر عقیده‌ای فرزند مام میهن است و در چنین شرایطی فرزندان یک مادر، شایسته است ورای هر دلگیری و کدورتی، تمام همّ خود را برای حفظ ایران گذارند.