در شکل نوشتاری هر زبانی ممکن است، حروفی بدون تلفظ وجود داشته باشد که به علل مختلفی در نگارش یک لغت قرار داده شده است و متون بسیاری در گذر تاریخ با رعایت همین قوانین نگارشی، نوشته شده است. این که هر فردی بر اساس میل شخصی و استدلالات دلخواه خود، لطمه‌ای به این قوانین و سبک نگارش زبان مادری‌اش بزند، اقدامی بدور از فرهنگ و چه بسا عین بی‌فرهنگی است. پرواضح است که زبان محاوره با نوشتار تفاوت دارد و این تفاوت در زبان‌هایی مثل فارسی که قدمت نوشتار در آن‌ها بیشتر است، به تناسب آن قدمت افزایش می‌یابد، چرا که زمان طولانی‌تری بین جنبه رسمی و جنبه گفتاری زبان فاصله افتاده است ولی وفاداری به زبان نوشتاری به عنوان شکل رسمی و درست سخن، موجب می‌شود نه تنها در کلام افراد بافرهنگ، دایره لغات بیشتر و فصاحت چشمگیرتری وجود داشته باشد بلکه مردمان صاحب زبان مشترک علی‌رغم فاصله و دوری بتوانند با یکدیگر بیشتر و بهتر ارتباط برقرار کنند.

Google Translate  یا مترجم گوگل ابزار مفیدی برای ترجمه است که از حدود ۲۰ سال قبل تا به امروز توسعه یافته است. این برنامه پویاست و بر اساس نوشتار کاربران هر زبان بروز رسانی می‌شود. از نکات غم انگیزی که در طی این ۲۰ سال در روند تغییرات این برنامه دیدم این است که گاهی متون کاملاً منطبق بر نوشتار رسمی زبانهای بیگانه را حداقل در آی‌پی های ایرانی به زبان محاوره فارسی ترجمه می‌کند و این در حالی است که ۲۰ سال قبل بعضی لغات زبان روسی به شکل محاوره‌ای را که ترجمه میکرد، امروزه حتی از پیش فرض صفحه کلید گوشی‌های اندروید حذف کرده است و تنها شکل صحیح و کتابی آن را می‌پذیرد و ترجمه می‌کند. این به معنای آن است که چقدر کاربران ایرانی در نوشتار فارسی خودسرانه و بدون پایبندی به حفظ این زبان عمل کرده‌اند. شاید یکی از دلایل این عدم احساس مسئولیت از عدم تعلق خاطر به وطن و فرهنگ نشأت گرفته باشد که البته بسیاری از معضلات فرهنگی و اقتصادی و آموزشی و ... در آن دخیل هستند و صدالبته صدا و سیمایی که آغازگر گفتگوهای لوس دوستانه و خالی از اصول ادبی در گفتار و نوشتار مجریان و گویندگان خبر و زیرنویس‌های برنامه‌های تلویزیونی بود، از همه مقصرتر است، همینطور فرهنگستان ادب پارسی که تکیه‌گاه لفاظان بی‌فرهنگ شده است و تفکرات افیونی عده‌ای را که فقط بر اساس روابط بر تارک آن تکیه زده‌اند را به جامعه منتقل می‌کند. ویران کردن از ساختن، آسان‌تر است. از آفات وبگاه‌های خبری که متون رسمی را با غلط‌های املایی واضح می‌نویسند نیز نباید غافل شد.

از موارد غلطی که فراوان دیده می‌شود، قرار دادن ه در پایان لغت به جای کسره و ع به جای ه است، مثلاً " هر طور شدع برایه خودم یه کتابه زبانه انگلیسی میخرم" این نمونه‌ای از نوشتار در گفتگوهای دوستانه و خصوصی است، از نمونه‌های این رویکرد در وبگاه‌های خبری "چیره‌گی تیم ... بر تیم ..." ، در مورد اخیر، نویسنده دقت نمی‌فرماید که گ در چیرگی جایگزین ه می‌شود و نیازی به نوشتن ه در ترکیب چیره با ی نشانه مصدر نیست.

از دیگر موارد، ابتکار عجیبی است که توسط افراد تحصیل‌کرده و دارای داعیه رجعت به فرهنگ ایرانی، به کار گرفته می‌شود. قیدهای تنوین دار عربی چون واقعاً، عملاً و ... را در متون رسمی به صورت واقعن، عملن و ... می‌نویسند و تصور می‌کنند این کار موجب فارسی کردن این لغات می‌شود و یا روان حکیم فردوسی و پادشاهان درگذشته هخامنشی و ساسانی شاد می‌گردد. در حالی که استفاده از این سبک قیدهای عربی را می‌توان به سادگی و بدون ابداع آیین نگارش من‌درآوردی و با استفاده از روش به کار گرفته شده در قرون گذشته توسط ادیبان بزرگ این مملکت و فرهنگ، کاهش داد. به جای مثلاً می‌توان گفت و نوشت برای نمونه، به جای واقعاً و حقیقتاً می توان گفت و یا حداقل نوشت به درستی یا برای این که کمتر از عربی استفاده شود نوشت به/در واقع یا به/در حقیقت.

از دیگر آسیب‌های رو به افزایش در نوشتار، حذف واو از بعضی واژه‌ها مانند خواهر، خوابیدن، خواستن است. این واژه‌ها فارسی هستند پس چرا قرن‌هاست که با واوی که خوانده نمی‌شود، نوشته شده‌اند؟ پاسخ این پرسش را سالها پیش در جستار پیشنهاد کاربران برای بهبود کافه و ابتدای این جستار داده‌ام ولی تکرار آن ضرری ندارد. برای نمونه خوابیدن را بررسی کنیم. شکل پرکاربردتر این فعل در گذشته خفتن است که خسبیدن نیز شکل دیگری از آن است. تبدیل واو به ب و ف و دال به ت در حالت سکون در بسیاری از واژه‌های فارسی رخ داده است. از طرفی وجود واو در خوابیدن، نشانه‌ای از تلفظی میان اُ و آ در این لغت است که رفته رفته در لهجه‌های مشهورتر فارسی به فراموشی سپرده شده ولی در گویش‌ها و لهجه‌های محلی و خارج از مرزهای فعلی ایران، یافت می‌شود.

کافی است به جای تغییر خودسرانه سبک نوشتاری چند قرن گذشته، در کنار تمام مطالعات خود، کمی بیشتر نوشته‌های ارزشمند بزرگان فرهنگ و ادب این سرزمین را مطالعه و کنکاش کنیم و به درستی و نیکی فارسی را پاس بداریم.