سفر شگفت انگیز

Fantastic Voyage

سفر شگفت انگیز یک کلاسیک علمی تخیلی  محصول 1966 هالیوود به کارگردانی ریچارد فلچر می باشد.

داستان فانتزی فیلم درباره کشف بزرگی است که همزمان دانشمندان آمریکا و شوروی در دوران جنگ سرد به آن نایل آمدند؛ فناوری مینیاتوریزه کردن موجودات... تنها ایراد کار آن است که هیچیک از طرفین قادر به کنترل زمان بازگشت جسم کوچک شده به ابعاد حقیقی نبوده ، این رویداد فقط ظرف 60 دقیقه تحقق پذیر است. کلید حل معما اما دست یک دانشمند چک بنام یان بنش است که مدعی است به راز طولانی کردن این فن شگرف و کارساز دست یافته است. او تحت تدابیر شدید امنیتی به آمریکا آورده می شود اما در راه رسیدن به لابراتوآرهای سری پنتاگون تحت ترور جاسوسان دشمن قرار گرفته و بعلت خونریزی مغزی و بر اثر تشکیل لخته در مغز به کما می رود.

تیمی متشکل از یک مامور بیسیم و غواص ارتش آمریکا چارلز گرانت (استفن بوید) یک دانشمند جراح مغز و اعصاب متخصص کار با لیزر دکتر پیتر دوآل  (جرج کندی) و دستیارش کورا پترسون (راکوئل ولش) و پزشک جراح پنتاگون دکتر مایکلز (دونالد پلیزنس) و یک ناخدای زیردریایی کاپیتان اونز (ویلیام ردفیلد) در یک زیردریایی خاص تحت اشعه دستگاه کوچک کننده قرار می گیرند تا از طریق شاهرگ گردن بنش به مغز او رسیده و لخته را با لیزر منهدم کنند. درحالیکه تنها 60 دقیقه زمان برای انجام اینکار داشته  والا حتی یک ثانیه پس ازیک ساعت با شروع پروسه بازگشت نفرات و زیر دریایی به ابعاد اصلی یا توسط سلولهای دفاعی بدن بنش شناسایی و نابود می شوند یا عملا یان بنش را منهدم می کنند!

درحالیکه در آن دوران هنوز اسکنرها اختراع نشده بودند مسیر حرکت و عملکرد تیم توسط یک ردیاب اتمی توسط محققان نظامی پیگیری می شود. نقشه این است که از راه شریان مغز مستقیم به نقطه ای که لخته در آن گیر افتاده برسند و با لیزر لخته را نابود کنند. اما در همان ابتدا در اثر یک حادثه ناخواسته از سرخرگ به سیاه رگ منتقل و پس از عبوری دشوار از قلب بنش که موقتا ضربان آن را متوقف کرده اند تا زیردریایی به سلامت از داخلش خروج کند، از ریه سر در می آورند! حضور یک خرابکار (جاسوس دوجانبه) در تیم هم سبب بروز اختلالات جدی می شود که یکی از آنها تخلیه مخزن اکسیژن زیردریایی است که گرانت هوشمندانه در حالت غواصی داخل برونشها  اکسیژن را از آلوئولهای ریه به داخل مخزن هدایت می کند و دیگری تخریب دستگاه لیزر است که بازهم گرانت با استفاده از ترانزیستور بیسیم با کمک دکتر دوآل آن را تعمیر می نماید.

در این سفر شگفت انگیز سفینه وارد مجرای لنفاوی می گردد و توسط اجرام فیبری لنفاتیک محاصره و موتورش در محوطه گوش بیمار از کار می افتد که برای پاکسازی گروه از زیر دریایی خارج می شوند تا خروجی های هوای موتور را جرم زدایی کنند. اما با تولید یک صوت ناگهانی ناشی از افتادن قیچی در اتاق عمل پنتاگون یک ارتعاش شدید سبب می شود کورا به سمت سلولهای مویی اندام کورتی در گوش پرتاب و در دام آنها گرفتار می شود گرانت او را نجات میدهد اما هردو توسط سیستم دفاعی بدن بیمار شناسایی و تحت حمله ماکروفاژهای دفاعی  بزحمت خود را به داخل سفینه می کشانند و پرسنل سرآسیمه کورا را از خفگی ناشی از چسبیدن ماکروفاژها نجات می دهند .

