(۱۴۰۱/۱۲/۲۹ عصر ۰۷:۱۵)رابرت نوشته شده:  

قبل از گسترش شبکه‌های تلویزیونی و آمدن اینترنت، آماده شدن ما برای استقبال از عید نوروز حکایتی دیگر داشت. ما با کمترین‌ها شاد می‌شدیم و دل‌خوش...

یک برنامه تلویزیونی دلخواه، یک موسیقی شاد و اسکناس‌های ۱۰ تومانی و ۲۰ تومانی. تازه در اواخر دهه شصت -اگر شخص عیدی‌دهنده خیلی تحویلت می‌گرفت- یک اسکناس ۱۰۰ تومانی تا نخورده که بوی نویی می‌داد، از لای قرآن بیرون می‌آورد و دستت می‌داد! معمولاً اقوام بابا اسکناس نو عیدی می‌دادند و اقوام مامان چند جلد کتاب.

یکی از دغدغه‌های جدی من در نوروزهای این سال‌ها، تهیه و تحویل عیدی مناسب به بچه‌هاست! چه بچه‌های اقوام و چه فرزندان خودم.

اصلاً نوع شادی و رضایت دهه پنجاه و شصتی‌ها با بچه‌های این زمانه به کل متفاوت است. امروزه روز، با تورمی افسار گریخته و وحشتناک، اسکناس‌های میلیون ریالی نیز برای کودکان ارزش و اعتبار خاصی ندارند و با نگاهی تمسخرآمیز دریافت می‌شوند! هر چند اگر عیدی‌دهنده نگون‌بخت، کارمند و یا کارگر و حتی کاسبی خرده‌پا باشد، دخل و خرج همان یک اسکناس هم برایش مهم است!

برنامه‌های تلویزیون -همان طور که با سلیقه ما هم‌خوانی ندارد- به مذاق بیشتر بچه‌ها نیز خوش نمی‌آید و البته دسترسی به منابع مختلف تهیه و تماشای آخرین آثار روز دنیا، اشتهای تصویری‌شان را سیری‌ناپذیر کرده است. انیمیشن‌های ژاپنی قدیمی با داستان‌های کلاسیک، معمولاً برای‌شان جذاب نیست و حتی آثار قدیمی دیسنی که ما برای‌شان سر و دست می‌شکستیم و می‌شکنیم، چندان سر ذوق‌شان نمی‌آورد. بیشتر آنها ترجیح می‌دهند خانه پر سر و صدا، کاپیتان زیر شلواری، تایتان‌های نوجوان و باب اسفنجی را ببینند. آن طور که ما شیفته کتاب بودیم و ساعت‌ها با نوشته‌ها و عکس‌ها و نقاشی‌هایش سرگرم می‌شدیم، جذب کتاب نمی‌شوند و وقت‌شان را صرف آن نمی‌کنند. نه تنها بازی‌های فیزیکی (همچون هفت سنگ، لیله، زوو، گانیه، دزد و پلیس و ...) راضی‌شان نمی‌کند؛ بلکه بازی‌های ساده فکری و حتی تفننی چون منچ، مار و پله و روپولی زود حوصله‌شان را سر می‌برد و کنسول و PS4 و PS5 را بسیار بیشتر ترجیح می‌دهند.

خیلی‌ها معتقدند این تفاوت‌ها از اقتضائات زمانه و اجتناب‌ناپذیر است؛ اما من معتقدم این میزان تفاوت بین نسل‌ها، فقط به خاطر پیشرفت تکنولوژی نیست و عوامل متعدد دیگری همچون اشکالات سیستم آموزش و پرورش و نوع اداره رسانه‌ها توسط مسئولان در این بی‌حوصلگی دخیل هستند.

خلاصه راضی کردن بچه‌ها در این زمانه بسیار سخت، پر زحمت و غالباً تلاشی نافرجام است! اما در کودکی ما داستان خیلی متفاوت بود. به کمترین‌ها دل‌خوش بودیم و بهترین خاطرات‌مان در همان روزها شکل گرفته‌اند...     

دقیقاً دو سال پیش و در این پست شرح مختصری از حال و هوای آن نوروزها نوشتم. شخصاً با خرید یک ویژه‌نامه هفتگی سر ذوق می‌آمدم و تمام لذتم در دید و بازدید اقوام، دریافت عیدی و تماشای تلویزیون خلاصه می‌شد. عیدی‌هایی که اوایل دهه شصت به ۱۰ یا ۲۰ تومان محدود می‌شدند و اواخر دهه شصت به ۱۰۰ تا حداکثر ۲۰۰ تومان... اما دریافت همین مبالغ بسیار لذت‌بخش بود.

