بنده در مبحث ترجمه صاحب نظر نیستم ، اما مانند بسیاری از دوستان کافه خوره فیلم هستم ، ترجیحا از نوع دوبله اش. شاید در جاهایی بخاطر در دسترس نبودن دوبله و یا شاید دوبله نشدن، فیلمی را با زیرنویس مشاهده کرده ام . اما متاسفانه غالب این زیرنویس ها اشکالات جدی دستوری دارند ،اگر چه معنای آن پلان یا سکانس را به مخاطب منتقل می کنند اما گاهی چنان ساختار جملات مضحک است که اگر علاوه بر فیلم دیدن ،کتابخوان هم باشید دلتان می خواهد فیلم را رها کنید و فقط این زیرنویس های مفرح را مثلا در کنار یک فیلم درام جدی بخوانید!

من اعتقاد دارم کسی که فیلم ترجمه می کند چه برای دوبله و چه زیرنویس اول باید حداقل های ساختار زبان فارسی را بشناسد و بعد از آن هم حداقل آشنایی با تاریخ سینما را داشته باشد . اگر ما امروز ترجمه های کسی مانند امیر هوشنگ زند را تحسین می کنیم اول بخاطر احاطه او به زبان فارسی و دوم اطلاعاتش از تاریخ سینماست و سوم اینکه ایشان اصلا دانش آموخته رشته سینماست و چهارم اینکه 50 و اندی سال هم در کار دوبله است .

مدتی پیش دو سه قسمت از سریال شرلوک هلمز را همزمان بصورت دوبله و زیرنویس دیدم. کار مترجم سریال و بالطبع مدیر دوبلاژ - بهرام زند - بسیار درخشان بود.زیرنویس در سریالی معمایی مانند شرلوک هلمز باید آنچنان در خدمت تصویر باشد و با جمله بندی های مناسب مخاطب را ههراه با گره گشائی های داستان بدنبال خود بکشد که در اینجا هرگز چنین نبود . بنابراین با این نظریه که زیرنویس را نباید کامل خواند و بیشتر به تصویر توجه داشت مخالفم . بسیاری از آثار بزرگ سینمای دنیا متکی به کلام هستند . اگر قرار باشد نتوانیم جملات را همراه تصویر بخوانیم باید قید تماشای خیلی از آنها را زد. فیلمهای وودی آلن از این نمونه اند. اگر کسی که زیرنویس می گذارد نتواند جملات را مطابق با تصاویر ترجمه و کوتاه بلند کند - بدون لطمه زدن به محتوای جمله و دستور زبان فارسی - نمی توان بسیاری از سکانس های آن را به راحتی تماشا کرد. همینجور آثار بزرگانی مانند برگمان یا فلینی و باندارچوک و...

البته با وضعیتی که دوبله امروز دارد و نقطه پایانی که بدلائل مختلف ،ناگزیر باید طی همین چندسال آینده برایش متصور شد، زیرنویس اهمیتی بسزا پیدا خواهد کرد. اما نمی دانم آیا برای زیرنویس هم مانند دهه طلایی دوبله ، عصری طلایی رقم خواهد خورد؟آیا مترجمانی خواهند آمد که مانند بزرگان ترجمه عصر طلایی دوبله ،ما را از دیدن آثار روز دنیا سرخوش کنند و لذت فیلم دیدن بهتر را برایمان فراهم کنند ؟ یا باید باز هم مانند امروز که افسوس دوبله ها و ترجمه های خوب را میخوریم آن روزها هم چنین باشد.البته کسی نمی تواند پیش بینی کند. البته فارسی کردن( و نه دوبله ) همراه با ترجمه های آبکی و سطحی تلویزیون همیشه کنارما خواهد ماند!