بالاخره مکان لخته در مغز پدیدار می شود گروه علیرغم کارشکنی خائنانه دکتر مایکلز از سفینه خارج و با لیزر لخته را از بین می برند اما مایکلز با مصدوم کردن ناخدا سعی دارد زیر دریایی را از تیم دور کند که گرانت با لیزر زیر دریایی را متوقف می کند و درحالیکه گلبولهای سفید و ماکروفاژها سر رسیده و مشغول هضم زیر دریایی هستند ناخدا را نجات می دهد. بازماندگان وارد کره چشم بنش میشوند و از راه مجرای اشکی درست سربزنگاه از بدن او خارج می گردند و به ابعاد حقیقی تبدیل می شوند.

آرت کروکشنک (برنده اسکار) جلوه های ویژه فیلم را در نمایش آناتومی اجزا بدن انسان به زیبایی هرچه تمامتر به نمایش می گذارد. پس زمینه سرخرگ و سیاهرگ با گلبولهای سفید و قرمز و بافت پوششی خاص رگ ها، حفرات قلبی با تارهای خاص عضلانی و دریچه های آن، بافت ریه و آلوئولهای ریوی و تبادل گازها و حتی نمایش رسوب ذرات کربن (زغال) بعلت سیگاری بودن بنش در بافت ریه، مجرای لنفاوی با زواید فیبروتیک شیری رنگش و گوش داخلی با شاهکار به تصویر کشیدن اندام کورتی و سلولهای مویی آن، مغز با کانال گسترده نورونی و انتقال جرقه مانند پیامهای عصبی و ساختار درون عصب بینایی و کره چشم که در نیم قرن پیش با امکانات محدود آن زمان بر پرده جادویی نقش بسته ، هنوز هم تازگی و طراوت خود را دارا هستند.

درپایان فیلم عوامل وکارگردان با اعلام نقش موثر پزشکان، محققان و دانشمندان در نگارش و تولید این سفر شگفت انگیز به نوعی به جامعه علمی ابراز ارادت می کنند:

فلچر که پیش از کارگردانی مدتی دانشجوی پزشکی بود از هیچ چیز برای واقعی نشان دادن فیلم فروگذار نکرد. او که شیفته سینمای علمی فانتزی بود حتی طراح سفینه ناتیلوس در فیلم قبلی خودش بیست هزار فرسنگ زیر دریا را بکار گمارد تا زیردریایی سفر شگفت انگیز را طراحی نماید. فیلم یک اسکار دیگر بابت کارگردانی هنری دریافت نمود و تماما با نقدهای مثبت چه در زمان اکران و چه پس از آن مواجه گردید.

آیزاک آسیموف دانشمند و نظریه پرداز و نویسنده بزرگ از سازندگان فیلم اجازه خواست تا براساس فیلمنامه رمانی علمی خلق کند. کتاب زیبای سفر شگفت انگیز آسیموف با اصلاح ایرادات و نواقصی که در فیلمنامه و فیلم بود ارائه گردید و به شدت مورد استقبال قرار گرفت. آیزاک استاد پیش بینی وقایع و کشفیات علمی فرازمانی بود .

اندیشه کوچک کردن اجسام چنانچه اساس این فیلم علمی فانتزی و کتاب آسیموف بود گرچه تاکنون به مرحله اجرا در نیامده اما سفر شگفت انگیز به درون بدن انسان با اهداف تشخیصی- درمانی توسط نانوربات های کاوشگر-درمانگر محقق شده است. این ریز ماشین های هوشمند که عمدتا از مواد طبیعی مثل DNA ، پروتئین و رشته های پپتید ساخته می شوند(بیو-نانوربات) باتزریق به رگ به گلبول های خونی متصل شده همراه با آنها به اندام هدف می رسند و با حسگرهای قوی نقش خود را در تشخیص بیماریها و ترمیم ضایعات و عفونت ها و دارو رسانی (شیمی درمانی) انتخابی بالاخص در سرطان ها بخوبی ایفا کرده و در آینده ای نزدیک بشر با تکیه بر این تکنولوژی نوین نه تنها از ابتلا به انواع بیماری ها مصون شده و موفق به درمان بسیاری بیماریهای صعب العلاج می گردد بلکه روند پیر شدن را نیز به تعویق خواهد انداخت...

----------------------------------------------------------------------------------------------

چندی پیش جناب اتان ادواردز گرامی به بنده پیشنهاد دادند تاپیکی با عنوان پزشکی و سینما برپا کنم اما بنده برای جلوگیری از شلوغی کاذب بعلت کثرت تاپیک دربخشهای تخصصی عذر خواسته ، اینک این ارسال را درکمال احترام و عرض ارادت به محضر بزرگوارشان در تاپیک  سینمای علمی-تخیلی ، تقدیم می نمایم باشد که مقبول کاربران ارجمند نیز واقع شود.