از آن بهتر، کتاب‌هایی که خاله و دایی‌ها و گهگاه بعضی اقوام دیگر برای‌مان می‌خریدند و بیشتر محصول کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، کتاب‌های شکوفه (وابسته به انتشارات امیر کبیر) و ... بودند. البته تمام این کتاب‌ها نو نبودند. مخصوصاً خیلی وقت‌ها دایی کوچکترم کتاب‌های قدیمی خودش را به ما هدیه می‌داد که اتفاقاً آنها را بیشتر هم دوست داشتیم. (خوشبختانه و با وجود تمام مصیبت‌های اسباب‌کشی‌های پر شمار و کوچکی منازل، این کتاب‌ها را مثل جان نگاه داشته‌ام.)

بعضی از کتاب‌هایی که در نوروزهای مختلف دهه شصت عیدی گرفتم.

این بازی، عیدی نوروز ۱۳۶۸ از طرف مادرم بود و مدت‌ها با آن سرگرم بودیم! این تصاویر را تقدیم کردم؛ چون به گمانم خاطره مشترک خیلی از ماست.

یک‌یک نوروزهای دهه شصت برای من پر از خاطره است. زندگی ما در آن سال‌ها تحت تأثیر جنگ بود؛ اما باز هم خود را با شرایط وفق می‌دادیم. اما دوست دارم به طور ویژه به نوروزهای ۱۳۶۷ و ۱۳۶۸ اشاره کنم که به دلایلی تمام جزییات آنها در خاطرم مانده است:

در اولی، تحویل سال حدود ۱ ظهر بود و هم‌زمان با تحویل سال، تهران و چند شهر دیگر مورد اصابت موشک قرار گرفتند.* تحویل سال ۱۳۶۸، یکی-دو دقیقه به ۷ بعد ازظهر بود و تفاوت این نوروز با نوروزهای قبل، پایان جنگ هشت ساله عراق و ایران در مرداد سال قبل بود. در واقع ایرانی‌ها پس از سال‌ها، دیگر دغدغه جنگ نداشتند. 

ما هر دو سال، طبق رسم همیشگی به خانه پدربزرگ و مادربزرگ مادری رفتیم. خاله و شوهرش همراه پسر خردسال‌شان می‌آمدند و البته دایی‌ها هم که مجرد بودند، حضور پر رنگی داشتند.

شاید برای بعضی مضحک به نظر برسد؛ اما در یکی از این نوروزها، خوشحالی من به خاطر تماشای  سریال کوچک جنگلی (تولید سال ۱۳۶۶، به کارگردانی بهروز افخمی) بود و من مشتری پر و پا قرص آن بودم! آن زمان سریال‌ها به صورت هفتگی پخش می‌شدند و قسمت اول، همان شب نخستین سال جدید روی آنتن رفت و البته چون در این قسمت، اتفاق تلخ و خشنی رخ نمی‌داد، خاطره خوبی برایم به جا گذاشت. همه دور سفره و سبزی پلو با ماهی و تماشای سریال! آن سال‌ها فقط دو‌ شبکه وجود داشتند و ایام عید بره‌کشان ما بود و می‌توانستیم هر روز پای تلویزیون بنشینیم و فیلم و سریال ببینیم.

از دیگر ویژه برنامه‌های آن سال که دوست دارم به طور مجزا از آن یاد کنم، سینمای کمدی به تهیه‌کنندگی و اجرای جمشید گرگین بود.

سینمای کمدی با تهیه‌کنندگی و اجرای جمشید گرگین

این برنامه سهم بسیار مهمی در شادی ما داشت و برای پخش همه روزه آن لحظه‌شماری می‌کردیم. شاید نسل ما برای اول بار از طریق این برنامه با کمدین‌هایی همچون نورمن ویزدم، ابوت و کاستلو، پیتر سلرز، جری لوییس، برادران مارکس و ... آشنا شد. (هر چند برنامه‌هایی نیز به کمدین‌هایی همچون چارلی چاپلین، هارولوید و لورل و هاردی اختصاص داشت؛ اما این عزیزان از قبل شناخته شده بودند و آثارشان بارها از تلویزیون پخش شده بود.)

در پایان برای تجدید خاطره، دو ویدئوی زیر را ببینید: