شبح اپرا    The Phantom of the Opera  

یکی از فیلم های موفق و ماندگار دوران سینمای صامت (که از آثار اولیه و موفق ژانر وحشت نیز محسوب می شود)، فیلم شبح اپرا محصول 1925 و به کارگردانی روپرت جولیان می باشد. این فیلم که با بازی لان چنی، مری فیلبین، نورمن کری و آرتور ادموند کروی همراه بود و توسط شرکت یونیورسال تولید شد، اولین اقتباس سینمایی در آمریکا از رمان مشهور شبح اپرا* اثر گاستون لورو نویسنده فرانسوی می باشد.

فیلم، داستان عشق دخترکی خواننده در اپرای پاریس به نام کریستین دائه (با بازی مری فیلبین از هنرپیشگان سرشناس دوران صامت) به فردی مرموز به نام اریک است که همگان او را به عنوان شبح اپرا می شناسند و در زیرزمین های تو در تو و ترسناک ساختمان بزرگ اپرای پاریس زندگی می کند. کریستین که پیش از این با جوانی به نام رائول نامزد بوده است، به سوی سرنوشتی نامعلوم و هول انگیز هدایت می شود. ولی آیا اریک واقعا یک شبح است؟ یا انسانی است با افکار و  توانایی های نامتعارف؟

یکی از امتیازات فیلم گریم هنرمندانه آن است که توسط بازیگز و هنرمند معروف دوران صامت، لان چنی، که خود نقش شبح را نیز بر عهده دارد، انجام شده است.

یکی از صحنه های ترسناک فیلم صحنه ای است که ماسک شبح برداشته می شود و چهره هراس انگیزش آشکار می گردد. این صحنه که برای تماشاگر آن دوره خیلی ترسناک بوده است، سبب می شود عده ای از تماشاگران در سالن سینما غش کنند!

فیلم شبح اپرا یکی از اولین تجربه های کاربرد رنگ در سینما نیز محسوب می شود، رنگ قرمز به حدود 17 دقیقه از فیلم اضافه شده است و این دقایق مربوط به حضور شبح در مراسم بالماسکه در لباس مرگ سرخ است.

فیلم شبح اپرا که هم درام است و هم در بردارنده صحنه های ماجراجویی و اکشن و نیز موسیقی زیبایی که صحنه ها را همراهی می کند، در مجموع از بسیاری از فیلم های زمان خود پیش است.

این اقتباس در مواردی نیز با رمان اولیه متفاوت است که یکی از تفاوت ها جایگزین کردن شخصیت "ایرانی" با شخصیتی دیگر است. در متن اصلی رمان، گاستون لورو از داروغه ای ایرانی که در تعقیب اریک از ایران زمان قاجار به فرانسه آمده و همچنان او را زیر نظر دارد، با عنوان ایرانی (یا The Persian در ترجمه انگلیسی) نام می برد. ایرانی که با منش صوفیانه خود از شخصیت های مثبت (و در عین حال مرموز) داستان است، به انواع ترفندهای وحشتناک اریک آشناست و به عنوان مرشد و راهنمای رائول عمل می کند. ولی در فیلم ایرانی با فردی به نام لدو از پلیس مخفی جایگزین شده است، هر چند در شمایل و چهره ای کمابیش شرقی که بی شباهت به توصیفی که گاستون لورو از ایرانی داده نیست. نقش هم توسط آرتور ادموند کروی که اصالتا از ارامنه ترکیه بوده، بازی شده است.

آرتور ادموند کروی در نقش لدو

ظاهرا در تمام اقتباس هایی که تاکنون از رمان شبح اپرا صورت گرفته است، شخصیت ایرانی یا کلا حذف شده و یا توسط شخصیت دیگری جایگزین شده است.

*شاید ذکر نکته ای در خصوص داستان اصلی خالی از لطف نباشد و آن این است که گاستون لورو نویسنده داستان که خود بازپرس پلیس بوده است، ادعا کرده که این داستان واقعی است و خود شخصا با بعضی شخصیت های ماجرا از جمله ایرانی و همچنین مامور پلیس مرتبط با این پرونده گفتگو داشته و اسناد موجود در بایگانی فرهنگستان ملی موسیقی فرانسه و اداره پلیس در این خصوص را به دقت بررسی کرده است.